وادی سیلیکون
در سرزمین اسرائیل، منطقهای وجود داره به نام سیلیکون وادی؛ یک نسخۀ خاورمیانهای از "سیلیکون ولی" آمریکاییها، که کانون کمپانیهای فوق تکنولوژیک و نوآوریهای تکنولوژیکه.
در میان کشورهای توسعه یافته کمتر اقتصادی وجود داره که "سیلیکون ولی" داشته باشه.
بسیاری از این کشورها در حسرت یک سیلیکون ولی هستند، چراکه سیلیکون ولیها بر ظرفیتهای تولیدی یک جامعه اضافه میکنند، رشد بهرهوری اقتصاد رو بالا میبرند، ثروت جوامع رو افزایش میدهند، و مهمتر اینکه توانمندیهایی به دولتها میبخشند تا تودۀ مردم رو در این رفاه و ثروت حاصله تسهیم کنند.
اسرائیل از اقتصادهای انگشتشماریه که به واسطهی وادی سیلیکون به این توانمندیها دست پیدا کرده.
وادی سیلیکون اسرائیل کمابیش ماجرایی مشابه درۀ سیلیکون آمریکاییها داره؛ هر دوی اونها تصورات رایجی که از نوآفرینی و نوآفرینان در ذهنمون نقش بسته
رو بر هم می زنه
تاریخچه وادی سیلیکون همانند تاریخچه درۀ سیلکون به ما یادآوری میکنه که پیشرفتهای تکنولوژیک همواره ثمرۀ همکاری بخش عمومی و خصوصیه.
درباره وادی سیلیکون افرادی زیادی مطالعات بسیاری انجام دادند، نظیر
Erez Maggor . سعی میکنیم به نکات مهم مطالعاتش اشارهای داشته باشیم:
ماجرای حرکت اسراییل به سمت صنایع high tech از میانههای دهۀ ۷۰ میلادی شروع شد؛ دورهای که اقتصاد اسرائیل با رکود روبرو شد، صادراتش وابستگی زیادی به صنایع سنتی نظیر نساجی داشت و از همین منظر آسیبپذیری زیادی پیدا کرده بود. مزیت پیشین رقابتیش در صنایع سنتی هم در حال کمرنگ شدن بود.
در چنین شرایطی، سیاستگذاران به این نتیجه می رسند که باید از صنایع سنتی به سمت پلکانهای فوقانی توسعه (های تک) حرکت کنیم.
مسئولیت این کار به سازمان نوآوری اسرائیل سپرده شد؛ سازمانی که با یارانههای میلیارد دلاری پژوهش و توسعۀ تکنولوژی، اسرائیل رو به سمت پلکان "های تِک" بالا کشوند.
این سازمان حتی به شرکت های خارجی (نظیر نشنال سِمیکنداکتر آمریکا) یارانه پرداخت می کرد تا در اسرائیل مراکز پژوهش و توسعه برپا کنند، وارد سرمایهگذاری مشترک با بنگاههای های تِک اسرائیلی بشن و از این راه تکنولوژی، دانش مدیریتی، دانش طراحی محصول و.. رو به بنگاههای بومی منتقل کنند.
کمپانیهای تکنولوژیک برتری نظیر Given Imaging (مبتکر کپسولهای آندوسکوپی)، Radvision و.. مرهون یارانههای پژوهش و توسعۀ سازمان نوآوری اسرائیل هستند.
طبعاً سازمان هم در قبال حمایتهاش شرکتها رو ملزم می کرد که عملیات کسبوکارشون رو به خارج از کشور برونسپاری نکنند.
این موضوع برخلاف رویۀ ایالات متحد بود، که شرکتهای تکنولوژیکی که به یاری سرمایهگذاریها و یارانههای پژوهش و توسعۀ دولتی پرورش پیدا کردند، دست آخر با برونسپاری عملیات کسبوکارشون به آسیا، اشتغال باکیفیت کارخانهای رو در آمریکا از بین بردند.
اما دولت اسرائیل شدیداً این مسئله رو کنترل کرد.
در اون زمان صنعت سرمایۀ خطرپذیر (venture capital، نهاد تأمین مالی کسبوکارهای نوآفرین) در اسرائیل صنعت نوزادی بود و نمی تونست نقش مؤثری در تأمین مالی صنعت های تِک ایفا کنه. به همین خاطر سازمان نوآوری اسرائیل این خلأ رو پر کرد.
اما حتی زمانی که صنعت سرمایۀ خطرپذیر پا به عرصۀ ظهور گذاشت، تنها بر موجی سوار شد که سازمان نوآوری اسرائیل پیشتر آفریده بود.
یکی از فعالان سرمایۀ خطرپذیر به نام
Chemi Peres در پارلمان اسرائیل اذعان داشت که این صنعت چندان حوصله توسعۀ تکنولوژی رو نداره و به دنبال بازده کوتاهمدته:
صندوقهای سرمایۀ خطرپذیر در یک بازۀ کوتاه زمانی (۳ تا ۷ سال) فعالیت دارند، و در همین بازۀ کوتاه به دنبال بازده بالا برای سرمایهگذارانشون هستند. این مدل کسبوکار، سرمایۀ صنعت رو از کسبوکارهای نوآفرینی که در طولانیمدت به بازدهی میرسند یا چشمانداز تجاری مبهمی دارند دور می کنه.
همونطور که Peres هم اشاره کرده، اونها بر بیزینسهایی تمرکز می کنن که تولید بازاریای در چنته دارند و در شرف نفوذ در بازارها هستند؛ گزینههای دیگه بازده بالای کوتاهمدتی براشون نداره.
دولت اسرائیل با آگاهی از این معضل بود که تأمین مالی صنعت هایتِک رو برای چندین دهه برعهده گرفت.
لازم به ذکره که توسعۀ صنعت سرمایۀ خطرپذیر اسرائیل هم مشابه سایر کسبوکارهای نوآفرین کشور، مرهون حمایتهای دولت بوده.
در اسرائیل یک صندوق سرمایۀ خطرپذیر دولتی به نام yozma (یک عبارت عبری، به معنای نوآوری) وجود داره که در آغاز راه وجوه بزرگی به صنعت سرمایۀ خطرپذیر خصوصی تزریق میکرد.
در آخر هم باید به
زیرساختهای کمنظیر تکنولوژیک اسرائیل، که مهندسان، تکنسینها و دانشمندان کارآزموده هستند اشاره کنیم، که به واسطۀ سرمایهگذاریهای گستردۀ دولت اسرائیل فرصت پرورش پیدا کردند، و به نیروی محرکۀ نوآفرینی در صنعت high tech اسرائیل تبدیل شدند.
✅ @karkhone