گروه‌های‌سازنده‌ی‌جمله

گروه‌اسمی، گروه‌فعلی و گروه‌قیدی

از میان این سه گروه، وجود گروه اسمی و فعلی کاملا ضروری؛ اما گروه قیدی غیر ضروری و قابل حذف است.

#گروه:
مجموعه ی یک یا چند واژه است که در ساختمان جمله به کار می رود.

#گروه‌اسمی:
متشکل از یک واژه (اسم یا جانشینان آن) به عنوان هسته و یک یا چند وابسته است که وجود هسته در جمله (لازم و ضروری) است؛اما وجود وابسته ها (اختیاری) است.

نمودار گروه اسمی به این شکل می باشد: (وابسته های پیشین +هسته+وابسته های پسین).

وابسته های پیشین قبل از اسم یا جانشینان آن یعنی(هسته) می آیند و وابسته های پسین بعداز اسم یا جانشینان آن یعنی
(هسته) می آیند.

هسته را چگونه در یک گروه اسمی تشخیص دهیم و بشناسیم؟

ابتدا باید بدانیم که هسته "اسم" است و اسم، کلمه ای است که برای نامیدن کسی مانند(رضا) پدیده ای مانند(گل) مفهومی مانند(ایمان)‌ و‌ حالتی مانند(زشتی) به کار رود.

خصوصیات اسم

۱_ نشانه های جمع فارسی را می پذیرد.
مانند:گل ها، دوستان
۲_ نشانه های جمع عربی می گیرد.
مانند: روحانیون، بازرسین، آیات
۳_ قبل و بعد از خودش وابسته می گیرد. مانند: آن درخت، درخت دیگر
۴-درنقش های مختلف مانند نهاد، مفعول، متمم، مسند، بدل و منادا بکار می رود.

اکنون که اسم و جانشینان آن را می شناسید؛به شیوه‌ی‌پیدا‌کردن‌هسته دریک گروه اسمی می پردازیم:

۱_ اولین اسم کسره دار سمت راست در یک گروه اسمی، هسته است.
مانند: هر شش مرد توانا که "مرد"در این مثال، اولین اسم کسره دار سمت راست و هسته می باشد.

۲_ اگر هسته را از گروه اسمی حذف کنیم، گروه بی معنی می شود.
مانند: هرشش مرد توانا که اگر"مرد" را از گروه حذف کنیم، شش توانا باقی می ماند که معنی نمی دهد.

۳_ هسته فقط در این نقش ها به کار می رود:
نهاد، مفعول، متمم، مسند و منادا.

📣 نکته:
هسته اگر به تنهایی بیاید، باز هم یک گروه است چون بالقوه می توان به آن وابسته هایی افزود.
مثلا: گل خندان است. گل اینجا (هسته) و گروه نهادی است چون می توان گفت این گل، کدام گل و...

وابسته‌های‌پیشین‌گروه‌اسمی عبارتند از:

۱_ صفت های اشاره
۲_ صفت های پرسشی
۳_ صفت های تعحبی
۴_ صفت های مبهم
۵_ صفت های شمارشی اصلی
۶_ صفت های ترتیبی نوع اول
۷_ صفت های عالی
۸_ شاخص

صفت های اشاره:
هرگاه عنصرهای (این، آن، همین، همان، چنین، چنان، اینچنین و آنچنان، آن گونه، این گونه، آن جور و اینجور، آن قدر، اینقدر، آن همه و این همه) همراه و قبل اسم مانند(این کتاب) یا جانشینان اسم مانند(این جوان) بیایند، اسم همراه آنان ها(موصوف) و خودشان صفت اشاره و وابسته ی پیشین هستند و تشکیل ترکیب وصفی می دهند. مانند: چنان گلی را من خریدم. گل هسته و چنان صفت اشاره، وابسته ی پیشین است (گفتنی است که صفت های اشاره اسم(موصوف) را بیشتر معرفی می کنند و توضیح می دهند.

📣 نکته ی خیلی مهم:

هرگاه واژه های(این و آن و همین و همان) به تنهایی بیایند، دیگر صفت اشاره نیستند بلکه درجایگاه هسته قرار می گیرند و می توانند نقش های مختلف هسته را بگیرند که در این صورت ضمیر اشاره نام دارند.
مانند:
آن را بردار. (آن) نقش مفعولی دارد.

📣 نکته ی دوم:
کلمات(آن که و آنچه) هرکدام یک واژه هستند و اسم مبهم هستند یعنی"آن" در این کلمات، صفت اشاره نیست.

📣نکته:
هرگاه(آن) کسره بگیرد و مالکیت را برساند، ضمیر ملکی است نه صفت اشاره مانند: آن ما رفته گیر.

📣نکته:
هرگاه(این و آن و همین و همان) جمع بسته شوند یا بعد از آنها مکث کوتاه(،) باشد، صفت اشاره نیستند.
مانند: آنها، کوشا هستند. بقیه ی وابسته ها هم کاملا تشریح می گردد.

- دکتر رضا‌ همت‌خواه
-تدوین و ویرایش : عباس قنبری از کانال نوآوری پارسی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

Comments

Be the first to add a comment