این تقریر دکتر مهرآئین از کلاف حاکمان در ایران، آن گره‌های اجتماعی که این جماعتِ تباهِ نابخرد آفرید‌ند و خود درحلقه‌هایِ توبرتویش به دام افتادند را بیان می‌کند، که برای کسانی که علائق ژرفایی به "امرسیاست" دارند می‌تواند شنیدنی و آموختنی باشد.

دکتر مهرآئین در این بازنماییِ خویش، وامدار سنگین مفاهیم و انگاره‌های میشل‌فوکو است. ازاین روی شنیدن این گفتار برای آشناییِ اجمالی با آفاق گفتمانِ فوکویی از "نقدقدرت" هم مفید است.

سخنان مهرآئین "خوراک‌عام" نیست، اما از این واقعیت نباید غافل بود که تحلیل‌هایی ازاین دست که به یاری مفاهیم‌وانگاره‌هایی تجریدی در عرصه دانش‌اجتماعی طرح می‌شوند، را "مردم" ممکن است "نفهمند" (که غالبا نمی‌فهمند)، اما بی‌آنکه بر زیروبالاهای اندیشگی‌ِ آن ادراکِ خودآگاه داشته باشند، آن را "زیسته‌اند و می‌زیند". این است که نمی‌توان این بحث‌ها را مصداق "افاضات روشنفکری" پرت‌وپلایی دانست که در پیش‌از انقلاب در حلقه‌های روشنفکریِ ایدئولوژی‌اندیش باب بود. این بینش‌ها و تحلیل‌ها از خاکِ زیست‌ِاجتماعی درآمده‌اند، همان خاکی که مردم رویش زندگی می‌کنند.
این نکته بسیار اساسی، بیانگرِ آن تفاوتی است که دانش‌اجتماعیِ هرمنوتیک‌بنیادِ نیمه دوم قرن بیستم تا امروز را از دواعیِ اجتماعی ایدئولوژی‌بنیادِ قرن نوزدهمی ممتاز می‌کند.

تناظرهایی که مهرآئین جابجا بین انگاره‌های فوکویی و وضعیت موجود نابهنجار اجتماعی/سیاسی ما برقرار می‌کند، علاوه بر یاری به فهم تعابیرِ گهگاه پیچیده فوکو، چشم‌انداز نویی را در نگاه به کثافت اجتماعی که ولایت‌فقیه برآورد، هم تدارک می‌کند.

البته اولیای حکومت ضایع‌تر از آن هستند که مباحث بسیار ساده‌تر از این را هم فهم بکنند، زیرا اینان نیروهایِ واپس‌مانده قبایلیِ تهاجم کرده به سپهر حیات‌اجتماعی نیمه‌متجدد ایران بودند و هستند. اما آن توجه که "اینتلیجنسیا"ی ایران امروز به بحث‌هایی ازاین دست دارد، نشان دهنده گسلِ بسرعت فراخ‌شونده بین سپهر خشمگین "اینتلیجنسیا"ی ایران (علاوه بر بدنه اجتماعیِ انباشته از انزجار) با بدویتِ حکومتیِ جاری است.

این گسل کار خودش را خواهد کرد، نه دیر که زود‌! بااین وجود، این لزوما به معنای "فردای‌بهتر" نیست، مگر آن‌که "بلوغ‌ملی" به حدی رسیده باشد که حاکمیت‌ای شایسته‌تر را برآورده و او را در جهت بسامان کردنِ فجایع عظیم و متکثری که چهل‌وچند سال حکومت نابخردی و بدویت ببارآورد، حمایت همه‌جانبه کند.
https://t.me/arshivefarhikhtegan/624

علی صاحب‌حواشی

#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی

Comments

Be the first to add a comment