‍ 🔸#محمدرضا_حکیمی، فقیه، مجتهد، الهیات‌دان و از شارحین مکتب تفکیک، روز یکشنبه ۳۱ مرداد در سن ۸۶ سالگی بر اثر ایست قلبی درگذشت. برخی خبرگزاری ها از ابتلای آقای حکیمی به ویروس کرونا در هفته‌های اخیر به رغم دریافت دو دُز واکسن نوشته‌اند که باعث ضعف جسمانی او شده بود. به نوشته ایرنا، مرحوم حکیمی «پس از بهبود وضعیت و با نظر پزشکان از بیمارستان ترخیص و روند درمان در منزل پیگیری می‌شد تا اینکه ساعت ۲۲:۳۰ دقیقه آخرین شب مرداد ۱۴۰۰ به علت کهولت سنی دیده از جهان فرو بست».

با وجود آنکه آیت الله خمینی به فلسفه و عرفان نیز می پرداخت و از منظر معرفتی مورد انتقاد اهل تفکیک(تفکیک فلسفه و عرفان از دین) بود اما احترام خاصی برای تفکیکیون قائل بود. سید احمد خمینی در مورد این عکس گفته است: «این عکس تنها تصویرى است که امام به طور رسمى و براى عکس گرفتن کنار یک نفر ایستاده اند». آیت الله خمینی در پیامی به تاریخ ۱۳۴۸/۸/۲۸ او را با این جملات خطاب کرد «جناب مستطاب ثقة الاسلام آقای محمدرضا حکیمی - دامت افاضاته». بااین وجود در سالهای واپسین عمر برخی انتقادهای وی به مرور باعث شد که مورد کم لطفی قرار بگیرد تا جاییکه محمد رضا زائری در برنامه ۱۸۰ درجه، خاطره ای از برگزاری مراسم رونمایی برای یکی از آثار استاد محمد رضا حکیمی و توبیخی که از جانب یکی از مسئولان ذی نفوذ فرهنگی دریافت کرده بود به نقل از این مسئول گفته بود:"حکیمی ضد انقلاب است".

از جمله انتقادهای حکیمی به نادیده گرفتن به سنت های فقه شیعه و ضرورت مسئولیت پذیری فقها بود . از دیگر موضوعاتی که در اواخر دهه هشتاد مورد انتقاد وی قرار گرفت، دفن پیکر شهدا در دانشگاه ها بود:
"آیا خون این همه شهید، از زبان لحظات و تاریخ سخن نمی‌گویند… آیا به همین بسنده می‌کنند، که جنازه مطهر چند شهید را، در جاهایی که اصلاً مناسب نیست دفن کنند. اگر راست می‌گویند، چند جنازه هم در بازار، در دستگاه قضایی، در کنار کاخ‌های اشراف، در دامنه‌های توچال - نه قله توچال- در میدان بار، در اتاق اصناف و … و در مجلس و در میان هیئت مجریه (دولت) دفن نمایند" .

این دیدگاه ها در آنز مان به شدت مورد انتقاد قرار گرفت و نگاه حکیمی به عرفان و فلسفه به عنوان ضدیت او با آیت الله خمینی و باورهای صدرایی او به عنوان نمودهایی از ضد انقلابی بودن او پررنگ شد. در سال ۱۳۸۹ ولی الله مهدوی نويسنده وبلاگ "نسل خمينی" در مطلبی با اشاره به رابطه نزدیک میرحسین موسوی با حکیمی و مشرب تفکیکی وی نوشت:"
امام خمینی در مصاحبه با حسنين هيکل در خصوص علل انقلاب اسلامی، مصاحبه ­گر از امام درباره افراد موثر بر خود امام­خمينی سوال می­پرسد. امام ره بعد از تاملی، اولين نام را "ملاصدرا" بيان مي­کند. ...اينکه چگونه محمدرضا حکيمی و ميرحسين موسوی در يک نقطه جمع می­شوند. حال­آنکه موسوی خودش را تنها مريد عقايد امام­خمينی می­داند و سخنان حکيمي عليه فلسفه­وعرفان همانند استادش ميرزامهدی ااصفهانی، بسيار تند است؛ حداقل من که نتوانستم صراحت وی در ناسزا به ملاصدرا را تحمل کنم...با اين­حال عجيب نيست که بين داماد لرستان(میرحسین موسوی) با اين همه ادب و روشنفکری و آقاي محمدرضا حکيمی ارتباط فکری و علاقه شخصی وجود دارد، چون هردو مخالفانشان را دائم محکوم به تحجر و ارتجاع(!) مي­کنند و در سوابق هردو انتقاد شديد از دولت احمدی­نژاد و اتهام به تظاهر و لِه ­شدنِ مردم زير تورم بوده و هردو منتقد شديد صادق لاريجانی هستند... يا اينکه آقاي حکيمی نيز به شدت به تدفين شهدا در محيط دانشگاه اعتراض نمود. جالب اينکه استدلال هم کرد که محيط دانشگاه مناسب نيست و اگر راست مي­گوييد و می‌خواهيد ياد شهدا را حفظ کنيد پس آنها را ببريد و در ميدان­بار هم دفن کنيد! تحليل اين استدلال و مخالفت، باشد به عهده ی خواننده، ولی نقطه­ي اشتراک و علاقه ی بين وی و ميرحسين موسوی را من می­گويم و آن تضاد با اسلام نابی است که امام­‌خمینی دوباره آن را احيا کرد و در جهان فرياد زد.

سهند ایرانمهر


جان آگه با #فرهیختگان