📚روشنگری چیست؟
معرفی کتاب:
What is enlightenment? (Samuel Fleischacker)
📕شماره دهم نشریه جرئت اندیشیدن
✍ محمدرضا بزم آرا
🔖 استعاره روشنایی، از دیرباز در تاریخ اندیشه و ادیان، برای بیان آنچه انسان را به مسیر درست تفکر و زندگی هدایت می‌کند استفاده شده است. ولی در دورانی از تاریخ اروپا که به عصرِ روشنگری می‌شناسیم، یعنی دوره‌ای از میانه سده هفدهم تا پایان سده هجدهم، این استعاره برای ارجاع به جنبش فکری و فلسفی به کار می‌رفت که لااقل به باور فلاسفه آن دوران، به منزله طرفداری از شیوه‌ای نو در به کارگیری عقل بود. این کاربرد استعاره روشنگری را در میان فلاسفه اروپایی آن دوران، در کشورهای مختلف و به زبان‌های متفاوت به وفور مشاهده می‌کنیم، گویی پاسخ پرسش «روشنگری چیست؟» به نحو بین‌الاذهانی برای فلاسفه روشن بود. با این حال در اواخر دوران روشنگری، در پی مناقشه‌ای فکری در پروسِ تحت حاکمیت فردریش کبیر، این پرسش برای نخستین بار به شکل جدی مطرح شد و فلاسفه آلمانی زبان، به بحث درباره آن پرداختند. امروزه مهم‌ترین مقاله‌ای که از آن دوران به یادگار مانده، مقاله‌ی مشهور «امانوئل کانت» است.
@jorateandishidan
🔖 این کتاب در پاسخ به همین پرسش و متمرکز بر مقاله کانت نگاشته شده است. هرچند برای پاسخ به پرسش روشنگری چیست، و برای تحلیل پاسخ کانت به این پرسش، بر این مقاله متوقف نمی‌ماند. نویسنده، آثار دیگرِ کانت را نیز بررسی می‌کند و تلاش می‌کند ساختمانی سازگار در کلیت اندیشه کانت ترسیم کند. همچنین نویسنده به طور مختصر، شرایط تاریخی و سیاسی‌ای که کانت در آن به سر می‌برد را نیز در نظر می‌گیرد و از این رهگذر، مقاله روشنگری چیست نه فقط یک اثر فلسفی، که کنشِ فعالانه کانت در مناقشه‌ای سیاسی معرفی می‌شود. با این حال، درون‌مایه اصلی کتاب، پرداختن به جنبه فلسفی مقاله کانت و بررسی نقدهایی است که توسط فلاسفه، از زمان نگارش مقاله تا به امروز بر آن وارد شده است.
🔖 نویسنده نقدهایی که به کانت وارد شده است را ذیل دو گفتمان «ماکسیمالیسم و مینیمالیسم» تقسیم می‌کند. پاسخ مینیمالیستی به پرسش روشنگری چیست، حاکی از روشنگریِ منعطف و حداقلی است و از این رو سر ستیز با باورهایِ دین سنتی ندارد و به اهمیت آزادی فردی و اندیشه مستقل، بیشتر تأکید می‌کند و نحوه اندیشیدن، مهم‌تر از محتوای اندیشه است. در برخی از آثار کانت، از جمله در مقاله روشنگری چیست، این رویکرد پررنگ است. ولی کانت در برخی از نوشته‌های خود، اظهار می‌دارد که روشنگری مستلزم ترکِ ادیان سنتی است. مثلا از آنچه در «دین درون مرزهای عقلِ تنها و جدال دانشکده‌ها» نوشته است چنین برداشت می‌شود که فقط کسانی که در صدد جایگزینی یهودیت، مسیحیت و موارد مشابه با یک دین اخلاقیِ کاملاً منطقی و اخلاقی هستند، می‌توانند خود را بهره‌مند از روشنگری قلمداد کنند ...
📎 ادامه مطلب را از فایل زیر دنبال کنید:
🔗 yun.ir/phqr1b
--------------------------------------
🆔 @jorateandishidan
معرفی کتاب:
What is enlightenment? (Samuel Fleischacker)
📕شماره دهم نشریه جرئت اندیشیدن
✍ محمدرضا بزم آرا
🔖 استعاره روشنایی، از دیرباز در تاریخ اندیشه و ادیان، برای بیان آنچه انسان را به مسیر درست تفکر و زندگی هدایت می‌کند استفاده شده است. ولی در دورانی از تاریخ اروپا که به عصرِ روشنگری می‌شناسیم، یعنی دوره‌ای از میانه سده هفدهم تا پایان سده هجدهم، این استعاره برای ارجاع به جنبش فکری و فلسفی به کار می‌رفت که لااقل به باور فلاسفه آن دوران، به منزله طرفداری از شیوه‌ای نو در به کارگیری عقل بود. این کاربرد استعاره روشنگری را در میان فلاسفه اروپایی آن دوران، در کشورهای مختلف و به زبان‌های متفاوت به وفور مشاهده می‌کنیم، گویی پاسخ پرسش «روشنگری چیست؟» به نحو بین‌الاذهانی برای فلاسفه روشن بود. با این حال در اواخر دوران روشنگری، در پی مناقشه‌ای فکری در پروسِ تحت حاکمیت فردریش کبیر، این پرسش برای نخستین بار به شکل جدی مطرح شد و فلاسفه آلمانی زبان، به بحث درباره آن پرداختند. امروزه مهم‌ترین مقاله‌ای که از آن دوران به یادگار مانده، مقاله‌ی مشهور «امانوئل کانت» است.
@jorateandishidan
🔖 این کتاب در پاسخ به همین پرسش و متمرکز بر مقاله کانت نگاشته شده است. هرچند برای پاسخ به پرسش روشنگری چیست، و برای تحلیل پاسخ کانت به این پرسش، بر این مقاله متوقف نمی‌ماند. نویسنده، آثار دیگرِ کانت را نیز بررسی می‌کند و تلاش می‌کند ساختمانی سازگار در کلیت اندیشه کانت ترسیم کند. همچنین نویسنده به طور مختصر، شرایط تاریخی و سیاسی‌ای که کانت در آن به سر می‌برد را نیز در نظر می‌گیرد و از این رهگذر، مقاله روشنگری چیست نه فقط یک اثر فلسفی، که کنشِ فعالانه کانت در مناقشه‌ای سیاسی معرفی می‌شود. با این حال، درون‌مایه اصلی کتاب، پرداختن به جنبه فلسفی مقاله کانت و بررسی نقدهایی است که توسط فلاسفه، از زمان نگارش مقاله تا به امروز بر آن وارد شده است.
🔖 نویسنده نقدهایی که به کانت وارد شده است را ذیل دو گفتمان «ماکسیمالیسم و مینیمالیسم» تقسیم می‌کند. پاسخ مینیمالیستی به پرسش روشنگری چیست، حاکی از روشنگریِ منعطف و حداقلی است و از این رو سر ستیز با باورهایِ دین سنتی ندارد و به اهمیت آزادی فردی و اندیشه مستقل، بیشتر تأکید می‌کند و نحوه اندیشیدن، مهم‌تر از محتوای اندیشه است. در برخی از آثار کانت، از جمله در مقاله روشنگری چیست، این رویکرد پررنگ است. ولی کانت در برخی از نوشته‌های خود، اظهار می‌دارد که روشنگری مستلزم ترکِ ادیان سنتی است. مثلا از آنچه در «دین درون مرزهای عقلِ تنها و جدال دانشکده‌ها» نوشته است چنین برداشت می‌شود که فقط کسانی که در صدد جایگزینی یهودیت، مسیحیت و موارد مشابه با یک دین اخلاقیِ کاملاً منطقی و اخلاقی هستند، می‌توانند خود را بهره‌مند از روشنگری قلمداد کنند ...
📎 ادامه مطلب را از فایل زیر دنبال کنید:
🔗 yun.ir/phqr1b
--------------------------------------
🆔 @jorateandishidan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment