مسئله یک لبنان چیست؟ چگونه میتوان از کشوری سخن گفت که ساکنانش در مرزهای یک دولت واحد زندگی میکنند، اما درباره تاریخ شکلگیری آن، هویت ملیاش و نسبتش با جهان عرب، روایتهای متفاوتی دارند؟ آیا لبنان ملتی با گذشتهای مشترک است که در طول زمان دچار شکاف شده، یا جامعهای متکثر است که گروههای مختلف آن، هر یک با تکیه بر برداشت خاص خود از گذشته، در پی تعریف جایگاهشان در نظم سیاسی کشور بودهاند؟ این سوالها موضوع کتاب «خانهای با عمارتهای بسیار»، کمال صلیبی، مورخ لبنانی است؛ کتاب که در سال ۱۹۸۸، در میانه جنگ داخلی لبنان، منتشر شد و وسط بحث در مورد چیستی لبنان و چیستی لبنانی بود. از این جهت کتاب بسیار مهمی است اما اهمیتش فقط این نیست.
صلیبی در این کتاب استدلال میکند که فهم بحران لبنان مستلزم فراتر رفتن از توضیحاتی است که اختلافات مذهبی، رقابتهای سیاسی یا مداخلات خارجی را بهتنهایی عامل اصلی منازعه میدانند. از نظر او، یکی از ابعاد اساسی مسئله لبنان را باید در روایتهای متفاوتی جستوجو کرد که گروههای اجتماعی و مذهبی از گذشته خود و سرزمینی که در آن زندگی میکنند، ساخته و بازتولید کردهاند. این روایتها صرفاً بازگوییهای متفاوت از رویدادهای تاریخی نیستند؛ آنها با تصورات مربوط به مشروعیت سیاسی، تعلق ملی و شکل مطلوب دولت نیز پیوند دارند. در نتیجه، اختلاف بر سر تاریخ لبنان میتواند به اختلاف بر سر این پرسش تبدیل شود که لبنان به چه کسانی تعلق دارد، هویت آن بر چه مبنایی تعریف میشود و نسبت آن با جهان عرب چگونه باید فهمیده شود.
عنوان کتاب، «خانهای با عمارتهای بسیار»، تصویری گویا از مسئلهای ارائه میدهد که نویسنده دنبال میکند: جامعهای متشکل از گروههای متعدد که در یک چارچوب سیاسی مشترک زندگی میکنند، اما لزوماً درباره معنای آن چارچوب و گذشتهای که باید مبنای آن قرار گیرد، توافق ندارند. از این منظر، پرسش اصلی آن نیست که چگونه میتوان تفاوتها را از میان برد، بلکه این است که آیا امکان شکلگیری یک هویت ملی مشترک در میان روایتهای تاریخی رقیب وجود دارد و چنین هویتی بر چه مبنایی میتواند استوار شود.
کتاب را فقط از این جهت که لبنان مهم است و برای فهم فلسطین باید لبنان و به طور کلی مساله شامات را درک کرد نخوانید، کتاب را از این جهت بخوانید که ببینید عدم تفاهم بر سر تاریخ چه بر سر مردم میآورد و ببینید به کدام دلم هدایت میشویم.
کتاب حاضر طبق معمول کارهای من، رایگان و صرفا آنلاین منتشر شده است،
از اینجا دانلود کنید
t.me/anExegesis/567 اگر مایل به حمایت از مترجم هستید مبلغ دلخواهی به شماره کارت 5022291044101713 واریز کنید.
در انتشار آگاهی بکوشید
https://x.com/KarimkhanF/status/2116083523966644226📖Ellinne