👉በኢትዮጵያ የግንባታ ኮንትራት ህግ እና በመደበኛ የመንግስት ግንባታ ውሎች (በተለይ የPublic Procurement መደበኛ ውሎች/FIDIC) መሰረት፣ ስራ ያዘገየ ኮንትራክተር በአጠቃላይ የሚጋጥመው ቅጣቶችና እና ሂደታቸው የሚከተለውን ይመስላል፦

1. የማስጠንቀቂያ ማስታወቂያ (Notice of Delay / Default)
ባለቤት (Employer/Client) ወይም ኢንጅነር/Consultant የዘገየበትን ሁኔታ በጽሁፍ ያሳውቃል።
የስራ መርሃ ግብር (Program Schedule) እንዲያሻሽል ሊጠይቅ ይችላል።
ኮንትራክተሩ ስራ እንዲያፋጥን (Acceleration Measures) ሊገደድ ይችላል።
Public Procurement Agency

2. የጊዜ ማራዘሚያ (Extension of Time – EOT) መጠየቅ
ኮንትራክተሩ ዘገየቱ በራሱ ስህተት ካልሆነ የጊዜ ማራዘሚያ መጠየቅ ይችላል። ለምሳሌ፦
የዲዛይን ለውጥ (Variation Orders)
የክፍያ መዘግየት
የቦታ ማስረከብ መዘግየት
ከባድ የአየር ሁኔታ
Force Majeure
በEmployer ወይም Engineer ምክንያት የተፈጠረ መዘግየት
እነዚህ ካሉ ቅጣት ላይወርድበት ይችላል።

3. የዘገየት ቅጣት (Delay Damages / Liquidated Damages)
ይህ በጣም ዋናው ቅጣት ነው።
በየቀኑ ቅጣት ይቆጠራል (0.1% per day of delay)
መጠኑ በኮንትራቱ Contract Data ውስጥ ይገለጻል
ብዙ ጊዜ ከፍተኛ ገደብ (Maximum Cap) አለው
ብዙ ጊዜ ከContract Sum 10% ገደብ ጋር ይታያል (በአንዳንድ መደበኛ ውሎች) ይገለፃል።

4. ከPerformance Bond መቆረጥ
Performance Security/Bond ሊወሰድ ይችላል
ባለቤት ከባንክ ጋር bond call ሊያደርግ ይችላል

5. የኮንትራት ማቋረጥ (Termination for Contractor Default)
ከባድ መዘግየት ካለ፦
Contract ሊቋረጥ ይችላል
ሌላ ኮንትራክተር አስገብተው ስራውን ሊያስጨርሱ ይችላሉ
ተጨማሪ ወጪ (Completion Cost) በመጀመሪያው contractor ላይ ሊጣል ይችላል።
Public Procurement Agency

6. ጉዳት ካለ ፍርድ ቤት / አርቢትሬሽን
ኮንትራቱ እንደሚለው፦
▷ Dispute Board (ካለ)
▷ Arbitration
ፍርድ ቤት መሄድ ይቻላል።
በተግባር ቅጣት እንዴት ይጀምራል?
ብዙ ጊዜ ቅደም ተከተሉ ይህ ነው፦
☑️ Warning Letter
☑️ Show Cause Letter
☑️ Delay Damages Deduction
☑️ Performance Bond Call
☑️ Contract Termination
Blacklisting (በአንዳንድ የመንግስት ስራዎች)

Federal Public Procurement Directive, 2010 – Article 16.27.4
ይህ ስለ delay penalty / liquidated damages ተጠቃሚ ማጣቀሻ ነው።

MoWUD Standard Conditions of Contract (1994) – Clause 47(4)
ይህ ደግሞ በግንባታ መዘግየት ላይ LD እንዴት እንደሚሰላ / ጣሪያ (cap) እንደሚኖረው ይናገራል።

ጠቃሚ ልብ ይበሉ:
በብዙ የግንባታ ውሎች (በተለይ FIDIC-based contracts) LD ብዙ ጊዜ በ Particular Conditions / Special Conditions ውስጥ በቀጥታ ይፃፋል፤ ለምሳሌ
በቀን 0.1%
ወይም 10% max contract price ድረስ

ሁሉም የስራ መዘግየት ቅጣት አያመጣም።
“Excusable Delay” ከሆነና (ማመንታት ካለ) ቅጣት ሊወገድ ይችላል።

@etconp