من همواره تجربه کرده‌ام که به ندرت بتوان چيزی دشوارتر از «دوست داشتن» يافت. دوست داشتن يک کار است. کاری روزمزد که بايد برای آن آمادگی پيدا کرد. همه جا قرارداد و عرف، پيوندِ دوستی را چيزی آسان وانمود می‌کنند که گویی همگان توانایی آن را دارند. البته که چنين نيست. عشق چيز دشواری است. زيرا در ساير درگيری‌ها، طبيعتِ انسانْ او را برمی‌انگيزد تا خودش را جمع‌وجور کند و محکم نگه‌دارد؛ در حالی که در مورد عشق، آنگاه که در نقطۀ اوج است، به عکس، اين انگيزه در انسان وجود دارد که خود را کاملاً رها کند: رها کردنی نه همچون يک کل و با نظم، که پاره‌پاره و برحسب تصادف به هر گونه که پيش آيد و اتّفاق افتد! که اين نه شادی است و نه خوشبختی. تو وقتی گلهایی به کسی می‌دهی آنها را قبلاً منظّم می‌کنی. اما انسان‌های جوانی که عاشق يکديگرند، در بی‌صبری و شتاب و [فقط با] شوقِشان خويشتن را به آغوش يکديگر می‌افکنند و اصلاً توجّه نمی‌کنند که در اين تفويض ناسنجيده چه نقصان‌هايی در ارزيابی‌هایِ دوسويه‌شان وجود دارد... به محض بروز عدم يگانگی در ميان آنها، آشفتگی هر روز افزون‌تر می‌شود و هر يک، در ناايمنیِ خود، در برابر ديگری ناعادل‌تر می‌شود. آنها که در ابتدا می‌خواستند به يکدگر نيکی کنند. اکنون به گونه‌ای نابردبار با هم برخورد می‌کنند... از آنجا که زندگی دقيقاً دگرگون کردن خويشتن است، پيوند‌های انسانی که عصاره‌ای از زندگی است، دگرگون شونده‌ترين [میانِ] همه است و هر آن، در حالِ صعود و نزول يا استحکام و تزلزل است. در پيوند و تماسِ عاشقان، هيچ لحظه‌ای، مانندِ لحظۀ ديگر نيست. هيچ چيزِ عادت‌شده، چيزی که يک بار ميانشان بوده، روی نمی‌دهد؛ بلکه بسی چيزهای نو، نامنتظر و ناشنيده روی می‌دهد. چنان پيوندهاست که بايد يک خوشبختیِ بزرگ، ميان انسان‌هایِ پُربار پديد آورد. ميان انسان‌هایی که هر يک في‌نفسه پُربار و منظّم و متمرکز اند. در واقع، دو جهان دور و ژرف و منحصر به خود است که با هم پيوند داده می‌شود.
جوان‌ها اگر زندگی خودشان را درک کنند می‌توانند آهسته‌آهسته برای چنان خوشبختی رشد کنند و خود را آماده سازند. هنگامی که عشق می‌ورزند بدانند که مبتديان‌اند و خام‌دستانِ زندگي و نوآموزان در عشق. [جوان‌ها] بايد عشق را بياموزند و اين مانند هر آموختنی، مستلزم آرامش، صبر و تمرکز است. عشق ورزيدن و رنج بردن به مثابهٔ آموختنِ يک کار- اين است آنچه برایِ انسان‌هایِ جوان لازم است. مردم اغلب موقعيت عشق را، همانند بسياری از چيزهای ديگر زندگی، بد فهميده‌اند و آن را بازی و سرگرمی ساخته‌اند. چنين پنداشته‌‌اند که بازی و سرگرمی مبارک‌تر از کار است. اما هيچ چيز خوشبختی‌آور‌تر از کار نيست، و عشق، از آن رو که برترين خوشبختی است، نمی‌تواند چيزِ ديگری جز کار باشد. کسی که عشق می‌ورزد بايد بکوشد چنان رفتار کند که انگار کارِ بزرگی دارد: او بايد بسيار تنهايی بکشد و در خود فرو رود و خود را جمع و محکم نگاه دارد. بايد کار کند؛ بايد چيز بشود! زيرا هر چه شخص پربارتر است، همۀ آنچه تجربه می‌کند غنی‌تر است. و کسی که می‌خواهد در زندگی‌اش عشقی ژرف داشته باشد بايد ذخيره کند و برای آن عسل گرد آورد و حمل کند.

◽️ نامهٔ ریلکه به فردريش وست هوف؛ آوريل ۱۹۰۴؛ برگردان شرف‌الدین خراسانی؛ ماهنامه بخارا.

از کانال زنده‌باد فلسفه (مسعود زنجانی)


#فرهیختگان، ندای آگاهی