تفاهمنامه کارخانه و استارتاپ (2/1)
|برزین جعفرتاش
اندرویی و چانگ در مقاله "بازگرداندن تولید به توسعه" به غفلت از "تولید" در ادبیات اقتصادی و همچنین سیاستگذاری اقتصادی کشورها اشاره میکنند. برخلاف مکاتب کلاسیک اقتصاد که همواره تحول شیوه تولید محور توسعه بود (از تقسیم کار آدام اسمیت گرفته تا سیستم تولید کارخانه مارکس)، عموم مکاتب اقتصادی مدرن "مبادله بازاری" را محور تحلیلهایشان قرار دادند.
این غفلت از سال 2000 و با ظهور پدیده فنآوری اطلاعات و رشته نوآوری تشدید شد و هنوز کشورهای در حال توسعه هستند که تصور میکنند بدون صنعتی شدن، میتوانند اقتصاد خدمات_محور دانش_بنیان داشته باشند.
در گفتگویی که در مورد "انقلاب دیجیتال" و توسعه اقتصادی کشور داشتم، درباره این انحراف که منجر به غفلت از بخش تولیدی اقتصاد شده است توضیحاتی دادم.
از آنجا که در بین ۴۴ شرکت پیشرو جهان در زمینه تولید صنعتی روباتیک و دیجیتالی، نام شرکتهایی از خاورمیانه نظیر پتکیم و فورد اوتوسان ترکیه، یونیلور امارات متحده عربی و آرامکو عربستان سعودی به چشم میخورد، دسترسی به سطوح بالای تولید که با استانداردهای انقلاب صنعتی چهارم همسو باشد، دور از دسترس نیست.
نباید در پیوستن به موج چهارم انقلاب صنعتی، اهمیت تولید کارخانهای را نادیده گرفت. جعفرتاش افزود: «انقلاب فناوری که از سال ۲۰۰۰ شروع شد، ترند مهمی است که امروزه در حوزه سیاستگذاری صنعتی مورد تاکید بسیاری از کشورها است و بسیاری از سیاستگذاران صنعتی کشورهای در حال توسعه و حتی کشورهای توسعهیافته را گمراه کرد. این روند البته ریشه در اتفاقات ابتدای دهه ۹۰ و ظهور یکباره شرکتهای حوزه فناوری اطلاعات و رشد چشمگیر سهام آنها دارد. این اتفاقات مجموعا وضعیتی را به وجود آورد که به ظاهر زمینه عبور از جهان صنعتی و ورود به عصر اقتصاد دانشی و خدماتمحور را فراهم کرد. از منظر سیاستگذاری صنعتی نیز این تحول هم منشا فواید مثبت بوده و هم مضراتی را در پی دارد. جنبه مثبت این موضوع به تکنولوژیهایی نظیر یادگیری ماشینی، هوش مصنوعی، روباتیک و فناوریاطلاعات مربوط است که باعث تحول در ساختار تولید و افزایش بهرهوری شد و حجم اقتصاد را طی سالیان اخیر به شدت افزایش داد و بر اقتصادهای ملی هم اثرگذار بود.»
وی معتقد است: «جنبه منفی موضوع اما به کاهش اهمیت تولید صنعتی در نقشه نظر سیاستگذار، بهخصوص در کشورهای در حال توسعه برمیگردد. اغلب دیده میشود در کشورهایی مانند کشور خودمان که زیرساخت صنعتی و ظرفیت تولید مناسب ندارند، تمایل به سمت توسعه جهتگیری به سمت انقلاب دیجیتالی از طریق ایجاد اقتصاد پساصنعتی خدماتمحور و دانشبنیان وجود دارد، هرچند بدون صنعتی شدن، توفیق در بخش خدماتی و دانشبنیان بعید به نظر میرسد.»
جعفرتاش در نقد این شیوه از سیاستگذاری عنوان کرد: «حرف کسانی که پیرو این سبک از سیاستگذاری صنعتی هستند، این است که خدمات نیازی به زیرساختهای کلان اعم از جاده و ریل و کارخانه ندارد. همین که تعدادی جوان در فضایی اشتراکی، کسبوکاری راهاندازی کنند و اصطلاحا از طریق کد زدن، به ثروتهای کلان برسند، کافی است. اما این قبیل کشورها در سیاستگذاری خود به یک نکته خاص توجه نمیکنند.
/ دنیای اقتصاد
✅ @karkhone