♦️موبد دکتر مهربان پولادی، فرنشین انجمن موبدان، در گفتگویی با «امرداد، تارنمای خبری زرتشتیان» به مناسبت جشن مهرگان، این آیین باستانی را جشن مهر، دوستی، عهد و پیمان و نمادی از پیروزی روشنایی و نیکی بر تاریکی دانست و گفت مهرگان پس از نوروز دومین جشن بزرگ ایرانیان بوده است.
پولادی درباره ریشه نام این جشن گفت واژه «مهر» از واژه مشترک هندوایرانی «میثره» یا «میترا» میآید که در سانسکریت و اوستا نیز وجود دارد. به گفته او، مهر در فرهنگ ایرانی با عشق، دوستی، عهد و پیمان پیوند دارد و در برخی کاربردها نیز به معنای فروغ، روشنایی و خورشید به کار رفته است. او همچنین حلقه ازدواج را برگرفته از فرهنگ عهد و پیمان در ایران باستان دانست و از آن بهعنوان «حلقه مهر» یاد کرد.
فرنشین انجمن موبدان با اشاره به جایگاه مهرگان در گاهشماری زرتشتی یا اوستایی گفت سال در این گاهشماری به دو فصل «تابستان بزرگ» و «زمستان بزرگ» تقسیم میشد و مهرگان جایگاه «نوروز زمستانی» را داشت.
او درباره آیینهای مهرگان توضیح داد که ایرانیان از چند روز پیش از این جشن خانههای خود را پاکیزه میکردند و در روز مهرگان لباسهای زیبا و روشن، بهویژه با رنگهای ارغوانی و رنگهای مرتبط با نور و خورشید، میپوشیدند. دیدوبازدید نیز از بخشهای این جشن بود و مانند نوروز، کوچکترها به دیدار بزرگترها میرفتند و خانوادهها در کنار یکدیگر جمع میشدند.
پولادی همچنین به سفره ویژه مهرگان اشاره کرد و گفت آتشدان، انواع میوه، شیرینی و خوراکی بر این سفره قرار میگرفت. به گفته او، در گذشته هوم را با شیر ترکیب میکردند و این نوشیدنی را نیز بر سفره مهرگان میگذاشتند. انار، سیب، بالنگ، سنجد و انگور سفید و در مناطق جنوبی میوههایی مانند کنار، زالزالک، ازگیل و خرمالو نیز از میوههای این سفره بودند.
«لرک» نیز بهعنوان آجیل ویژه مهرگان با ترکیبی از گردو، بادام، پسته، فندق، توت خشک، انجیر خشک و نخودچی تهیه میشد. «آش همآزوری» یا «آش هفتغله» با موادی مانند گندم، برنج، جو، نخود و عدس از دیگر خوراکیهای این جشن بود. کاسه آب به نشانه تندرستی و همچنین گلاب، آب و سرکه، برگ آویشن، گل بنفشه و گلهای خوشبو نیز بر سفره مهرگان قرار میگرفتند.
موبد دکتر مهربان پولادی در توضیح فلسفه مهرگان گفت این جشن افزون بر جنبه اجتماعی و ارتباط با آغاز فصل کاشت، پیشینهای اسطورهای نیز دارد که به پیروزی کاوه آهنگر بر اژدهاک و به پادشاهی رسیدن فریدون در دوران پیشدادیان بازمیگردد.
او این روایت را نمادی از پیروزی روشنایی و نیکی بر تاریکی دانست و گفت انسان باید با «فروغ درون» بر نیروی اهریمنی درون غلبه کند، روشنایی را در وجود خود زنده نگه دارد و مهرش همواره افزون باشد.
@indypersian