✳️ لف و نشر در قرآن مجید
❇️ لف و نشر.
در لغت، لَفّ به معنای درهمپیچیدن و لوله کردن است، و نَشر به معنای باز کردن و گستردن.
👈 در اصطلاح، لف و نشر آن است که شاعر یا نویسنده دو یا چند واژه را در بخشی از سخن(معمولاً مصراع یا بیتی از شعر) بیاورد، و در بخش بعدی سخن واژههای دیگری که به نوعی با واژههای قبلی در ارتباط باشند را ذکر کند، به طوری که میتوان دو به دو این واژهها را به هم مربوط کرد. رابطه لف و نشر، «مفعول و فعل»، «فاعل و فعل»، «مشبه و مشبهٌبه»، «مسندٌالیه و مسند»، «اسم و متمم»، «اسم و صفت» و... است. واژههای اول را لف و واژههای دوم (که به لفها مربوط میشوند) را نشر مینامند.
تعیین اینکه هر نشر مربوط به کدام لف است به فهم شنونده واگذار میشود.[۱]
❇️ این آرایهٔ ادبی در قرآن مجید هم به کار رفته است.[۲]
مثلا آیه «و من رحمته جعل لکم اللیل و النهار لتسکنوا فیه و لتبتغوا من فضله:
و از رحمت الهی است که شب و روز را برایتان پدید آورد تا در آن آرامش یابید و برای بهرهگیری از فضل خدا تلاش کنید» (سورهٔ قصص، آیه ۷۳) دارای لف و نشر مرتب است، و منظور این است که در شب آرامش یابید، و در روز از فضل الهی روزی بجویید.[۳]
همچنین در آیه «و قالوا کونوا هوداً أو نصاری تهتدوا:
و [اهل کتاب به مسلمانان] گفتند: یهودی یا مسیحی شوید تا هدایت یابید!» (سوره بقره، آیه ۱۳۵) منظور این است که یهودیان گفتند یهودی شوید تا هدایتیافته شوید، و مسیحیان گفتند مسیحی شوید تا هدایتیافته گردید؛ که لف در آن در مرحله اجمال است.
همچنین است آیهٔ ۱۱۱ سورهٔ بقره «و قالوا لن یدخل الجنة الاّ من کان هوداً أو نصاری: و [اهل کتاب] گفتند: هیچکس وارد بهشت نمیشود مگر آنکه یهودی یا نصرانی باشد.»
❇️ منابع :
۱ لغتنامه دهخدا، واژه لف و نشر
۲ آرایههای ادبی قرآن و جایگاه آنها در ترجمه، کتابخانه اینترنتی تبیان
۳ بلاغت قرآن، دائرة المعارف قرآن کریم (جلدششم)
❇️ تدوین و گردآوری: محمدعزیززاده ، کانال طعم ادبیات
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan