✳️ تفاوت و تشابه مجاز ، استعاره و کنایه

❇️ این سه آرایه در ادبیات فارسی معنای واقعی ندارند.

#مجاز
چنان چه واژه ای در معنی واقعی اش به کار نرود "مجاز" است. به عبارتی ساده چنان چه به جای چیزی "محل یا جز و کل" چیزی را به کار ببریم .

مثال :

✔بر آشفت ایران و برخاست گرد.(ایران مجاز از "مردم" به علاقه ی محل)
✔به کشتن دهی سر به یک بارگی(سر مجاز از "کل وجود "به علاقه ی جز)
✔دست در حلقه ی آن زلف دوتا نتوان کرد.(دست مجاز از"انگشت "به علاقه ی کل)
✔مر زبان را مشتری جز گوش نیست.(زبان مجاز از "سخن"به علاقه ی ابزار)
✔همت حافظ و انفاس سحر خیزان بود که زبند غم ایام نجاتم دادند(انفاس مجاز از "سخنان یا نصایح" به علاقه ی سببیه است.)

#استعاره
استعاره نیز نوعی مجاز به علاقه تشبیه است ،چرا که "مشبه به "را به جای مشبه ، به کار می بریم .

📝مثال :
✔غضنفر(شیر)بزد تیغ بر گردنش(غضنفر :استعاره از "حضرت علی")
✔دلا تا کی در این زندان فریب این و آن بینی .(زندان: استعاره از "دنیا")
✔ای دیو سپید پای دربند(دیو سپید:استعاره از "دماوند")
در مثال های بالا واژه‌های غضنفر ، زندان و دماوند غیر واقعی یعنی در اصل "مشبه به "اند .

#کنایه

هرگاه "افعال مرکبی "را در غیر معنی ظاهری به کار ببریم ،از کنایه بهره برده ایم.
✔سر سرکشان زیر سنگ آورد(سر زیر سنگ اوردن:کنایه از کشتن کسی)
✔هنوز از دهن بوی شیر آیدش(از دهن بوی شیر آیدش: بی تجربه بودن و خردسالی)
✔عنان را گران کرد اورا بخواند(عنان گران کردن :کنایه از متوقف کردن اسب)

❇️ چه تشابهی بین مجاز ، استعاره و کنایه هست؟

✔هر سه معنی مجازی (غیر واقعی )دارند .

📌تفاوت این سه در چیست؟

✔اگر تشبیه در کار بود استعاره
✔اگر علاقه یا پیوند (بجز تشبیه)
در کاربود مجاز
✔اگر فعل مرکب کنایه

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan