قدرت اقتصادی
| موسی غنی‌نژاد
دولتمرد یعنی سیاستمدار و سیاستمدار کسی است که دنبال کسب و حفظ قدرت است و قدرت ذاتا تمایل به انحصار دارد. به سخن دیگر، سیاستمدار می خواهد در برابر قدرت او نیروی معارضی که احیانا ممکن است موقعیت او را به چالش بکشد وجود نداشته باشد. قدرت اقتصادی بالقوه می تواند منشاء قدرت سیاسی باشد و این واقعیتی است که سیاستمداران را خوش نمی آید. از این رو آن ها اغلب نسبت به قدرت اقتصادی بدبین و مظنون اند و ترجیح می دهند سرنخ های قدرت اقتصادی را در اختیار خود داشته باشند. شما اگر به تاریخ معاصر کشور رجوع کنید، در می یابید یکی از دلایل مهمی که پهلوی دوم اصرار به انجام اصلاحات ارضی داشت این بود که زمین داران بزرگ، قدرت اقتصادی و به تبع آن قدرت سیاسی داشتند. اکثر کرسی های مجلس شورای ملی اغلب در اختیار آن ها بود و از این طریق در قوه مجریه نیز نفوذ داشتند.
شاه پس از انجام اصلاحات ارضی و درهم کوبیدن قدرت زمین داران بزرگ یا به اصطلاح فئودالیسم، صراحتا و به دفعات اعلام کرد هیچ گاه اجازه نخواهد داد قدرت اقتصادی از نوع دیگری به نام «فئودالیسم صنعتی» شکل بگیرد. این اصطلاح فئودالیسم صنعتی از ابداعات او بود و از این طریق می خواست بدبینی و سوءظن خود را نسبت به قدرت اقتصادی خارج از کنترل خود بیان کند. از این رو مانع ورود بخش خصوصی به صنایع بزرگ و زیرساخت ها می شد و می گفت به مصلحت نیست که این صنایع استراتژیک خارج از کنترل دولت باشد.
این بدبینی نسبت به قدرت گرفتن بخش خصوصی در سال های پس از انقلاب اسلامی هم تداوم پیدا کرد و اساسا وارد قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران شد. البته خوشبختانه ناکارآمدی این اقتصاد دولتی پس از سال ها به رسمیت شناخته شد و حرکت به سوی غیردولتی کردن اقتصاد آغاز شد که نتیجه نهایی آن ابلاغ سیاست های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی بود. اما آن گره فکری و سوءظنی که به آن اشاره شد مانع اجرایی شدن حقیقی این سیاست ها پس از یک دهه شده است.
✅ @karkhone
| موسی غنی‌نژاد
دولتمرد یعنی سیاستمدار و سیاستمدار کسی است که دنبال کسب و حفظ قدرت است و قدرت ذاتا تمایل به انحصار دارد. به سخن دیگر، سیاستمدار می خواهد در برابر قدرت او نیروی معارضی که احیانا ممکن است موقعیت او را به چالش بکشد وجود نداشته باشد. قدرت اقتصادی بالقوه می تواند منشاء قدرت سیاسی باشد و این واقعیتی است که سیاستمداران را خوش نمی آید. از این رو آن ها اغلب نسبت به قدرت اقتصادی بدبین و مظنون اند و ترجیح می دهند سرنخ های قدرت اقتصادی را در اختیار خود داشته باشند. شما اگر به تاریخ معاصر کشور رجوع کنید، در می یابید یکی از دلایل مهمی که پهلوی دوم اصرار به انجام اصلاحات ارضی داشت این بود که زمین داران بزرگ، قدرت اقتصادی و به تبع آن قدرت سیاسی داشتند. اکثر کرسی های مجلس شورای ملی اغلب در اختیار آن ها بود و از این طریق در قوه مجریه نیز نفوذ داشتند.
شاه پس از انجام اصلاحات ارضی و درهم کوبیدن قدرت زمین داران بزرگ یا به اصطلاح فئودالیسم، صراحتا و به دفعات اعلام کرد هیچ گاه اجازه نخواهد داد قدرت اقتصادی از نوع دیگری به نام «فئودالیسم صنعتی» شکل بگیرد. این اصطلاح فئودالیسم صنعتی از ابداعات او بود و از این طریق می خواست بدبینی و سوءظن خود را نسبت به قدرت اقتصادی خارج از کنترل خود بیان کند. از این رو مانع ورود بخش خصوصی به صنایع بزرگ و زیرساخت ها می شد و می گفت به مصلحت نیست که این صنایع استراتژیک خارج از کنترل دولت باشد.
این بدبینی نسبت به قدرت گرفتن بخش خصوصی در سال های پس از انقلاب اسلامی هم تداوم پیدا کرد و اساسا وارد قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران شد. البته خوشبختانه ناکارآمدی این اقتصاد دولتی پس از سال ها به رسمیت شناخته شد و حرکت به سوی غیردولتی کردن اقتصاد آغاز شد که نتیجه نهایی آن ابلاغ سیاست های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی بود. اما آن گره فکری و سوءظنی که به آن اشاره شد مانع اجرایی شدن حقیقی این سیاست ها پس از یک دهه شده است.
✅ @karkhone
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment