نیچه از زبان خودش
 
محمدامین مروتی
 
ستایش نامۀ خودنوشت:
پر بیراه نیست اگر بگویم "آنک انسان"(1888)، ستایش نامه خودنوشت نیچه است. این که کتاب هایش را نسل های آینده فهم خواهند کرد. "زمان من هنوز فرا نرسیده است، عده ای پس از مرگ متولد می شوند."
این کتاب به اشکال مختلفی ترجمه شده از جمله "آنک انسان" و "بنگر مرد را". در این عنوان نیچه خود را با مسیح در لحظه مصلوب شدن مقایسه می کند که "پیلاتس" به تحقیر خطاب به او گفته بود"بنگرید این مرد را!". لذا منظور نیچه در این کتاب که مروری بر همه آثار خود اوست، معرفی خود است که این است نیچه، این منم.
 در این کتاب از شور و وجد خود هنگام نوشتن زرتشت سخن می گوید. از درگ های وحی گونه و آذرخش گونه، از اشک ها و عمق خوشبختی اش. می گوید کتاب "زرتشت" بزرگترین هدیه ای است که تا کنون به بشریت داده شده است. زرتشت قطعه ای موسیقی و سرودی در ستایش زندگی است. بدون آنکه بدانم تصویر و استعاره چیست، کلمات در قالب استعاره خود را در اختیار من می گذاشتند و گنجینه کلمات هستی به رویم گشوده شده بود. نیچه سبک نوشتارش رابه "کثرت احوال درونی" خود مرتبط می داند: "پیش از من کسی نمی دانست با زبان آلمانی چه می توان نوشت."
می گوید من انسان نیستم، من دینامیت هستم.
نیچه در " آنک انسان" خود را معرفی می کند و می گوید در 36 ساگی دچار بیماری شده است ولی در اثنای تب و بیماری دریافت های دقیقی داشته است و توانسته کنترل خود و بیماریش را به دست گیرد و خود را بهبود بخشد. می گوید: "تنها بیماری بود که مرا بر سر عقل آورد." و "هرگز به اندازه این ایام با خود شاد نبوده ام."
 
ویژگی های نیچه:
یکی از ویژگی هایی که نیچه به خود نسبت می دهد این است که کینه توز و انتقامجو نیست و بر اساس کنش و شخصیت خود عمل می کند و اگر کسی به او ترش بگوید و"برای خلاص شدن از ترشی شیشه ای مربا می فرستم." می گوید: "عمل برین و نامشروط" باید جای واکنش شرطی شده را بگیرد.
می گوید این "رهایی از رنجش را مدیون بیماری خود هستم." رنجش و بی ظرفیتی در انتقام جویی انسان را رنجور می سازند. این نکته را از بودا آن فیزیولوژیست عمیق آموختم که دین او هیچ شباهتی به مسیحیت ندارد که " دشمنی نه با دشمنی که با دوستی پایان می پذیرد."
خود را نجیب زاده ای دارای خون لهستانی می داند و از آلمانی ها و به خصوص مادر و خواهرش برائت می جوید.
نیچه دروغگویی را نوعی بزدلی محسوب می کند و می گوید بزرگی انسان را از میزان تاب آوریش در مقابل حقیقت می توان سنجید.
می گوید اشتباهات بخشی از حقیقت وجود ما هستند که نباید توجیه و انکار شوند و ارزش خود را دارند.
 
آلمان و یهودستیزی:
 نیچه به شدت روحیات و فرهنگ آلمانی را تحقیر می کند و از یهود ستیزی تبری می جوید.
 فرهنگ فرانسوی و لهستانی را می ستاید. شکسپیر را هم دوست ندارد. در عین حال واگنر را به خاطر تمکین به رایش نمی بخشد.
نیچه ستاینده فرهنگ است.
ملی گرایی را نوعی بیماری می داند و ناپلئون را می ستاید. با توده گرایی و پوپولیسم خط و مرز روشنی دارد.
 
فیزیک و متافیزیک:
مانند کانت شعارش مواجهه با واقعیت است و واقعیت نوعی وفادار ماندن به خود است. تمرکز روی خوب خوردن و درست خوردن، روی زندگی در هوای پاک و سالم. از متافیزیک به فیزیک برمی گردد. از خدا و روح و اخلاقیات به غذا و تندرستی و سرخوشی. شرابخواری و مصرف دخانیات بر حسب غرور جوانی و سپس عادت را تحقیر می کند و می گوید از اواسط عمر از شراب به عنوان یک نوشیدنی روح انگیز پرهیز کرده ام. برای خوب خوردن، "انسان باید از حجم معده خود آگاه باشد."
 
نیچه و مسیحیت:
نیچه معتقد است نقاب از رخ اخلاق مسیحی کشیده. اخلاقی که معطوف به دروغ است نه زندگی. روح را در مقابل تن قرار می دهد. آخرت را در مقابل دنیا تا از واقعیت به سوی ایدئالیسم  بگریزد. نیچه مفهوم خدا را نیز برابرنهاد زندگی می داند و کشیش را گونه انگل صفت انسان می نامد که از گناه ارتزاق می کند.
نیچه از سرکوب و انکار غرایز و تمنیات و اراده بیزار است و علاوه بر این از حسرت خوردن و افسوس خوردن نسبت به اشتباهات.
 
هنر و تراژدی:
در کتاب زایش تراژدی(1872)، تراژدی را نوعی هنر دیونیسوسی می داند که رنج ها را در خود حل می کند و در بیان روانشناسی تراژدی می گوید: "تایید زندگی با بدترین مشکلاتش و شادمانی کردن برای زندگی...شادی جاودانه شدن در خویش..." (غروب بتان)
موسیقی خوب و اشک را قابل تمیز از هم نمی داند و همه این ها را در خدمت "غریزه بقای نفس" می داند.
مطالعه و به خصوص پژوهش های ادبی را کوچک می شمارد. به تعبیر خودش: "نباید اجازه دهم اندیشه ای بیگانه مخفیانه از دیوار خانه ام بالا رود."
 
زن:
نیچه معتقد است که نیاز زن به مرد برای این است که به او یک کودک بدهد. همین. مرد همواره وسیله است و عشق نوعی نفرت مرگبار بین دو جنس است.
 
منبع:
آنک انسان، نیچه، ترجمه رویا منجم، نشر فکر روز