✳️ « شهریار » و دولت قرآن
❇️ رضا اسماعیلی
❇️ قسمت اول
نگاهی گذرا به آثار قله‌های شعر و ادب فارسی از جمله: سنایی، عطار، مولانا، سعدی، حافظ، نظامی، صائب و از معاصرین استاد شهریار به خوبی می توان فهمید که رمز ماندگاری آنان مانوس بودن با قرآن بوده است. سروده‌های اکثر بزرگان شعر و ادب پارسی متاثر از آموزه‌های دینی است و رنگ و بوی قرآنی دارد و بسیاری از تلمیحات، ترکیبات و تعبیرات آنان – به صورت مستقیم یا غیر مستقیم – با اقتباس یا الهام از این کتاب مبین و یا احادیث ائمه معصومین (علیهم‌السلام) است.
راز ماندگاری استاد شهریار نیز حشر و نشر با قرآن و برخورداری از دانش و بینش قرآنی و وحیانی است. شهریار چون در خانواده ای روحانی و قرآنی متولد شد، از کودکی با موسیقی روح نواز و معنوی آیات قرآنی مانوس بود، و ازمعارف ناب قرآنی بهره مند. خودش در این باره می گوید:
«من شانس ادبی که آورده ام، مدیون این هستم که در ده بودم شش سال داشتم، الفبا را خوانده بودم می توانستم عبارات را بخوانم ولی معانی آنها را نمی دانستم. در اتاق عمه ام که ما زندگی می کردیم یک طاقچه بود و در آن طاقچه دو کتاب بود; یکی قرآن مجید و دیگری دیوان حافظ. من می رفتم این کتاب‌ها را باز می کردم و می آمدم، یک دفعه آیات قرآن را می خواندم و یک دفعه حافظ را. از اول مغزم پر شد با این کلمات موزیکال آسمانی قرآن مجید و اشعار حافظ به طوری که وقتی بزرگ‌تر شدم شعرهای دیگر و هر چیز دیگری را که می شنیدم می دیدم به نظرم سبک می آمد. عمده شانس من این است که از اول با قرآن و حافظ شروع شد.»
استاد شهریار نیز همچون اکثر بزرگان شعر فارسی در سروده‌های خود (سه جلد فارسی و یک جلد ترکی که بالغ بر سی هزار بیت می باشد) به تکریم قرآن و ترجمه و تفسیر منظوم آیات و مفاهیم والای قرآنی پرداخته است.
دیگر اینکه چون شهریار بسیار متاثر از حضرت لسان الغیب حافظ شیرازی بود، و تخلص خود را نیز با تفال به دیوان حافظ انتخاب کرده بود، و خودش در شعری گفته است: «هر چه دارم همه از دولت حافظ دارم»، به همین خاطر اشعار او همچون حافظ سرشار از تلمیحات و اشارات و دقایق قرآنی و وحیانی است.
می توان آغاز تحول عظیم روحی و اعتقادی شهریار و انزوای تدریجی اش را که قرین کتابت قرآن نیز بود در حدود سال ۱۳۳۴ دانست (در ۴۹ سالگی). که به قول خودش: بت شکنی‌هایی بود که به تائب شدن وی انجامید.
رهبر معظم انقلاب، حضرت آیت‌اللّه خامنه‌ای، در مورد این دوره از زندگی استاد شهریار می‌فرمایند: «این شاعر نامی، یک دوره عرفانی و معنویِ بسیار زیبایی را با انس به قرآن و معنویات و خودسازی گذرانده است و سعی کرده باطن و معنویت خود را صفایی بخشد.»
تسلط شهریار به زبان عربی و انس او با متون عربی،به ویژه قرآن کریم، بدون شک در این تحول روحی موثر بود. استاد مهرداد اوستا هم در مورد انس شهریار با قرآن گفته است: «شاعر مداومتی بسیار در قرآن کریم، که منشا فیض‌های بی کرانه و کرامات بی حصر و حد است داشته و همین کتاب [قرآن] که آبشخور طبع همه حکماء و عرفا بوده است و از این پس تا دامن قیامت هم خواهد بود، تازگی و جزالتی به سخن استاد شهریار داده است که وی را از دیگران ممتاز ساخته است.»
در ادامه مصداق‌هایی از این تاثیر پذیری را بیان می کنیم:
شهریار در غزل معروفی که در مدح و منقبت مولی الموحدین حضرت علی ( ع ) سروده است، به مضمون آیه ۵۵ سوره مبارکه مائده اشاره می کند. خداوند در این آیه می فرماید: «جز این نیست که ولى شما خداست و رسول او و آنان که ایمان آوردهاند، همان ایمان آورندگانى که اقامه نماز و اداى زکات مىکنند در حالى که در رکوع نمازند.»
شهریار همین مضمون را به صورت منظوم چنین بیان کرده است:
برو ای گدای مسکین در خانه علی زن
که نگین پـادشاهی دهـد از کرم گدا را
***
نگین خاتم جم، در نماز می بخشند
نظـر به حُقّه رنـدان پـاکبـاز کـنید
شهریار در این دو بیت اشاره می کند به شأن نزول آیه ۵۵ سوره مائده ، که مربوط به بخشش انگشتر توسط امیر المؤمنین در حین رکوع به سائل است.
استاد شهریار مثنوی زیر را نیز با الهام از مضمون آیه ۹۲ سوره آل عمران (لَن تنالُوا البِرَّ حتی تَنفِقُوا مِما تُحِبُونَ …) سروده است :
ولیکن هر چه باشد راه ، مشتاق
بُوَد زاهد رهش انفــــــــاق، انفاق
وَ گــر خواهید این معنــی بدانید
به قرآن « لن تنالوا البر» بخوانید
به «حتــی تَنفِقوا مِمـا تُحِبُون»
کز این سودا نخواهید گشت مغبون
اشاره به مضمون آیه ۱۰۰ سوره مبارکه مائده در بیت زیر: «بگو ناپاک و پاک یکسان نیستند، هر چند فراوانی ناپاکان تو را به شگفت آورد، پس ای صاحبان خِرَد از خداوند پروا کنید تا رستگار شوید».
ادامه دارد... .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ رضا اسماعیلی
❇️ قسمت اول
نگاهی گذرا به آثار قله‌های شعر و ادب فارسی از جمله: سنایی، عطار، مولانا، سعدی، حافظ، نظامی، صائب و از معاصرین استاد شهریار به خوبی می توان فهمید که رمز ماندگاری آنان مانوس بودن با قرآن بوده است. سروده‌های اکثر بزرگان شعر و ادب پارسی متاثر از آموزه‌های دینی است و رنگ و بوی قرآنی دارد و بسیاری از تلمیحات، ترکیبات و تعبیرات آنان – به صورت مستقیم یا غیر مستقیم – با اقتباس یا الهام از این کتاب مبین و یا احادیث ائمه معصومین (علیهم‌السلام) است.
راز ماندگاری استاد شهریار نیز حشر و نشر با قرآن و برخورداری از دانش و بینش قرآنی و وحیانی است. شهریار چون در خانواده ای روحانی و قرآنی متولد شد، از کودکی با موسیقی روح نواز و معنوی آیات قرآنی مانوس بود، و ازمعارف ناب قرآنی بهره مند. خودش در این باره می گوید:
«من شانس ادبی که آورده ام، مدیون این هستم که در ده بودم شش سال داشتم، الفبا را خوانده بودم می توانستم عبارات را بخوانم ولی معانی آنها را نمی دانستم. در اتاق عمه ام که ما زندگی می کردیم یک طاقچه بود و در آن طاقچه دو کتاب بود; یکی قرآن مجید و دیگری دیوان حافظ. من می رفتم این کتاب‌ها را باز می کردم و می آمدم، یک دفعه آیات قرآن را می خواندم و یک دفعه حافظ را. از اول مغزم پر شد با این کلمات موزیکال آسمانی قرآن مجید و اشعار حافظ به طوری که وقتی بزرگ‌تر شدم شعرهای دیگر و هر چیز دیگری را که می شنیدم می دیدم به نظرم سبک می آمد. عمده شانس من این است که از اول با قرآن و حافظ شروع شد.»
استاد شهریار نیز همچون اکثر بزرگان شعر فارسی در سروده‌های خود (سه جلد فارسی و یک جلد ترکی که بالغ بر سی هزار بیت می باشد) به تکریم قرآن و ترجمه و تفسیر منظوم آیات و مفاهیم والای قرآنی پرداخته است.
دیگر اینکه چون شهریار بسیار متاثر از حضرت لسان الغیب حافظ شیرازی بود، و تخلص خود را نیز با تفال به دیوان حافظ انتخاب کرده بود، و خودش در شعری گفته است: «هر چه دارم همه از دولت حافظ دارم»، به همین خاطر اشعار او همچون حافظ سرشار از تلمیحات و اشارات و دقایق قرآنی و وحیانی است.
می توان آغاز تحول عظیم روحی و اعتقادی شهریار و انزوای تدریجی اش را که قرین کتابت قرآن نیز بود در حدود سال ۱۳۳۴ دانست (در ۴۹ سالگی). که به قول خودش: بت شکنی‌هایی بود که به تائب شدن وی انجامید.
رهبر معظم انقلاب، حضرت آیت‌اللّه خامنه‌ای، در مورد این دوره از زندگی استاد شهریار می‌فرمایند: «این شاعر نامی، یک دوره عرفانی و معنویِ بسیار زیبایی را با انس به قرآن و معنویات و خودسازی گذرانده است و سعی کرده باطن و معنویت خود را صفایی بخشد.»
تسلط شهریار به زبان عربی و انس او با متون عربی،به ویژه قرآن کریم، بدون شک در این تحول روحی موثر بود. استاد مهرداد اوستا هم در مورد انس شهریار با قرآن گفته است: «شاعر مداومتی بسیار در قرآن کریم، که منشا فیض‌های بی کرانه و کرامات بی حصر و حد است داشته و همین کتاب [قرآن] که آبشخور طبع همه حکماء و عرفا بوده است و از این پس تا دامن قیامت هم خواهد بود، تازگی و جزالتی به سخن استاد شهریار داده است که وی را از دیگران ممتاز ساخته است.»
در ادامه مصداق‌هایی از این تاثیر پذیری را بیان می کنیم:
شهریار در غزل معروفی که در مدح و منقبت مولی الموحدین حضرت علی ( ع ) سروده است، به مضمون آیه ۵۵ سوره مبارکه مائده اشاره می کند. خداوند در این آیه می فرماید: «جز این نیست که ولى شما خداست و رسول او و آنان که ایمان آوردهاند، همان ایمان آورندگانى که اقامه نماز و اداى زکات مىکنند در حالى که در رکوع نمازند.»
شهریار همین مضمون را به صورت منظوم چنین بیان کرده است:
برو ای گدای مسکین در خانه علی زن
که نگین پـادشاهی دهـد از کرم گدا را
***
نگین خاتم جم، در نماز می بخشند
نظـر به حُقّه رنـدان پـاکبـاز کـنید
شهریار در این دو بیت اشاره می کند به شأن نزول آیه ۵۵ سوره مائده ، که مربوط به بخشش انگشتر توسط امیر المؤمنین در حین رکوع به سائل است.
استاد شهریار مثنوی زیر را نیز با الهام از مضمون آیه ۹۲ سوره آل عمران (لَن تنالُوا البِرَّ حتی تَنفِقُوا مِما تُحِبُونَ …) سروده است :
ولیکن هر چه باشد راه ، مشتاق
بُوَد زاهد رهش انفــــــــاق، انفاق
وَ گــر خواهید این معنــی بدانید
به قرآن « لن تنالوا البر» بخوانید
به «حتــی تَنفِقوا مِمـا تُحِبُون»
کز این سودا نخواهید گشت مغبون
اشاره به مضمون آیه ۱۰۰ سوره مبارکه مائده در بیت زیر: «بگو ناپاک و پاک یکسان نیستند، هر چند فراوانی ناپاکان تو را به شگفت آورد، پس ای صاحبان خِرَد از خداوند پروا کنید تا رستگار شوید».
ادامه دارد... .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment