❈ توهمات دسته‌جمعی
چیزها اغلب آن چیزی نیستند که به نظر می‌آیند. (فدروس)
آیا توهمی یکسان می‌تواند توسط دو نفر یا بیشتر تجربه شود؟ به گفته‌ی روانشناسان لئونارد زوسنه و وارن جونز، بله؛ و اینکه چگونه چنین چیزی رخ می‌دهد:
در توهم دسته جمعی چشمداشت نقش هماهنگ کننده را ایفا می‌کند. گرچه مبحث اصلی توهم دسته جمعی به رده‌هایی خاص محدود می‌شوند.
یکم، این رده‌ها با نوع عقایدی که گروهی از مردم ممکن است با آن به عنوان یک گروه برانگیخته شوند، تعیین می‌شوند، زیرا برانگیختگی هیجانی پیش‌نیاز توهمات دسته جمعی است. مهم‌ترین دلایل متداول برانگیختگی هیجانی در گروه‌ها، اعتقادی است. در واقع، پدیده‌های مرتبط با اعتقاد اغلب موضوع توهمات دسته جمعی‌اند.
دوم، این رده‌ها با این حقیقت محدود می‌شوند که تمام شرکت کنندگان در توهم باید از پیش آگاه شده باشند، دست کم در ارتباط با چارچوب کلی پدیده‌ای که توهم دسته جمعی را می‌سازد. مثلا این ممکن به شکل یک پیشگویی اعلام شده در سطح عام، یا شخصی باشد که ناگهان به آسمان بنگرد و بگوید «آنجا، در آسمان!» یا کلماتی دیگر با چنین اثری. چیزهایی در آسمان، یا دست کم بالای سر، بیشترین توهمات دسته جمعی دیده شده را تشکیل می‌دهند: صلیب‌های نورانی، قدیسین، نمادهای مذهبی، اشیای پرنده، گاهی همه‌ی این‌ها در ترکیب با هم. همین که نوع عمومی توهم جا افتاد، هماهنگ کردن تفاوت‌های فردی در مشاهدات ساده می‌شود. شاید این کار در طی توهم یا در گفتگوهای بعدی صورت بگیرد.
حتی در موارد همه گیری هیجانی که اغلب در توده‌های شدیداً هیجان زده پدید می‌آید، همیشه کسی پیدا می‌شود که آن توهم را نمی‌بیند. نامتداول است که آنان به زبان بیایند و آن را نپذیرند. آنان اغلب ساکت می‌مانند و شاید دودل از شایستگی خود برای کسب نگرشی که بسیاری از اطرافیان‌شان دیوانه‌وار شکرگزار آن‌اند. بعداً، تحت تاثیر گفته‌های سایرین، شاید باور کنند که آن چیز را نیز آنان دیده‌اند. «شاهد عینی مطمئن». کسی که با بررسی دقیق‌تر معلوم می‌شود اصلا هیچ چیز غیر عادی را ندیده است، برای پژوهشگران پدیده‌های دیده شده توسط بسیاری از افراد، تجربه‌ای پیش پا افتاده به شمار می‌رود.
📕 برشی از کتاب، چگونه درباره‌ی چیزهای عجیب بیندیشیم؟ / تئودورشیک، لوئیس وُن
@science4lifee
#تفکر_نقادانه #تئودورشیک #توهم_دسته‌جمعی
چیزها اغلب آن چیزی نیستند که به نظر می‌آیند. (فدروس)
آیا توهمی یکسان می‌تواند توسط دو نفر یا بیشتر تجربه شود؟ به گفته‌ی روانشناسان لئونارد زوسنه و وارن جونز، بله؛ و اینکه چگونه چنین چیزی رخ می‌دهد:
در توهم دسته جمعی چشمداشت نقش هماهنگ کننده را ایفا می‌کند. گرچه مبحث اصلی توهم دسته جمعی به رده‌هایی خاص محدود می‌شوند.
یکم، این رده‌ها با نوع عقایدی که گروهی از مردم ممکن است با آن به عنوان یک گروه برانگیخته شوند، تعیین می‌شوند، زیرا برانگیختگی هیجانی پیش‌نیاز توهمات دسته جمعی است. مهم‌ترین دلایل متداول برانگیختگی هیجانی در گروه‌ها، اعتقادی است. در واقع، پدیده‌های مرتبط با اعتقاد اغلب موضوع توهمات دسته جمعی‌اند.
دوم، این رده‌ها با این حقیقت محدود می‌شوند که تمام شرکت کنندگان در توهم باید از پیش آگاه شده باشند، دست کم در ارتباط با چارچوب کلی پدیده‌ای که توهم دسته جمعی را می‌سازد. مثلا این ممکن به شکل یک پیشگویی اعلام شده در سطح عام، یا شخصی باشد که ناگهان به آسمان بنگرد و بگوید «آنجا، در آسمان!» یا کلماتی دیگر با چنین اثری. چیزهایی در آسمان، یا دست کم بالای سر، بیشترین توهمات دسته جمعی دیده شده را تشکیل می‌دهند: صلیب‌های نورانی، قدیسین، نمادهای مذهبی، اشیای پرنده، گاهی همه‌ی این‌ها در ترکیب با هم. همین که نوع عمومی توهم جا افتاد، هماهنگ کردن تفاوت‌های فردی در مشاهدات ساده می‌شود. شاید این کار در طی توهم یا در گفتگوهای بعدی صورت بگیرد.
حتی در موارد همه گیری هیجانی که اغلب در توده‌های شدیداً هیجان زده پدید می‌آید، همیشه کسی پیدا می‌شود که آن توهم را نمی‌بیند. نامتداول است که آنان به زبان بیایند و آن را نپذیرند. آنان اغلب ساکت می‌مانند و شاید دودل از شایستگی خود برای کسب نگرشی که بسیاری از اطرافیان‌شان دیوانه‌وار شکرگزار آن‌اند. بعداً، تحت تاثیر گفته‌های سایرین، شاید باور کنند که آن چیز را نیز آنان دیده‌اند. «شاهد عینی مطمئن». کسی که با بررسی دقیق‌تر معلوم می‌شود اصلا هیچ چیز غیر عادی را ندیده است، برای پژوهشگران پدیده‌های دیده شده توسط بسیاری از افراد، تجربه‌ای پیش پا افتاده به شمار می‌رود.
📕 برشی از کتاب، چگونه درباره‌ی چیزهای عجیب بیندیشیم؟ / تئودورشیک، لوئیس وُن
@science4lifee
#تفکر_نقادانه #تئودورشیک #توهم_دسته‌جمعی
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment