✳️جهات چهارگانه در شاهنامه

❇️ خراسان: شرق

بدین سر ز گیتی خراسان تو راست
و زین نامداران تن‌آسان تو راست (کیخسرو: ۲۹۱۲)

❇️ خاور: غرب

چون از مشرق او سوی خاور کشد
ز مشرق شب تیره سر برکشد (آفرینش آفتاب و ماه: ۴)

یکی روم و خاور، دگر ترک و چین
سِیُم، دشت گردان و ایران‌زمین

نخستین به سلم‌اندرون بنگرید
همی روم و خاور مر او را سزید

بفرمود تا لشکری برگزید
گزاران سوی خاور اندرکشید

به تخت کیان اندرآورد پای
همی‌خواندندیش خاورخداین (فریدون: ۲۷۴_۲۷۷)

چون ایران و دشت یلان و یمن
بدایرج دهد روم و خاور به منن (فریدون: ۳۰۳)

به دیدار چون خاور آمد پدید
به هامون کشیده سراپرده دیدن (فریدون: ۷۱۹)

خداوند آن شهر نیکوتر است
تو گفتی فروزندهٔ خاور است (سیاوخش: ۱۷۱۹)

❇️ باختر: شمال

سوی باختر تا به مرز خزر
همه گشت لهراسپ را سربسر(کیخسرو/دوازده رخ: ۷۱۹)

سوی باختر بود پشت سپاه
شب آمد به پیلان ببستند راه(کیخسرو/جنگ بزرگ: ۳۳۴)

بدیشان سپرد آن درِ باختر
بدان تا نباشد ز دشمن گذر(خسروپرویز: ۳۱۳۴)

❇️ نیمروز: جنوب

سوی نیمروز اندرون تا به سند
جهان شد بکردار رومی‌پرند(کیخسرو/دوازده رخ: ۱۲۷۵)

چنین ساخت سالار گیتی‌فروز
که دارد سپه چشم بر نیمروز (کیخسرو/جنگ بزرگ: ۳۳۵ )

یکی باد از ایران سوی نیمروز
برآمد، رخ هور گیتی‌فروز... (کیخسرو/جنگ بزرگ: ۷۹۰ )

معنی دیگر نیمروز در شاهنامه، ظهر است.

این چهار نام، نام جای و مکان نیز هستند.

❇️ شمارهٔ ابیات بر اساس شاهنامهٔ چهارجلدی تصحیح دکتر جلال خالقی مطلق است.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan