تحلیلی نو از تراژدی شغاد و رستم

پندارهای حاکم در داستان شغاد و کشته شدن رستم و شغاد اینگونه است:

1-اولین اندیشه "تقدیرگرایی" یا حاکمیت تقدیر است که در سراسر این داستان دیده می شود. به هر تقدیر باید پذیرفت که سرنوشت عاقبت کار خودش را می کند.

2-دومین پندار در این داستان ناگزیری و ناگریزی از "مرگ"و فناست.

3-مکافات عمل ایده ایست که بر این داستان حاکم است. گویا رستمی که توانسته با قدرت مافوق بشری و با کمک جادویی سیمرغ، اسفندیار رویین تن را از پا درآورد حالا نوبت خودش رسیده تا جواب و سزای کارهایش را ببیند و حتی شغاد نیز دستخوش مکافات عمل خویش می شود و عاقبت از پا در می آید.

4- آنچه از دیدگاه صاحب نظران و روان شناسان اهمیت دارد این است که حقارت و حسادت موجب جنایات بزرگی چون کشتن رستم می شود. شغاد بر اثر حقارت و حسادت دست به چنین کاری می زند.

5- داستان شغاد و رستم که حدوداً 334 بیت است محتوایی تراژدیک دارد. به هر تقدیر این داستان پایان عصر حماسی در شاهنامه است و رستم نباید باشد و علت کوتاه بودن این داستان غم انگیز این است که فاجعه ی مرگ رستم آنقدر سنگین است که خالق اثر تراژدیک نمی تواند آن را تحمّل کند و شاهد نابودی رستم، خداوندگار شاهنامه باشد.

6- در کل خردگرایی و واقع گرایی بر این داستان غم انگیز سایه انداخته است و با مرگ رستم دوران جدیدی برای هویّت ایرانی مطرح می شود و دورانی فرامی رسد که عقل انسان می تواند بعد از این اتّفاقات ناگوار، گشتار کند و به تکامل برسد زیرا عصر پهلوانی در این دوره به پایان رسیده است.

7- البته یادمان باشد که انسان قدرتمند و قدرت مدار، دوست دارد که در برابر دشمن بگوید من برترم و همواره هر چه مثبت است بیان و توصیف کند. این نیروی خودی است که پیوسته روی مثبت ها تأکید می کند و چهره ی دشمن را سیاه جلوه می دهد.

8- رستم در این داستان ویژگی های خودی را بزرگ جلوه می دهد و تلاش دارد تا چهره ی برادرش را غیر خودی، به شکل منفی و سیاه جلوه دهد. رستم وانمود می کند که من مطلقاً سفید هستم و شغاد نابرادر کاملاً سیاه است.
این است پایان چنین اندیشه ای!!!!!

هاتفی اردکانی-ششم اسفند98

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

Comments

Be the first to add a comment