داستان 40 نفر از آن ۵۳ نفری که اموال آنها مصادره شد و به باد رفت! | ندا گنجی
شادی معرفتی
24. طاهر ضیایی
سهامدار بزرگ شرکت سیمان فارس و خوزستان، بخش اعظم اوقات خود را در حوزه سیاست میگذراند. «طاهر ضیایی» به حرفه موروثی خاندان ضیایی که طبابت بود، تمایلی نشان نداد؛ او پس از آنکه مدرک دکترایش را در رشته زمینشناسی از دانشگاه وین اخذ کرد به ایران بازگشت و تا مدتها به تدریس در دانشگاه مشغول بود. او به تاسی از پدرش میرزا آقا ضیاءالاطباء که در چندین دوره متوالی به نمایندگی از مردم تربت حیدریه به مجلس شورای ملی راه مییافت، به جرگه مردان سیاست پیوست. نخستین نهاد دولتی که طاهر ضیایی به آن پا گذاشت، سازمان برنامه و بودجه بود که در زمان ریاست «جعفر شریفامامی» بر این سازمان، ضیایی قائم مقام او بود. معاونت وزارت اقتصاد و بعدها در کابینه شریفامامی و اسدالله علم، کرسی وزارت صنایع و معادن به او رسید. با ادغام وزارت بازرگانی و صنایع و معادن، ضیایی به مدیرعاملی بانک اصناف نیز رضایت داد. او تجربه چند دوره سناتوری را هم کسب کرد. ضیایی در اسفندماه 1348، با ادغام اتاق تهران و اتاق صنایع و معادن، و تولد اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران، رئیس اتاق شد و هنگامی که انقلاب مردم ایران در شرف پیروزی بود به آمریکا رفت.
25. محمد ابونصرعضد
آموزههای دانشگاه «دیژون» فرانسه سرانجام او را به فعالیت در بخش خصوصی سوق داد. محمد ابونصرعضد با مدرک مهندسی کشاورزی، مدتی را در وزارت کشاورزی، جنگلبانی و حتی نخستوزیری سپری کرد، اما در سال 1332 مشاغل دولتی را رها کرد و ابتدا کارخانه تصفیه شکر اهواز را بنیان نهاد و سپس کارخانه قندسازی دزفول را دایر کرد. او را به عنوان یکی از بنیانگذاران اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران نیز میشناسند و چندین دوره در نقش نایبرئیس اتاق ایران، هدایت خانه فعالان اقتصادی را بر عهده داشته است. مهندس عضد در سرمایهگذارى بانک اعتبارات که فرانسوىها هم در آن مشارکت داشتند، از سهامداران عمده بود.
26. علینقی عالیخانی
سکاندار وزارت اقتصاد در دهه 40. مردی که از بخش خصوصی برخاست و به بالاترین مقام در بخش اقتصاد دولتی رسید. نام عالیخانی از آن جهت در تاریخ اقتصاد عصر پهلوی برجسته مانده که او در کسوت یک مقام دولتی خدمات بسیاری را به بخش خصوصی ارائه کرده است. عالیخانی، پس از گذراندن مقطع دکترای حقوق در پاریس به ایران بازگشت. او در مقطعی کوتاه، فعالیت در دفتر نخستوزیری و شرکت نفت را آزمود، اما گویی کانون بخش خصوصی را بر این دو نهاد دولتی ترجیح داد که اتاق بازرگانی تهران را به عنوان مقصد بعدی خود برگزید.
عالیخانی وقتی به وزارت بازرگانی و صنایع و معادن رفت 30ساله بود. بعد از آنکه وزارت صنایع ملی را ادغام کردند و تبدیل به وزارت اقتصاد شد، او اولین وزیر اموراقتصادی و دارایی ایران شد. او در سال 1341 کلید این وزارتخانه را زمانی از اسدالله علم دریافت کرد که نیازها و نارساییهای فعالان اقتصادی را از دریچه اتاق تهران رصد کرده بود. نخستین اقدام عالیخانی خصوصی کردن کارخانجات دولتی بود. عالیخانی در مدت هشت سال هدایت این وزارتخانه، چهرهای اثرگذار و مقتدر از خود به نمایش گذاشت. او حدود دو سال نیز ریاست دانشگاه تهران را بر عهده داشت و مدتی نیز بنیاد پهلوی را مدیریت کرد. عالیخانی اما بار دیگر با کنارهگیری از پستهای دولتی به بخش خصوصی روی آورد. گفته میشود او سهامدار برخی واحدهای تولیدی از جمله نورد اصفهان و آجر نسوز نیز بوده است.
27. برادران عمیدحضور
امیر عمیدحضور، 14ساله بود که فهمید میتواند به تنهایی گلیم خود را از کف بازار تهران بیرون بکشد. او به این باور رسید و پدرش نیز پذیرفت که در بازار، امکاناتی برای کسب و کار فرزند نوجوان خود فراهم کند. امیر در 20سالگی پدر را از دست داد و یکتنه مسوولیت خانواده خود و مادر و برادرانش را به دوش کشید. اما این مسوولیت بزرگ نیز هرگز، ذرهای از پشتکار او نکاست. آنگونه که تجارتخانه عمیدی در کمتر از پنج سال دوسوم توزیع و واردات کفش را در بازار تهران در دست گرفت. دیری نپایید که امیر و منصور عمیدحضور با تاسیس «گروه صنعتی بلا» به یکی از بزرگترین تولیدکنندگان کفش تبدیل شدند. البته ابعاد فعالیتهای اقتصادی آنان به تولید و صادرات کفش محدود نماند؛ بانکدارى، تولید کارتن و چرم و البته فعالیت در صنعت نساجی نیز از دیگر موفقیتهای برادران عمیدحضور به شمار میآید. امیر عمیدحضور در دیماه 1357 به آمریکا رفت و فعالیتهای اقتصادی خود را از سر گرفت.
انتهای بخش هشتم
✅ @karkhone