✳️ بحثی پیرامون وند در دستور زبان فارسی
تعاریفی که برخی از همکاران از وند می کنند و می نویسند وند جزء بی معنی است که ... نادرست و غیر علمی است . وند جزئی است که ممکن است معنا داشته باشد و ممکن است معنا نداشته باشد اما ملاک اصلی در وند بودن بعضی از اجزای جمله این است که وند کاربرد مستقل ندارد به همین دلیل به وند تکواژ وابسته نیز می گویند. وندهایی مثل فام ، گاه ، زار ، گر ، مند در خیلی از کلمات معنا نیز دارند .
❇️ مثلا وند 《 فام 》معنی رنگ دارد مثل :
نقره فام = نقره ای رنگ
سبزفام = سبز رنگ
❇️《گاه》 در خیلی از کلمات معنی جا و مکان می دهد
مثل :
کارگاه = جای کار
خوابگاه = جای خواب
تعمیرگاه = جای تعمیر
آزمایشگاه : جای آزمایش
❇️ وند 《زار 》 به معنی محل رویش و پیدایش است .
مثل :
چمنزار = محل رویش چمن
نیزار = محل رویش نی
نمکزار = محل پیدایش و تبلور نمک
❇️ وند《گر》 نیز در خیلی از کلمات به معنی دارنده و صاحب است مانند :
زرگر = دارنده و صاحب زر
کارگر = دارنده و صاحب کار
❇️ وند《مند》 نیز به معنی دارنده و صاحب است مثل :
هنرمند = دارنده و صاحب هنر
دانشمند = دارنده و صاحب دانش
ارجمند = دارنده و صاحب ارج
غیرتمند = دارنده و صاحب غیرت
بنابراین تعریف وند به جزء بی معنی یک تعریف نادرست و غیر علمی است البته ناگفته نماند که خیلی از وند ها نیز بی معنی هستند .به هر حال نمی توان وند را به جزء بی معنی که .... تعریف کرد .
برخی همکاران وند را جزء معنا ساز می دانند و در تعریف وند می گویند که وند جزئی از کلمه است که خودش معنا ندارد اما معنا ساز است ؛ این تعریف نیز نادرست و غیر علمی است زیرا وند های تصریفی معنا ساز نیستند.
به نظر شما آیا وند《ها》 در ترکیب با واژه ی درخت واژه ی جدیدی ساخته است؟ بدون شک جواب منفی و خیر است زیرا وند ها فقط شمار کلمه را تغییر داده است نه معنای آن را
بنابراین بهترین تعریف وند شاید اینگونه باشد :
《جزئئ از کلمه که ممکن است معنا داشته باشد یا ممکن است معنادار نباشد اما کاربرد مستقل ندارد. 》
جالب است وند 《گاه》 اگر به معنی زمان کاربرد مستقل داشته باشد یک واژه ی ساده محسوب می شود مثلا در جمله ی 《 گاه رفتن رسیده.》گاه یک واژه ی ساده محسوب می شود اما به محض ترکیب شدن با کلمات صبحگاه ، شامگاه و ... وند محسوب می شود .
گاه در معنی محل و جا نیز وند محسوب می شود و در این مورد اخیر به معنی محل و جا کاربرد مستقل ندارد .
✅ در این مقاله در مورد « وند » با توجه به کتب نظام گذشته ی آموزشی پرداخته شده است.
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan