زنان و انقلاب صنعتی

| رابرت هِسِن

برای محکوم ساختن کاپیتالیسم نخست باید تاریخ آن را تحریف کرد. این تصور که کاپیتالیسم صنعتی حاصلی نداشت جز بینوایی و تباهی زنان در میان منتقدان کاپیتالیسم باوری قدرتمند است. این باور به همان اندازه‌ی این دیدگاه که انقلاب صنعتی کودکان را قربانی و استثمار کرد رایج است- و به همان اندازه هم نادرست است.
اجازه بدهید منبع این دیدگاه را بررسی کنیم. برای ارزیابی مزایایی که کاپیتالیسم برای زنان به همراه آورد باید وضعیت آن‌ها تحت کاپیتالیسم را با شرایط آن‌ها در قرون قبل از آن مقایسه کرد. اما منتقدان قرن نوزدهمی کاپیتالیسم چنین کاری نکردند؛ در عوض، با باشکوه جلوه دادن گذشته و در مقابل پُست جلوه دادن هر چیز مدرن تاریخ را تحریف کردند.
مثلاً ریچارد اوستلر، یکی از متعصب‌ترین دشمنان قرن نوزدهمی کاپیتالیسم ادعا کرده است که در قرون وسطا وضعیت همه از نظر معنوی و مادی بهتر از اوایل قرن نوزدهم بوده است. اوستلر با توصیف انگلیس قرون وسطا، درباره‌ی عصر طلایی گم‌شده شعربافی می‌کند:
«آه، زمانی انگلیس چه کشتی زیبایی بود! خوب ساخته شده بود، سرنشینانش کافی بودند، تدارکاتش خوب بود، بادبان‌هایش به خوبی کشیده شده بود! در آن زمان همه خوشحال و شاد و سعادتمند بر روی عرشه بودند.»
این سخنان درباره‌ی قرونی گفته شده که در آن‌ها «بخش اعظم جمعیت رعیت‌هایی بودند در شرایط بسیار بد که به جایگاه خود مقید شده بودند و آزاد نبودند که نحوه‌ی زندگی خود را تغییر دهند یا از محل تولدشان بروند» - یعنی وقتی که تنها امید مردم برای خوشبختی در زندگی در آن سوی گور بود تا به آن‌ها در برابر طاعون‌های کشتارگر، قحطی‌های مکرر و شکم‌هایی که در بهترین حالت نیمه پُر بودند کمک کند، وقتی که مردم در خانه‌هایی چنان پر از کثافت و جانوران موذی زندگی می‌کردند که یک مورخ درباره‌ی این کلبه‌ها چنین گفته است: «از دیدگاه سلامتی تنها چیزی که می‌توان بر له این کلبه‌ها گفت آن است که بسیار آسان می‌سوختند!»
اوستلر نماینده‌ی دیدگاه شیفتگان قرون وسطا است. سوسیالیست‌ها که با آن‌ها موافق بوده‌اند مورخانی بودند به همان اندازه غیردقیق.
مثلاً، در توصیف شرایط توده‌ها در قرن هفدهم و اوایل قرن هجدهم که مقدم بر انقلاب صنعتی بودند، فردریش انگلس گفته است: «کارگران از طریق وجودی آرام رویش یافته بودند و زندگی صادقانه و آرامی را با زهد و پاکدامنی می‌گذراندند؛ و وضعیت مادی‌ آن‌ها بسیار بهتر از اخلاف‌شان بود.»
این سخنان درباره‌ی عصری نوشته شده که مشخصه‌ی آن نرخ‌های بالا و متناوب مرگ و میر به ویژه در میان کودکان – شهرها و روستاهای شلوغی که در آن‌ها خبری از بهداشت نبود- و مصرف خیلی بالای عرق جو بود. غذای طبقه‌ی کارگر عمدتاً جوی دوسر، شیر، پنیر و آبجو بود؛ در حالی که نان، سیب‌زمینی، قهوه، چای، شکر و گوشت هنوز کالاهای لوکس و گران‌بها بودند. به ندرت حمام‌ می‌رفتند و به ندرت لباس‌هایشان را می‌شستند، زیرا صابون خیلی گران بود و لباس- که باید یک دهه یا یک نسل دوام می‌آورد- اگر زیاد شسته می‌شد چندان دوام نمی‌آورد.

ادامه مطلب

✅ @karkhone