✳️ گُل یا گِل، در داستان « حسنک وزیر » در تاریخ بیهقی
❇️ شبلی موافقت را گلی انداخت.
◀️ تلفظ درست واژه ی "گل" در جمله ی فوق از موضوعاتی است که سال ها ست نظر همکاران محترم را به خود جلب کرده است.
مطلب زیر چکیده ی مقاله ای در فصل نامه ی رشد ادب فارسی است.نگارنده معتقد است که تلفظ صحیح این واژه "گِل " است و برای این نظر خود نکاتی قابل تامل ذکر کرده اند .ماخذ دقیق تر مقاله در پایان ذکر شده است.
1.نکته ی یکم
«موافقت را»یعنی«برای موافقت»،اما موافقت با که و با چه؟اگر شبلی با افرادی که حلاّج را سنگسار می‌کردند مـوافقت و هـمراهی بکند،پس آن‌چه که به طرف حلاّج انداخته،«گِل»بوده نه«گُل»و«آه‌کشیدن»حلاّج نیز معلول این اتّفاق است،در غیر این صورت لزومی نداشت که حلاّج بگوید:«از او سختم مـی‌آید کـه مـی‌داند که نمی‌باید انداخت».
2. نکته دوم
شبلی از حال و حقیقت کار حلاّج به‌خوبی آگاهی دارد:«نقل است که روزی شبلی را گفت یا بابکر!دست برنه که ما قصد کـاری عـظیم کـردیم و سرگشته‌ی کاری شده‌ایم،چنان کاری که خود را کـشتن در پیـش داریم"
با توجّه به این نکته و شواهدی که در اخبار حلاّج آمده است،می‌توان دریافت که شبلی نیز هـم‌چون جـنید،ظـاهرا(شاید از روی تقیّه)با عقاید حلاّج مخالف بود و در باطن،عقاید و افـکار او را می‌ستود.همین«گِل»انداختن وی نیز مثل«فتوای ظاهری جنید»است که می‌گفت:
«نحن نحکم بالظّاهر»،
یعنی بـر ظـاهر حـال،کشتنی است و فتوا بر ظاهر است،اما باطن را خدای می‌داند.پس در این صورت،شبلی برای موافقت ظاهری با اعدام حلاّج و در ادامه‌ی مخالفت ظاهری برحسب قوانین شریعت،بـه سـوی او گِل می‌اندازد.
3.نکته‌ی سوم
تأمّل در واژه‌ی«می‌داند»است که حلاّج در باب شبلی مـی‌گوید:«ازاو(شـبلی)سـختم می‌آید که می‌داند که نمی‌باید انداخت.حلاّج با مشاهده‌ی این کار شبلی«آه»مـی‌کشد و ایـن«آه کـشیدن»و تأسّف خوردن بر هم‌گامی و هم‌سویی ظاهری شبلی با«عوام النّاس»و کسانی است که به او سـنگ مـی‌زنند. و در باطن،عقاید و افـکار او را می‌ستود.
۴-نکته ی چهار
سنگسارکردن از مجازات‌های دین اسلام است و اصول و قواعد خاص خود را دارد و انداختن سنگ به سوی محکوم به کـیفر سنگسار کردن نیز یک فریضه است.عطار صراحتا آورده است که شـبلی بـرای نـشان دادن موافقت«ظاهری»خود با سنگسار حلاّج گِلی «نه سنگی»به سوی حلاج انداخت تا دوست هـم مـسلک خود را نرنجاند و در عین حال در آینده به همراهی خود با او متهم نشود.
❇️ گُل یا گِل،اسماعیل گنجه ای، فصل نامه ی رشد.، تابستان ۸۹-ش۹۴
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ شبلی موافقت را گلی انداخت.
◀️ تلفظ درست واژه ی "گل" در جمله ی فوق از موضوعاتی است که سال ها ست نظر همکاران محترم را به خود جلب کرده است.
مطلب زیر چکیده ی مقاله ای در فصل نامه ی رشد ادب فارسی است.نگارنده معتقد است که تلفظ صحیح این واژه "گِل " است و برای این نظر خود نکاتی قابل تامل ذکر کرده اند .ماخذ دقیق تر مقاله در پایان ذکر شده است.
1.نکته ی یکم
«موافقت را»یعنی«برای موافقت»،اما موافقت با که و با چه؟اگر شبلی با افرادی که حلاّج را سنگسار می‌کردند مـوافقت و هـمراهی بکند،پس آن‌چه که به طرف حلاّج انداخته،«گِل»بوده نه«گُل»و«آه‌کشیدن»حلاّج نیز معلول این اتّفاق است،در غیر این صورت لزومی نداشت که حلاّج بگوید:«از او سختم مـی‌آید کـه مـی‌داند که نمی‌باید انداخت».
2. نکته دوم
شبلی از حال و حقیقت کار حلاّج به‌خوبی آگاهی دارد:«نقل است که روزی شبلی را گفت یا بابکر!دست برنه که ما قصد کـاری عـظیم کـردیم و سرگشته‌ی کاری شده‌ایم،چنان کاری که خود را کـشتن در پیـش داریم"
با توجّه به این نکته و شواهدی که در اخبار حلاّج آمده است،می‌توان دریافت که شبلی نیز هـم‌چون جـنید،ظـاهرا(شاید از روی تقیّه)با عقاید حلاّج مخالف بود و در باطن،عقاید و افـکار او را می‌ستود.همین«گِل»انداختن وی نیز مثل«فتوای ظاهری جنید»است که می‌گفت:
«نحن نحکم بالظّاهر»،
یعنی بـر ظـاهر حـال،کشتنی است و فتوا بر ظاهر است،اما باطن را خدای می‌داند.پس در این صورت،شبلی برای موافقت ظاهری با اعدام حلاّج و در ادامه‌ی مخالفت ظاهری برحسب قوانین شریعت،بـه سـوی او گِل می‌اندازد.
3.نکته‌ی سوم
تأمّل در واژه‌ی«می‌داند»است که حلاّج در باب شبلی مـی‌گوید:«ازاو(شـبلی)سـختم می‌آید که می‌داند که نمی‌باید انداخت.حلاّج با مشاهده‌ی این کار شبلی«آه»مـی‌کشد و ایـن«آه کـشیدن»و تأسّف خوردن بر هم‌گامی و هم‌سویی ظاهری شبلی با«عوام النّاس»و کسانی است که به او سـنگ مـی‌زنند. و در باطن،عقاید و افـکار او را می‌ستود.
۴-نکته ی چهار
سنگسارکردن از مجازات‌های دین اسلام است و اصول و قواعد خاص خود را دارد و انداختن سنگ به سوی محکوم به کـیفر سنگسار کردن نیز یک فریضه است.عطار صراحتا آورده است که شـبلی بـرای نـشان دادن موافقت«ظاهری»خود با سنگسار حلاّج گِلی «نه سنگی»به سوی حلاج انداخت تا دوست هـم مـسلک خود را نرنجاند و در عین حال در آینده به همراهی خود با او متهم نشود.
❇️ گُل یا گِل،اسماعیل گنجه ای، فصل نامه ی رشد.، تابستان ۸۹-ش۹۴
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment