✳️ پارسی را پاس داریم

❇️فعل های ساده در گویش های روستایی

یکی از پیامدهای آمیختگی زبان پارسی با واژه های بیگانه به کارگیری فعل های آمیخته [= فعلهای مرکب] به جای فعل های ساده [= فعل های بسیط] است. پویه های آمیخته زبان پارسی را نا کارآمد می کند. در گویش های روستایی فعل های ساده به فراوانی یافت می شود که می توان آن ها راجایگزین فعل های آمیخته نمود. در زیر به چند نمونه از این فعل های ساده که از گویش های بخش های میانی و باختری ایران گرفته شده است می نگریم:

پِرزاندن = پرز کردن، خردکردن، پرز= خُرد، ریز
پِلاسیدن= پژمرده شدن
پُکیدن= منفجرشدن،
پِلکاندن= آلوده کردن
پِلکیدن = الوده شدن
پشکیدن = پشکه کردن، غطسه کردن
تِلیدن= له شدن
تُلیدن = جوشیدن
تِلاندن= له کردن
تُمیدن = فرو رفتن ، مانند: تو رفتن بخشی از ظرف فلزی چون کتری و کاسه
تیفُندن= به هم ریختن
چاییدن= سرما خوردن
چغیدن= شکستن چیزی در اثر سرما
چِریدن= به چیزی محکم چسبیدن.
چِلاسیدن= پژمرده شدن
چِلاندن= فشردن چیزی برای اینکه آب آن گرفته شود مانند:چلاندن پارچه خیس
چُکیدن= درچیزی فرو رفتن مانند: چُکیدن در گِل
دِراندن = پاره کردن
دِرِزگیدن= پاشیدن چکه آب به چیزی
دِرُمیدن= آرام گرفتن
رُمیدن = فرو ریختن، مانند رمیدن چگار[= سقف] خانه یا تونل.
گِلیدن= چرخیدن چیزی بر روی زمین
گولیدن= گلو خوردن، چرخیدن چیزی بر روی زمین
غِرپیدن = بریده شدن چیزی. برای نمونه اگر هنگام بیرون آوردن هویج از زمین، از نیمه کنده شود می گوییم غرپید.
غرمیدن= صدای رعد، آسمان غرمید.
ماسیدن= چسبیدن.
وایسادن= ایستادن
وریسادن= بلند شدن.
وِلاییدن = له کردن چیزی با پا، مانند ولاییدن انگور برای درست کردن شیره و...

مطلب ارسالی از : کانال بوی جوی مولیان

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan