تحول معنا شناختی واژگان

فاتحه خواندن:
۱)اصلاً یعنی قرائت سوره فاتحه یا الحمد یا فاتحه الکتاب که نخستین سوره قران کریم است.

۲) امروزه فاتحه خواندن/ خوانی به صورت فردی یا جمعی در مجالس ختم در مساجد و تکایا و منازل برای آمرزش خواهی و فرستادن ثواب به روح درگذشتگان است.
در قدیم فاتحه خواندن به قصد استشفا (شفا خواهی از خداوند) هم انجام می‌گرفته است. حافظ گوید:
فاتحه‌ای چو آمدی بر سر خسته ای بخوان
{لب بگشا که می دهد لعل لبت به مرده جان.}

خسته یعنی بیمار و هنوز در شبه قاره هند که بقایای نفوذ هزار ساله ی زبان فارسی مشهود است به بیمارستان می گویند خسته خانه.

۳) اما فاتحه خواندن یا فاتحه چیزی را خواندن امروزه به معنای قطع امید کردن از کسی یا چیزی است.

عمل:
۱)به معنای مطلق کار /اثر /کردار و رفتار که قرآنی است.
۲)کار دولتی/ دیوانی. سعدی گوید:
جز به خردمند مفرما عمل
گرچه عمل کار خردمند نیست.

گروهی عمل دار عزلت نشین.

حافظ گوید:
نه من ز بی عملی در جهان ملولم و بس
ملالت علما هم ز علم بی عمل است
این معانی کهن است.

۳) همچنین عمل به معنای کیمیاگری هم کهن است. حافظ با ایهام گوید:
گر این عمل بکنی خاک زر توان کرد.

اما دو معنای جدید و تحول یافته این کلمه:
۴)عمل جراحی:
"من سه روز دیگر در بیمارستان جم عمل پروستات دارم."
۵) پرداختن و اعتیاد به مواد مخدر و شدت و ضعف یا میزان آن:
:فلانی آدم عمل بالایی است" یعنی معتاد است و میزان مصرفش هم بالاست.

#از_واژه_تا_فرهنگ
#بهاالدین_خرمشاهی
انتشارات ناهید
تهران/۱۳۸۷
ص:192/190

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

Comments

Be the first to add a comment