ብዙ ሰላምና ከዘላቂም ሆነ ከጊዚያዊ አካል ጉዳት እንዲጠብቀወ ልባዊ ምኞቴ ነው!
በዚች መልዕክት ስለአለማቀፉ የአካል ጉዳተኞች መብቶች ስምምነት ጠቅላላ ይዘት ባጭሩ ይሕችን እንላለን፡፡!
ይህ ከአለማችን ጠቅላላ ህዝብ 1 ቢሊዎን፣ ከ20 አመታት በፊት በተደረገ ጥናት ከሀገራችን ጠቅላላ ህዝብ ከ15/20 የሚደርሰው የአለፉት የቅርብ አመታትን ግጭት ጉዳተኞች ሳይጨምር አካል ጉዳተኛ መሆኑን ያሳያል፡፡
ይህም ለመጀመሪያ ጊዜ የአካል ጉዳተኞችን ሁለንተናዊ መብቶች በመደንገግ በፈረንጆች አቆጣጠር በ2006 በተባበሩት መንግስታት ጠቅላላ ጉባኤ የጸደቀ፣ ኢትዮጵያም ከአራት አመታት በኋላ በተወካዮች ምከር ቤት በአዋጅ 676/2010 በማጽደቅ የሕጓ አካል አድርጋዋለች፡፡
በዚህ ስምምነት እታዲያ አካል ጉዳተኞችና ጉዳተኚነት ተገቢውን እውቅና አግኚተው ሀገራት በሚያደጉት ሁለንተናዊ እንቅስቃሴ በአካታችነት እንዲሰሩ እንደየአስፈላጊነቱም ልዩ ድጋፍ በማድረግ አካልጉዳተኖች ዜጎች በሀገራቸው የኢኮኖሚ፣ ማህበራዊ፣ ፖለቲካዊ፣ እንቅስቃሴዎች ሁሉ የነቃ ተሳትፎ እንዲያደርጉ የሚያስችል ከባቢ ለመፍጠር ተስማምተዋል፡፡
በአንቀጽ 4 የመንግስታት ጠቅላላ ግዴታዎች በሚለው በተደነገገው መሰረት ሀገራት ነባር ሕጎቻቸው ከልካይና የአካል ጉዳተኞችን ተሳትፎ የሚገድቡ ከሆኑ እንዲያሻሽሉ፤ አዳዲስ ሕጎችን ሲያወጡ አካልጉዳተኞችን ያካተተ መሆኑን ማረጋገጥ፤
መንገዶች፣ የህዝብ መገልገያ ህንጻዎች ሲገነቡ አካታችና ዘመኑ የሚጠይቀውን መስፈርት ያሟሉ መሆናቸውን በአስገዳጅ ሕጎችና አሰራሮች መቆጣጠር፤የሕዝብ አገልግሎት ሰጭ ተቋማት የምልክት ቋንቋ የሚያስተረጉሙ ሰራተኞች በቋሚነት እንዲኖሩ ማድረግ፤
በሀገሪቱ የሚደረጉ ፈጠራዎችን በልዩ ሁኔታ የበጀትና የሌሎችንም አስፈላጊ ድጋፎች በማድረግ ለአካል ጉዳተኖች ሂዎት ምቹ የሆነ ሀገር ይሆን ዘንድ መስራት፤
የትምህርትና የፍትህ አካላት በተቋም ግንባታም ሆነ በአገልግሎት አሰጣጥ አካል ጉዳተኞችን አካታች በሆነ መልክ እንዲያገለግሉ በትኩረት መስራት፤ አካል ጉዳተኞች ሰርተው ራሳቸውን እንዲችሉ የሕግና የነባራዊ ሁኔታዎችን ማመቻቸት፤
በዚህ ረገድ ኢትዮጵያ በ2000 አመተምህረት የአካል ጉዳተኞች የስራስምሪት (568/2000አዋጅን አውጥታለች፡፡
ነገር ግን ለሲ ረ ፒ ዲ ኮሚቴ ሪፖርት በተዘጋጀ ዘገባ ላይ በኢትዮጵያ በስራላይ የሚገኙ አካል ጉዳተኞች 5554 ወይም6000 እንኳን የማይሞሉ መሆናቸውን ያሳያል፡፡
ውድ አንባቢ የአካቶ ትምህርት ከተጀመረ ከ10 አመታት በላይ ያለፈው ቢሆንም በ2012 ከትምህርት ሚንስቴር በተገኘ አመታዊ የሀገሪቱን የትምህርት ተደራሽነት በሚያሳየው ዘገባ እድሚያቸው ለትምህርት ከደረሱት አካል ጉዳተኛ ህጻናት የትምህርትቤትን በር ለመርገጥ እድል ያገኙት 11.5 ብቻመሆናቸውን ሲያሳይ 89.5 ፐርሰንቱ ቤት ተዘግቶበባቸው እንደሚገኝ ያሳያል፡፡
በሌላ በኩል አካል ጉዳተኞች በህግ ፊት በበቂሁኔታ እውቅና ያላገኙ በመሆናቸው ከባንክና ከሌሎችም የፋይናስ ተቋማት መበደርም ሆነ ንብረታቸውን አሲዘው መዋዋል እንደማይችሉ፤ ዋስ ወይም ምስክር መሆን እንደሚቸገሩ፤ ፍርድቤት ተካሰወው መቅረብ በተለይም እንቅስቃሴ ችግር ላለባቸው የችሎት ቦታዎች የማይመቹ ከፍተኛ ፎቆች መሆናቸው፤ ሊፍቶች ለአይነስውራን የድንጽ ፣ የብሬል ጽሁፍ የሌላቸው መሆኑ፤ የሀገሪቱ መገናኛ ብዙሃን ከጥቂቶቹ በስተቀር ዋናውን የብሄራዊ ቴሌቪዥን ጨምሮ የምልክት ቋንቋ የሌላቸው በመሆኑ፤ የምልክት ቋን፻፻ቋ የሚያስተረጉም ባለሙያ የሌለ መሆኑ፤ ሀገራችን ስምምነቱን ከመተግበር አንጻር ብዙ ገና ብዙ የሚቀራት በመሆኑ በተለይም ለሀገራቸው ሲሉ አካለላቸውን በማጣት ላይ ላሉት ዜጎች ስንል ሁላችንም የየድርሻችንን በመወጣት ምቹ ሀገር እንድትኖረን ያገባኛል እንበል፡፡!
ቸር ይግጠመን!!!
ታህሳስ 18/2014
ሲሳይ ሰማኝ
በዚች መልዕክት ስለአለማቀፉ የአካል ጉዳተኞች መብቶች ስምምነት ጠቅላላ ይዘት ባጭሩ ይሕችን እንላለን፡፡!
ይህ ከአለማችን ጠቅላላ ህዝብ 1 ቢሊዎን፣ ከ20 አመታት በፊት በተደረገ ጥናት ከሀገራችን ጠቅላላ ህዝብ ከ15/20 የሚደርሰው የአለፉት የቅርብ አመታትን ግጭት ጉዳተኞች ሳይጨምር አካል ጉዳተኛ መሆኑን ያሳያል፡፡
ይህም ለመጀመሪያ ጊዜ የአካል ጉዳተኞችን ሁለንተናዊ መብቶች በመደንገግ በፈረንጆች አቆጣጠር በ2006 በተባበሩት መንግስታት ጠቅላላ ጉባኤ የጸደቀ፣ ኢትዮጵያም ከአራት አመታት በኋላ በተወካዮች ምከር ቤት በአዋጅ 676/2010 በማጽደቅ የሕጓ አካል አድርጋዋለች፡፡
በዚህ ስምምነት እታዲያ አካል ጉዳተኞችና ጉዳተኚነት ተገቢውን እውቅና አግኚተው ሀገራት በሚያደጉት ሁለንተናዊ እንቅስቃሴ በአካታችነት እንዲሰሩ እንደየአስፈላጊነቱም ልዩ ድጋፍ በማድረግ አካልጉዳተኖች ዜጎች በሀገራቸው የኢኮኖሚ፣ ማህበራዊ፣ ፖለቲካዊ፣ እንቅስቃሴዎች ሁሉ የነቃ ተሳትፎ እንዲያደርጉ የሚያስችል ከባቢ ለመፍጠር ተስማምተዋል፡፡
በአንቀጽ 4 የመንግስታት ጠቅላላ ግዴታዎች በሚለው በተደነገገው መሰረት ሀገራት ነባር ሕጎቻቸው ከልካይና የአካል ጉዳተኞችን ተሳትፎ የሚገድቡ ከሆኑ እንዲያሻሽሉ፤ አዳዲስ ሕጎችን ሲያወጡ አካልጉዳተኞችን ያካተተ መሆኑን ማረጋገጥ፤
መንገዶች፣ የህዝብ መገልገያ ህንጻዎች ሲገነቡ አካታችና ዘመኑ የሚጠይቀውን መስፈርት ያሟሉ መሆናቸውን በአስገዳጅ ሕጎችና አሰራሮች መቆጣጠር፤የሕዝብ አገልግሎት ሰጭ ተቋማት የምልክት ቋንቋ የሚያስተረጉሙ ሰራተኞች በቋሚነት እንዲኖሩ ማድረግ፤
በሀገሪቱ የሚደረጉ ፈጠራዎችን በልዩ ሁኔታ የበጀትና የሌሎችንም አስፈላጊ ድጋፎች በማድረግ ለአካል ጉዳተኖች ሂዎት ምቹ የሆነ ሀገር ይሆን ዘንድ መስራት፤
የትምህርትና የፍትህ አካላት በተቋም ግንባታም ሆነ በአገልግሎት አሰጣጥ አካል ጉዳተኞችን አካታች በሆነ መልክ እንዲያገለግሉ በትኩረት መስራት፤ አካል ጉዳተኞች ሰርተው ራሳቸውን እንዲችሉ የሕግና የነባራዊ ሁኔታዎችን ማመቻቸት፤
በዚህ ረገድ ኢትዮጵያ በ2000 አመተምህረት የአካል ጉዳተኞች የስራስምሪት (568/2000አዋጅን አውጥታለች፡፡
ነገር ግን ለሲ ረ ፒ ዲ ኮሚቴ ሪፖርት በተዘጋጀ ዘገባ ላይ በኢትዮጵያ በስራላይ የሚገኙ አካል ጉዳተኞች 5554 ወይም6000 እንኳን የማይሞሉ መሆናቸውን ያሳያል፡፡
ውድ አንባቢ የአካቶ ትምህርት ከተጀመረ ከ10 አመታት በላይ ያለፈው ቢሆንም በ2012 ከትምህርት ሚንስቴር በተገኘ አመታዊ የሀገሪቱን የትምህርት ተደራሽነት በሚያሳየው ዘገባ እድሚያቸው ለትምህርት ከደረሱት አካል ጉዳተኛ ህጻናት የትምህርትቤትን በር ለመርገጥ እድል ያገኙት 11.5 ብቻመሆናቸውን ሲያሳይ 89.5 ፐርሰንቱ ቤት ተዘግቶበባቸው እንደሚገኝ ያሳያል፡፡
በሌላ በኩል አካል ጉዳተኞች በህግ ፊት በበቂሁኔታ እውቅና ያላገኙ በመሆናቸው ከባንክና ከሌሎችም የፋይናስ ተቋማት መበደርም ሆነ ንብረታቸውን አሲዘው መዋዋል እንደማይችሉ፤ ዋስ ወይም ምስክር መሆን እንደሚቸገሩ፤ ፍርድቤት ተካሰወው መቅረብ በተለይም እንቅስቃሴ ችግር ላለባቸው የችሎት ቦታዎች የማይመቹ ከፍተኛ ፎቆች መሆናቸው፤ ሊፍቶች ለአይነስውራን የድንጽ ፣ የብሬል ጽሁፍ የሌላቸው መሆኑ፤ የሀገሪቱ መገናኛ ብዙሃን ከጥቂቶቹ በስተቀር ዋናውን የብሄራዊ ቴሌቪዥን ጨምሮ የምልክት ቋንቋ የሌላቸው በመሆኑ፤ የምልክት ቋን፻፻ቋ የሚያስተረጉም ባለሙያ የሌለ መሆኑ፤ ሀገራችን ስምምነቱን ከመተግበር አንጻር ብዙ ገና ብዙ የሚቀራት በመሆኑ በተለይም ለሀገራቸው ሲሉ አካለላቸውን በማጣት ላይ ላሉት ዜጎች ስንል ሁላችንም የየድርሻችንን በመወጣት ምቹ ሀገር እንድትኖረን ያገባኛል እንበል፡፡!
ቸር ይግጠመን!!!
ታህሳስ 18/2014
ሲሳይ ሰማኝ
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment