▪️درباره‌ی آن خودسوزی▪️

✍هومن پناهنده

مولانا در جایی از فیه ما فیه یکی از بصیرت‌های قدما را در انسان‌شناسی با ما در میان می‌گذارد که چکیده‌اش این است:
اگر مردم را از چیزی منع کنی،
رغبت‌شان را به آن می‌افزایی.
باری، او پس از چند سطر توضیح و تمثیل در این باب، می‌رسد به این جا:

هرچند که زن را امر کنی که:"پنهان شو!"
وَرا(=وی را) دغدغه‌ی خود را نمودن
بیشتر شود و خلق را از نهان شدنِ او
رغبت به آن زن بیشتر گردد. پس تو
نشسته‌ای و رغبت را در دو طرف زیادت
می‌کنی و می‌پنداری که اصلاح می‌کنی!
آن خود عین فساد است! اگر او را گوهری
باشد که نخواهد که فعلِ بد کند، اگر منع
کنی و اگر نکنی، او بر آن طبعِ نیک خود
و سرشتِ پاک خود خواهد رفتن. فارغ
باش و تشویش مخور ؛ و اگر به عکس ِ
این باشد ، باز همچنان بر طریق خود
خواهد رفتن. منع جز رغبت را افزون
نمی‌کند عَلَی‌الحَقیقَه.*

آزموده را آزمودن و نادیده گرفتنِ آنچه ثمره‌ی خردورزی ِ اعصار است گاه جز فاجعه فرجامی نخواهد داشت.ناصر خسرو گوید:
جهان را نو به نو چند آزمایی
همان است او که دیدستیش صد بار


* فیه ما فیه، با شرح کریم زمانی،چاپ پنجم،ص ۲۵۴ .

#هومن_پناهنده
@gashthaa