ابوالحسن فروغي:تجدد حقيقي دواي دو درد جمود و تقليد است
حس مليت و وطن خواهي در هر قومي عبارت است از بستگي به استقلال و اسم و اعتبار يا تفرد قوم و ملت خود در ميان اقوام ديگر لهذا چنانكه نزد ملل متمدنه كه اخلاق و احوال ايشان را سرمشق خود قرار داده ايم مشاهده مي كنيم اين حس متضمن بستگي كلي است از جانب دارنده آن به جميع حيثيات مشخصه و مميزه قوم خويش پس اگر تجدد ما بايد به همين معني تقليد صرف از ملل اروپا باشد ناچار شامل تناقض صريحي خواهد بود چه از يك طرف اين تجدد چون تقليد صرف از ديگران است مقتضي تغيير و محو آثار خود ماست از طرف ديگر چون آن ديگران حفظ مليت و آثار ملي را واجب مي دانند ما هم بايد همين كار را بكنيم به عباره اخري براي تجدد بايد در ترك آثار و حيثيات خويش بكوشيم و در همان حال براي وطن خواهي و حس مليت كه جزو لازم همان تجدد است نگاهبان همان اثار و حيثيات خاصه خود باشيم پيداست كه اين دو وظيفه متناقض و جمع هر دو باهم محال است.
اما تناقضي كه بين اين دو امر به نظر مي آيد ناشي از خطاي ما در فهم معني هر دو است.بنيان مليت هر ملت خدمتي است كه نسبت به ترقي نوع و جمعيت بشري از عهده برآيد و كمالي كه بر كمالات نوع بيافزايد بنابراين ملت حقيقي بايد اهل ترقي نيز باشد و چون پيش آمد روزگار تنزل يا توقفي را در يك حال براي يك ملت پيش ارد بازگشت به سوي ترقي يعني ابداع و ابتكار كمالي تازه واجب مي شود تا بر حيثيت مليت و قوام وجود آن قوم و جماعت شكستي وارد نيايد و اين بازگشت به سوي ترقي و ابداع كمال يا كمالات تازه همان تجدد صالح و حقيقي است پس مليت و تجدد دو امر متمم و مكمل يكديگر است....
لهذا دوام غير محدود در يك صورت و يك طرز و اسلوب واحد اگر چه در نوعي از كمال باشد پسنديده نيست بلكه توقفي است كه با تنزل همسايه است و وجوبا بايد طرز و سبكي جديد آن يكساني زشت احوال را از ميان بردارد و اسلوب تازه و بديعي را به جاي آن بگذارد به عباره اخري كمال و تكميل در ابداع و ابتكار است و مخالف جمود و تقليد هر دو مي باشد پس تجدد حقيقي دواي دو درد جمود و تقليد است...به قول محققين اروپايي اختلاف مليت تنوع در مكان است و تجدد تنوع در زمان يا به اصطلاح حكماي خودمان يكي تفنن و تنوع در عرض است ديگر تفنن و تنوع در طول.
ميرزا ابوالحسن خان فروغي،علم و أزادي،تهران:نشر علم،١٣٩٦،صفحات ١٨٤ و١٨٥
https://t.me/arshivefarhikhtegan/263
جان آگه با #فرهیختگان
حس مليت و وطن خواهي در هر قومي عبارت است از بستگي به استقلال و اسم و اعتبار يا تفرد قوم و ملت خود در ميان اقوام ديگر لهذا چنانكه نزد ملل متمدنه كه اخلاق و احوال ايشان را سرمشق خود قرار داده ايم مشاهده مي كنيم اين حس متضمن بستگي كلي است از جانب دارنده آن به جميع حيثيات مشخصه و مميزه قوم خويش پس اگر تجدد ما بايد به همين معني تقليد صرف از ملل اروپا باشد ناچار شامل تناقض صريحي خواهد بود چه از يك طرف اين تجدد چون تقليد صرف از ديگران است مقتضي تغيير و محو آثار خود ماست از طرف ديگر چون آن ديگران حفظ مليت و آثار ملي را واجب مي دانند ما هم بايد همين كار را بكنيم به عباره اخري براي تجدد بايد در ترك آثار و حيثيات خويش بكوشيم و در همان حال براي وطن خواهي و حس مليت كه جزو لازم همان تجدد است نگاهبان همان اثار و حيثيات خاصه خود باشيم پيداست كه اين دو وظيفه متناقض و جمع هر دو باهم محال است.
اما تناقضي كه بين اين دو امر به نظر مي آيد ناشي از خطاي ما در فهم معني هر دو است.بنيان مليت هر ملت خدمتي است كه نسبت به ترقي نوع و جمعيت بشري از عهده برآيد و كمالي كه بر كمالات نوع بيافزايد بنابراين ملت حقيقي بايد اهل ترقي نيز باشد و چون پيش آمد روزگار تنزل يا توقفي را در يك حال براي يك ملت پيش ارد بازگشت به سوي ترقي يعني ابداع و ابتكار كمالي تازه واجب مي شود تا بر حيثيت مليت و قوام وجود آن قوم و جماعت شكستي وارد نيايد و اين بازگشت به سوي ترقي و ابداع كمال يا كمالات تازه همان تجدد صالح و حقيقي است پس مليت و تجدد دو امر متمم و مكمل يكديگر است....
لهذا دوام غير محدود در يك صورت و يك طرز و اسلوب واحد اگر چه در نوعي از كمال باشد پسنديده نيست بلكه توقفي است كه با تنزل همسايه است و وجوبا بايد طرز و سبكي جديد آن يكساني زشت احوال را از ميان بردارد و اسلوب تازه و بديعي را به جاي آن بگذارد به عباره اخري كمال و تكميل در ابداع و ابتكار است و مخالف جمود و تقليد هر دو مي باشد پس تجدد حقيقي دواي دو درد جمود و تقليد است...به قول محققين اروپايي اختلاف مليت تنوع در مكان است و تجدد تنوع در زمان يا به اصطلاح حكماي خودمان يكي تفنن و تنوع در عرض است ديگر تفنن و تنوع در طول.
ميرزا ابوالحسن خان فروغي،علم و أزادي،تهران:نشر علم،١٣٩٦،صفحات ١٨٤ و١٨٥
https://t.me/arshivefarhikhtegan/263
جان آگه با #فرهیختگان
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment