🌲🌲🌲تقدس درخت در اساطیر جهان
پرستش و مقدس شمردن آدرختان، یکی از رفتارهای آیینی مردم جوامع مختلف از جمله ایران می باشد. اساساً، قداست گياهان و درختان از اسطورههاي كهن نشئت ميگيرد، آنجاكه هر گلي نشانة يك خدا بوده است و هر درختي مأوا و مسكن يك حوري يا فرشته. اين باورها به اين گياهان خواص ماورايطبيعي و مرموزي ميبخشد كه درجة كرامت آنها را افزايش ميدهد. رابطه میان گیاهان و خدایان و وجودهای ماورایی، نه تنها در ادیان ابتدایی، بلکه در ادیان تکامل یافته ای مانند زرتشتی نیز دیده می شود و هر کدام از ایزدان گلی ویژه خود دارند. گل مرزنگوش از آن اردیبهشت و گل زنبق از آن امرداد و یاسمین سفید از آن بهمن است. (اوشیدری، مدخلهای مرتبط) و زرتشت نیز درخت #سرو کاشمر را از بهشت آورده و کاشته است.
در باورهای باستانی ایرانی پیش از زرتشت نیز، #مشی و #مشیانه پدر مادر نخستین انسان، از گیاه پدید آمده اند. (کریستین سن، 71 و صفحات دیگر)
حتا امروزه نیز، مناسک درخت #کریسمس را می توان بازمانده درخت کیهانی دانست که ریشه هایش در خاک و شاخه هایش در آسمان بودند و اجزای جهان بر تنه و شاخ و برگ آن جای داشتند. ()
مفهوم درخت زندگی نیز در همه ادیان به گونه ای بازتاب دارد. در بابِل باستان درخت زندگي را درخت اِئا (Ea) يعني پدر ساير ربالنوعها ميدانستند. هركه از ميوة آن ميخورد عمر جاودانه مييافت. «در بین النهرین، درخت زندگی ترکیبی از رستنی های گوناگون است که به دلیل طول عمر و زیبایی و سودمندی شان، مقدس شمرده شده اند، از قبیل: درخت #سدر که چوبش گرانبهاست، #نخل که خرما می دهد، #تاک با ابر خوشه های انگور و #انار رمز باروری که میوه اش آبستن صدها دانه است.» (دوبوکور، 13) از همين پندار بود كه موضوع درختزندگي در تورات شكل گرفت.
در دين زرتشت، درخت زندگي هئومه (Haoma) نام دارد و ميوة آن خوراك فرشتگان مقرب در بهشت است. نوشيدني حاصل از اين گياه در اوستا به همين نام (هوم) معروف است. اين روايت نسخة مشابه همان سوما در وداهاي هندي است. درواقع، واژة سوما اشتقاقي است از هوما و بازميگردد به دورة هندوايراني. به درخت زندگي يا گوكرن (Gaokərəna-) در وسط درياي ورخشه (Vourukasha) كه توليد هوم يا آبحيات ميكند، در متن فارسيميانة بندهش، اشاره شده است.
درخت سدر هم با عقبة طولاني به عنوان يك درخت مقدس در فرهنگ كهن بابِل و آشور به ايران ساساني رسيد و از آنپس در دورة اسلامي به عنوان نماد سجادههاي نماز بر روي آنها نقش بست. سدر در اسلام همان #طوبي يا درختزندگي است. به اعتقاد مسلمانان اين درخت در وسط بهشت روييده است. براساس اين باورها، سدرهًْالمنتهي در آسمان هفتم در سمت راست تخت خداوند قرار گرفته و مشخصكنندة سرحد نهايي بهشت ميباشد، يعني جاييكه فرشتگان نبايد خودشان از آن عبور كنند. در جوار اين درخت باغ ابدي قرار گرفته است.
#اسطوره_شناسی_گیاهان
#درخت_کیهانی
#درخت_زندگی
———
منابع:
اوشیدری، دانشنامه مزدیسنا.
دوبوکور، رمزهای زنده جان، ترجمه جلال ستاری
آرتور کریستین سن، نخستین انسان و نخستین شهریار، ترجمه آموزگار و تفضلی
کانال عصر انسان شناسی،
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan