اگر آمریکا درس های درستی از تاریخ بگیرد و بفهمد که چین شوروی نیست
|فاراه استاکمن
نیویورکتایمز
در دهه ۱۹۹۰ هنگامی که شوروی سابق دچار فروپاشی شد، آمریکاییها این تحول بزرگ را جشن گرفتند زیرا آنها این فروپاشی را پیروزی کاپیتالیسم بر کمونیسم، آزادی بر خودکامگی و دموکراسی بر سیستم تکحزبی قلمداد کردند. فرض ما این بود که بازی تمام شده و ما برنده شدهایم، ما به پایان تاریخ رسیدهایم. ما تصور میکردیم چین نیز که از پیش برخی اصلاحات مبتنی بر بازار آزاد را اجرا کرده، پس از مدتی به سمت سیستمی شبیه سیستم آمریکایی حرکت خواهد کرد. آمریکاییها تجارت با چین را عادی کردند و با حوصله منتظر «گورباچف چین» بودند. اما این انتظار خیلی طولانی شده است. چندی پیش حزب کمونیست چین صدمین سالگرد تاسیس خود را جشن گرفت. اکنون شیجینپینگ رهبر این حزب است و او درسی بسیار متفاوت از فروپاشی اتحاد شوروی فراگرفته است. از دید او اتحاد شوروی نه به این دلیل که کمونیسم محکوم به فروپاشی است بلکه به این دلیل که مقامات حزب کمونیست فاسد شده و پایبندی خود را به اصول کمونیسم از دست داده بودند دچار آن سرنوشت شد.
آقای شی سال ۲۰۱۳ به عنوان رهبر حزب، یکی از نخستین وعدههایی که داد این بود که هرگز اجازه نخواهد داد، چین به سرنوشت شوروی دچار شود. بحث بر سر این موضوع که کدام سیستم بهتر است از میان نرفته است. در واقع این بحث حالا به دور بعدی کشیده شده است. اما ایالاتمتحده به جای آنکه رقابت با چین را یک بازی برنده- بازنده تصور کند، میتواند روشی را برای رقابت برگزیند که شامل سرمایهگذاریها در داخل باشد یعنی آنچه باید همواره انجام میشده است. حزب کمونیست چین از سال ۱۹۴۹ بر این کشور حاکم بود، یعنی طولانیتر از هر حزب سیاسی دیگر در جهان به استثنای حزب کمونیست کرهشمالی. حزب کمونیست چین نه تنها عمری بیشتر از شوروی داشته، بلکه زمینه توسعه اقتصادی کشور را فراهم کرده و این توسعه بسیار فراگیرتر از توسعهای است که در شوروی مشاهده شد. هنگامی که حزب کمونیست چین قدرت را در این کشور بهدست گرفت، تنها ۲۰ درصد جمعیت سواد داشتند و اکنون این رقم به ۹۷ درصد رسیده است. سرانه تولید ناخالص داخلی به بالاتر از ۱۰ هزار دلار رسیده است درحالیکه در سال ۱۹۶۰ این رقم ۹۰ دلار بود.
از سوی دیگر انتظار میرود اقتصاد چین در سال ۲۰۲۸ از اقتصاد آمریکا بزرگتر شود. همهگیری کرونا سبب شده سرعت حرکت اقتصاد چین برای عبور از اقتصاد آمریکا بیشتر شود. چین درحال سرمایهگذاری برای بالا بردن قدرت نظامی خود است و نخستین پایگاه نظامی خارجی خود را در جیبوتی تاسیس کرده است. اما قدرت اقتصادی این کشور بسیار مستحکمتر است. چین درحال تبدیل شدن به بزرگترین وامدهنده در جهان است. یعنی میزان وامی که چین به کشورها میدهد بالاتر از مجموع وامهایی است که دو نهاد بینالمللی صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی پرداخت میکنند. دیوید شامبو، نویسنده چند کتاب درباره چین از جمله کتاب جدید «رهبران چین، از مائو تا کنون» میگوید: «اکنون نباید گفت چین درحال ظهور است. چین ظهور پیدا کرده است.» ورود چین به صحنه جهان به عنوان یک قدرت بینالمللی سبب نگرانی آمریکا شده است. دولت بایدن آشکارا اعلام کرده که چین بزرگترین چالش ژئوپلیتیک قرن ۲۱ است. چند هفته پیش دموکراتها و جمهوریخواهان تا اندازهای توانستند بر تنفری که از هم دارند غلبه کرده و قانون نوآوری و رقابت سال ۲۰۲۱ را تصویب کنند. طبق این قانون، سرمایهگذاریها درحوزه تحقیقات و آموزش عالی افزایش مییابد. از سوی دیگر در نشست اخیر اعضای ناتو، «نفوذ رو به رشد» چین چالشی برای این ائتلاف توصیف شد. اینگونه موضعگیریها نگرانیهایی درباره آغاز جنگ سرد جدید و هولناک بهوجود آورده است. این نگرانی منطقی است، زیرا رقابت رو به رشد ممکن است از کنترل خارج شود و خساراتی غیرقابل تصور بهوجود آورد.
بخش دوم مقاله «اگر آمریکا درس های درستی از تاریخ بگیرد و بفهمد که چین شوروی نیست، رقابتِ اقتصادی و تکنولوژیک آمریکا و چین به سود آمریکا و جهان تمام خواهد شد.»
https://www.nytimes.com/2021/06/30/opinion/china-us-competition.htmlادامه مطلب
✅ @karkhone