| محمد حیرانی
یکی از مهمترین درآمدهای فیفا از جام جهانی فوتبال 2022 در قطر از محل واگذاری حق پخش تصاویر مسابقات و پوشش رسانهای آن به دست میآید. مسابقات امسال در 140 کشور برای پنج میلیارد بیننده بصورت زنده پخش خواهد شد و تخمین زده شده که از این راه چیزی حدود 6 و نیم میلیارد دلار عاید فیفا میشود.
البته قیمت واگذاری پخش تلویزیونی، رادیویی و موبایلی رقابتها برای همه کشورها یکسان نیست.
مثلا تلویزیون تایلند 33 میلیون دلار بابت حق پخش پرداخت کرده اما ویتنام در نزدیکی این کشور با 15 میلیون دلار اجازه دارد رقابتها را مستقیم به برای مردم کشورش پخش کند.
هر چند فیفا برای واگذاری حق پخش مستقیم وارد عمل نمیشود و این کار بسته به موقعیت جغرافیایی، بر عهده کارگزاران گذاشته شده است.
مثلا در خاور میانه و شاخ آفریقا، مجموعه «بین مدیا» یا همان شبکه بین اسپورت قطر مسوول توزیع حق پخش است.
صدا و سیما هم به دلیل تنگناهای مالی ناشی از تحریمها بیش از یک دهه است که برای خرید حق پخش مسابقات مختلف دچار مشکل شده است.
پیش از آن واسطههای شبکه سه سعی میکردند با چانهزنی و کشاندن مذاکره تا آخرین دقایق، حق پخش را با ارزانترین قیمت ممکن بدست آورند، اما از وقتی این ترفند لو رفت، رقبای صدا و سیما هم حاضر به معاملهی لحظه آخری با ایران نیستند.
در چنین مواردی چاره کار تصویر دزدی از سیگنالهای ماهوارهای است که خب در مواردی منجر به جریمههای سنگین برای صدا و سیما از طرف
اتحادیه رادیو تلویزیونی آسیا-اقیانوسیه ABU شده است.
در نظر داشته باشید که واگذاری حق پخش تورنمنتهایی مثل جام جهانی بصورت پکیجی است. یعنی در قبال خرید حق پخش، آپشنهایی نظیر امکان برپایی استودیوی پخش زنده در محل برگزاری بازیها، تریبون اختصاصی گزارشگر در استادیومها و اجازهی مصاحبه زنده در میکسد زون با بازیکنان و مربیان و ... نیز ارائه میشود.
مزایایی که معمولا بینندگان تلویزیون ایران از آن محروم هستند و خبرنگاران صدا و سیما موبایل به دست در حال گرفتن گزارش بیرون استادیون دیده میشوند!
اما برای جام جهانی 2022 ایران از ترفند جدیدی استفاده کرد و آن دور زدن فیفا از طریق توافق مقامات سیاسی بود. به طوری که اولین بار سفیر ایران در قطر از خرید حق پخش تلویزیونی خبر داد!
و در حالی که در اسناد فیفا، حق پخش بازیها در ایران همچنان در اختیار شبکههای دولتی الکاس قطر (و نه شبکه سه و ورزش ایران) است، صدا و سیما بازیها را پخش میکند.
بنا بر اعلام منابع خبری، تلویزیون ایران به طور محرمانه اجازه یافته تصاویر جام جهانی را از سیگنالی که «بنیاد قطر» برای پخش رایگان بازیها در کشورهای فقیر در نظر گرفته است، دریافت کند و به همین خاطر گزارشگری از شبکه سه در دوحه اعزام نشده است.
نکته قابل توجه دیگر اینکه در اسناد فیفا، اجازه پخش زنده برای ایران فقط به تلویزیون محدود میشود و بر خلاف بسیاری از کشورها مجوزی برای نشر رادیویی و موبایلی ارائه نشده است اما هم اکنون شاهد پخش زنده جام جهانی از اپلیکیشنهایی مثل روبیکا و سایتهایی مثل آنتن، لنز، تیوا و... هستیم که این هم غیرقانونی است.
به عبارتی با توجه به تعرفه نجومی صدا و سیما برای آگهیها (هر بار پخش تیزر تبلیغاتی ۲۰ ثانیه ای در مسابقات جام جهانی از ۶۲ میلیون تا ۱۳۷ میلیون تومان!) و درآمد آی.پی. تی. وی ها، صداوسیما از حق پخش نذری قطر در این دوره، درآمد هنگفتی به جیب زده است.
✅ @karkhone