✳️ آیا همبستگی به معنای رابطه علّی است؟
✅ اکثر اقتصاددانها از همبستگیهای آماری بین دادههای تاریخی استفاده میکنند تا آینده اقتصاد را پیشبینی کنند. مثلاً مشاهده شده که تغییرات با تأخیر در عرضه پول، با نرخ رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) همبستگی مثبت دارد. بر اساس این همبستگی، بعضی اقتصاددانها به اشتباه نتیجه میگیرند که رشد عرضه پول در گذشته باعث رشد اقتصادی میشود. اما برای اثبات رابطه علّی، باید ماهیت رشد اقتصادی و عرضه پول را دقیقتر بررسی کرد.
▪︎ برای حفظ زندگی و رفاه، هر فردی به کالاهای کافی نیاز دارد. اما این کالاها خودبهخود وجود ندارند باید تولید شوند. بدون ابزار (کالاهای سرمایهای)، یک فرد فقط میتواند مقدار بسیار محدودی از منابع طبیعی را مستقیماً برای بقا استفاده کند. مثلاً تصور کنید کسی در جنگل گیر افتاده باشد. برای زنده ماندن، فقط میتواند چند سیب از درخت بچیند این تنها منبع در دسترس اوست.
▪︎ حالا اگر این فرد یک چوب بلند (یک کالای سرمایهای) داشته باشد، میتواند بهرهوری خود را افزایش دهد و سیبهای بیشتری بچیند. اما مشکل اینجاست که ساخت این چوب، خودش زمان و انرژی میخواهد. اگر او وقتش را صرف ساختن چوب کند، فرصت چیدن سیب را از دست میدهد. راهحل این مشکل چیست؟ پسانداز و سرمایهگذاری. حتی اگر ساخت چوب هزینههایی داشته باشد، در نهایت باعث صرفهجویی در زمان و انرژی میشود و تولید را افزایش میدهد. تولید بیشتر مساوی با پسانداز بیشتر و سرمایهگذاری بیشتر، اساس رشد اقتصادی است.
▪︎ مبادله کالا به کالا (تهاتر) در اقتصادهای پیچیده کارایی ندارد. مثلاً اگر یک قصاب بخواهد گوشت را با میوه معامله کند، باید یک میوهفروش پیدا کند که همزمان به گوشت نیاز داشته باشد که احتمال آن کم است. پول به عنوان وسیله مبادله عمومی این مشکل را حل کرد. پول، کالایی است که همه آن را میپذیرند.
▪︎ در دنیای پول، قصاب میتواند گوشت را بفروشد، پول بگیرد و بعد با آن میوه بخرد. میوهفروش هم میتواند پولش را برای کفش خرج کند. دلیل امکانپذیر شدن این مبادلات، قابلیت فروش بالای پول است. پول به عنوان واسطه مبادله، خرید و فروش را تسهیل میکند. اما وقتی دولت پول جدید بدون پشتوانه چاپ میکند (تورم پولی)، در واقع «هیچ» را با «چیزی» معامله میکند. مثلاً پول تقلبی را در نظر بگیرید: وقتی جاعل پول جعل میکند و با آن کالا میخرد، در واقع هیچ ارزش جدیدی به اقتصاد اضافه نکرده، اما کالاها را از تولیدکنندگان واقعی به سمت خودش منتقل میکند.
▪︎ افزایش مصنوعی عرضه پول هم دقیقاً همین اثر را دارد: منابع را از ثروتسازان واقعی به سمت کسانی که ارزشی تولید نمیکنند منتقل میکند. این کار توانایی تولید ثروت را تضعیف میکند. پس ارتباط رشد پول و رشد اقتصادی چیست؟ آیا همبستگی مثبت بین رشد عرضه پول و رشد GDP به این معناست که پول بیشتر باعث رشد اقتصادی میشود؟ نه! عوامل واقعی رشد اقتصادی عبارتند از: حقوق مالکیت, تجارت آزاد, پول سالم تولید، پسانداز و سرمایهگذاری. پول فقط یک واسطه است , به خودی خود چیزی تولید نمیکند. پسانداز است که به افراد اجازه میدهد در مراحل مختلف تولید مشارکت کنند.
▪︎ چرا همبستگی وجود دارد؟ در اقتصاد بازار، قیمتها بر اساس پول بیان میشوند. وقتی عرضه پول به صورت مصنوعی افزایش مییابد، این افزایش بلافاصله در تمام بازارها پخش نمیشود. ابتدا قیمتهای برخی کالاها را بالا میبرد و به تدریج اثرش را میگذارد. به همین دلیل، تغییرات قیمت با تأخیر نسبت به تغییرات پول رخ میدهد. از آنجا که شاخصهایی مثل GDP بر اساس حجم مبادلات پولی محاسبه میشوند، جای تعجب نیست که رشد پول با رشد GDP همبستگی داشته باشد. اما این به معنای رابطه علّی نیست!
▪︎ همبستگی مساوی با علیتت نیست. همبستگی فقط توصیف میکند، اما توجیه نمیکند. رشد واقعی اقتصاد ناشی از پسانداز و تولید است، نه پول بیشتر. اگر پول به تنهایی باعث رشد میشد، هیچ کشوری فقیر نبود. کافی بود پول چاپ کنند! افزایش تورمی عرضه پول نه تنها باعث رشد اقتصاد نمیشود، بلکه باعث جابجایی نادرست پساندازها و ایجاد چرخههای رونق و رکود میشود. تورم پولی نهتنها رشد ایجاد نمیکند، بلکه با تحریف قیمتها و ساختار تولید، بحرانهای boom-bust (رونق-رکود) را دامن میزند. پس دفعه بعد که کسی گفت «پول بیشتر = اقتصاد قویتر»، یادتان باشد: همبستگی لزوماً به معنای علیت نیست.
https://mises.org/mises-wire/does-correlation-mean-causation ترجمه از: رضا غنی پور
كانال قواعدبازی
https://t.me/ExecutiveManagement