✳️ توضیحاتی در خصوص اضافه_تشبیهی و اضافه_استعاری و بیان تفاوت آنها

اگر گوینده ادعا کند که مضاف الیه شبیه به مضاف است یا برعکس مضاف شبیه مضاف الیه است،مانند لبِ لعل- آن ترکیب، اضافه ی #تشبیهی است،مانند«چراغ هدایت» که گوینده ادعا می کند هدایت همانند چراغ روشن است.

مثلا در مصراع«هر مرغِ فکر کز سر شاخِ سخن بجَست.»، دو ترکیب«مرغِ فکر» و «شاخِ سخن» اضافه ی تشبیهی هستند چون فکر به مرغ و سخن به شاخه تشبیه شده است. 

 در واقع می توان گفت اضافه ی تشبیهی یک تشبیه بلیغ است که معمولاًمضاف =مشبهً به و مضافً الیه= مشبه است وبهترین معیار تشخیص آن این است که می توان آن را به صورت تشبیهی مفصل درآورد و مثلا گفت :
  فکر همانند مرغ  پرواز می کند  و یا سخن همانند شاخه ای است که فکر از روی آن به پرواز در می آید.

 اما اگر گوینده مضافٌ الیه را به مضاف تشبیه نکند، بلکه به چیزی تشبیه کند که مضاف یکی از اجزا و وابسته های آن باشد، آن ترکیب اضافه ی #استعاری است؛ مثلاً «رخِ مهتاب» در مصراع«وز دور بوسه بر رخ مهتاب می زدم»اضافه ی استعاری است.
چون :

👇👇👇👇

1- مهتاب رخ ندارد.
2-مهتاب به رخ تشبیه نشده است.
3-مهتاب به موجودی(انسانی) تشبیه شده است که رخ از اجزا و اعضای آن است.
همچنین در نمونه ی :دستِ روزگار، حمله یِ حسد، پروازِ فکر، درهایِ رؤیا
همگی اضافه استعاری هستند .

  پس اگرمضاف را x و مضافٌ الیه راy در نظر بگیریم،نمادهای دو اضافه ی تشبیهی و استعاری چنین است:

  الف) اضافه ی تشبیهی:   xـــِ  y   (y به صورت مستقیم به xتشبیه شده است.)

   ب)اضافه ی استعاری  x ــــِ y    (y به z تشبیه شده است که z غایب است و x یکی از متعلقات آن است.) 

  با توجه به توضیحات بالا درمی یابیم که در مصراع«دیشب به سیلِ اشک رهِ خواب می زدم.»

👇👇👇👇

  سیلِ اشک اضافه ی تشبیهی است چون می توان گفت:«اشک همانند سیل است.»

  اما رهِ خواب اضافه ی تشبیهی نیست چون نمی توان گفت:«خواب همانند ره،یا ره همانند خواب است.»!

بلکه چون خواب به عابری تشبیه شده است که شاعر با سیلِ اشک راهش را زده(بسته)، پس اضافه ی استعاری است؛ یعنی راه از متعلقات «عابر» است،که مشبهٌ به غایب می باشد.

💢باید گفت ممکن است مضاف در هردو نوع اضافه ی تشبیهی و استعاری خود دارای وابسته ی پسین نیز باشد؛مثلاً در گروه اسمی«داسِ دروگر زمان»، «دروگر» وابسته ی پسین(صفت بیانی) «داس» است و «زمان» به «داسِ دروگر» تشبیه شده است

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan