✳️ موسیقی شعر
❇️ موسیقی شعر را می توان به چهار نوع تقسیم کرد که در ادامه خلاصه وار بیان خواهد شد
۱.موسیقی بیرونی ۲. موسیقی کناری ۳.موسیقی درونی ۴.موسیقی معنوی
◀️ ۱- موسیقی بیرونی: منظور از موسیقی بیرونی شعر جانب عروضی وزن شعر است که برهمه شعرهایی که در یک وزن سروده شده اند قابل تطبیق است؛مثلا تمام شعرهایی که در بحر متقارب (وزن شاهنامه فردوسی)سروده شده اند به لحاظ موسیقی بیرونی یکسانند یعنی می توان آنها را بر این نظام آوایی:
فعولن فعولن فعولن فعل (یا فعول)
تطبیق داد و دراین قلمرو هیچ شاعری بر شاعری دیگر برتری ندارد مگر به تنوع اوزان یا به هماهنگی اوزان با تجارب روحی و دیگر جوانب موسیقایی شعرش.
دکترشفیعی کدکنی می گویدکه موسیقی بیرونی شعر، موسیقی حاصل از هر گونه نظمی در یک واحد کامل (شعر) است و به طور خاص جانب عروضی وزن شعر را موسیقی بیرونی گویند؛ یعنی نظم خاصی که در یک مجموعه آوایی به لحاظ کوتاه و بلندی مصوت ها و یا ترکیب صامت ها و مصوت ها وجود دارد.
◀️ ۲- موسیقی کناری: موسیقی کناری جلوه های موسیقایی حاصل از تکرار واژگان شعری در پایان هر بیت است.
منظور از موسیقی کناری عواملی است که در نظام موسیقایی شعر دارای تاثیراست ولی ظهور آن در سراسر بیت یا مصراع قابل مشاهده نیست،برعکس موسیقی بیرونی که تجلّی آن در سراسر بیت و مصراع یکسان است و به طور مساوی در همه جا به یک اندازه حضور دارد.
جلوه های موسیقی کناری بسیار است و آشکارترین نمونه ی آن قافیه و ردیف است و دیگر تکرارها و ترجیع ها؛مثلاً دراین بیت ها:
ای یوسف خوشنام ما خوش می روی بر بام ما
ای در شکسته جام ما ای بردریده دام ما
تکرار ” ام ما” در چهار مقطع این بیت از جلوه های موسیقی کناری است که دومی و چهارمی را در اصطلاح قافیه و ردیف می نامند.
◀️ ۳- موسیقی درونی : از آنجا که مدار موسیقی (به معنی عام کلمه)بر تنوع و تکرار استوار است هرکدام از جلوه های تنوع و تکرار در نظام آواها که از مقوله موسیقی بیرونی و کناری نباشد در حوزه مفهومی این نوع موسیقی قرار می گیر؛.یعنی مجموعه هماهنگی هایی که از رهگذر وحدت یا تشابه یا تضاد صامت ها و مصوت ها در کلمات یک شعر پدید می آید جلوه های این نوع موسیقی است و اگر بخواهیم از انواع شناخته شده آن نام ببریم انواع جناس ها را باید یادآور شویم و نیز باید یادآور شویم که این قلمرو موسیقی شعر مهم ترین قلمرو موسیقی موسیقی است و استواری و انسجام و مبانی جمال شناسی بسیاری از شاهکارهای ادبی در همین نوع از موسیقی نهفته است.
ناقدان شعر در تبیین جلوه های آن از اصطلاحاتی نظیر خوشنوایی و تنالیتی و موسیقاییت که هر کدام در دانش موسیقی مفهومی خاص دارد استفاده می کنند و صورتگرایان روسی آن را ارکستراسیون می خوانند.
◀️ ۴- موسیقی معنوی : همان گونه که تقارنها و تضادها و تشابهات در حوزه ی آواهای زبان، موسیقی اصوات را پدید می آورد همین تقارن ها و تشابهات و تضادها در حوزه امور معنایی و ذهنی موسیقی معنوی را سامان می بخشد بنابراین همه ارتباط های پنهان عناصر یک بیت یا یک مصراع و از سوی دیگر همه عناصر معنوی یک واحد هنری اجزای موسیقی معنوی آن اثرند و اگر بخواهیم از جلوه های شناخته شده این گونه موسیقی چیزی را نام ببریم بخشی از صنایع معنوی بدیع ازقبیل تضاد و ایهام و مراعات نظیر از معروف ترین نمونه هاست.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ موسیقی شعر را می توان به چهار نوع تقسیم کرد که در ادامه خلاصه وار بیان خواهد شد
۱.موسیقی بیرونی ۲. موسیقی کناری ۳.موسیقی درونی ۴.موسیقی معنوی
◀️ ۱- موسیقی بیرونی: منظور از موسیقی بیرونی شعر جانب عروضی وزن شعر است که برهمه شعرهایی که در یک وزن سروده شده اند قابل تطبیق است؛مثلا تمام شعرهایی که در بحر متقارب (وزن شاهنامه فردوسی)سروده شده اند به لحاظ موسیقی بیرونی یکسانند یعنی می توان آنها را بر این نظام آوایی:
فعولن فعولن فعولن فعل (یا فعول)
تطبیق داد و دراین قلمرو هیچ شاعری بر شاعری دیگر برتری ندارد مگر به تنوع اوزان یا به هماهنگی اوزان با تجارب روحی و دیگر جوانب موسیقایی شعرش.
دکترشفیعی کدکنی می گویدکه موسیقی بیرونی شعر، موسیقی حاصل از هر گونه نظمی در یک واحد کامل (شعر) است و به طور خاص جانب عروضی وزن شعر را موسیقی بیرونی گویند؛ یعنی نظم خاصی که در یک مجموعه آوایی به لحاظ کوتاه و بلندی مصوت ها و یا ترکیب صامت ها و مصوت ها وجود دارد.
◀️ ۲- موسیقی کناری: موسیقی کناری جلوه های موسیقایی حاصل از تکرار واژگان شعری در پایان هر بیت است.
منظور از موسیقی کناری عواملی است که در نظام موسیقایی شعر دارای تاثیراست ولی ظهور آن در سراسر بیت یا مصراع قابل مشاهده نیست،برعکس موسیقی بیرونی که تجلّی آن در سراسر بیت و مصراع یکسان است و به طور مساوی در همه جا به یک اندازه حضور دارد.
جلوه های موسیقی کناری بسیار است و آشکارترین نمونه ی آن قافیه و ردیف است و دیگر تکرارها و ترجیع ها؛مثلاً دراین بیت ها:
ای یوسف خوشنام ما خوش می روی بر بام ما
ای در شکسته جام ما ای بردریده دام ما
تکرار ” ام ما” در چهار مقطع این بیت از جلوه های موسیقی کناری است که دومی و چهارمی را در اصطلاح قافیه و ردیف می نامند.
◀️ ۳- موسیقی درونی : از آنجا که مدار موسیقی (به معنی عام کلمه)بر تنوع و تکرار استوار است هرکدام از جلوه های تنوع و تکرار در نظام آواها که از مقوله موسیقی بیرونی و کناری نباشد در حوزه مفهومی این نوع موسیقی قرار می گیر؛.یعنی مجموعه هماهنگی هایی که از رهگذر وحدت یا تشابه یا تضاد صامت ها و مصوت ها در کلمات یک شعر پدید می آید جلوه های این نوع موسیقی است و اگر بخواهیم از انواع شناخته شده آن نام ببریم انواع جناس ها را باید یادآور شویم و نیز باید یادآور شویم که این قلمرو موسیقی شعر مهم ترین قلمرو موسیقی موسیقی است و استواری و انسجام و مبانی جمال شناسی بسیاری از شاهکارهای ادبی در همین نوع از موسیقی نهفته است.
ناقدان شعر در تبیین جلوه های آن از اصطلاحاتی نظیر خوشنوایی و تنالیتی و موسیقاییت که هر کدام در دانش موسیقی مفهومی خاص دارد استفاده می کنند و صورتگرایان روسی آن را ارکستراسیون می خوانند.
◀️ ۴- موسیقی معنوی : همان گونه که تقارنها و تضادها و تشابهات در حوزه ی آواهای زبان، موسیقی اصوات را پدید می آورد همین تقارن ها و تشابهات و تضادها در حوزه امور معنایی و ذهنی موسیقی معنوی را سامان می بخشد بنابراین همه ارتباط های پنهان عناصر یک بیت یا یک مصراع و از سوی دیگر همه عناصر معنوی یک واحد هنری اجزای موسیقی معنوی آن اثرند و اگر بخواهیم از جلوه های شناخته شده این گونه موسیقی چیزی را نام ببریم بخشی از صنایع معنوی بدیع ازقبیل تضاد و ایهام و مراعات نظیر از معروف ترین نمونه هاست.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment