شواهدِ نشان‌دهنده‌ی اینکه گونه‌ی ما سازوکارهایی تکامل‌یافته برای بروز خشونت دارد، کدام‌هاست؟ نخستین چیزی که باید به یاد داشت آن است که تهاجم یک کنش سازماندهی‌شده و هدف‌محور است، نه حادثه‌ای که از ناهنجاری‌های تصادفی ناشی شده باشد. اگر چمن‌زن‌تان بعد آنکه دستگیره‌اش را کشیدید، به حرکتش ادامه داد و پایتان را زخمی کرد، احتمالاً باید به خراب‌بودن کلید یا خرابی یک جای دیگر بدگمان شوید. اما اگر چمن‌زن منتظر شما ماند تا از گاراژ بیرون بیایید و بعد دور حیاط دنبالتان کرد، آن‌وقت می‌توانید نتیجه بگیرید که احتمالاً کسی یک سازه‌ی الکترونیکی در آن جاسازی کرده و برایش چنین برنامه‌ای ریخته است.

وجود شامپانزه‌کشی عامدانه و عریان در عموزادگان شامپانزه‌مان این احتمال را افزایش می‌دهد که در استعداد ما به خشونت‌ورزی، نه‌فقط خودویژه‌های یک فرهنگ انسانی به‌خصوص، که نیروهای تکاملی هم مؤثرند. فراگیربودن خشونت در جوامع انسانی در طول تاریخ و ماقبل تاریخ، مهر تأیید دیگری است بر این ادعا.

وقتی نگاهی به جسم و جان آدمی می‌اندازیم، نشانه‌های مستقیم‌تری از طراحی‌شدن برای تهاجم می‌یابیم. اندازه، قدرت، و نیم‌تنه‌ی فوقانی بزرگتر در مردان، لودهنده‌ی رقابت‌های نفسگیر نر با نر در تاریخ تکاملی گونه‌ی ماست. نشانه‌های دیگری هم این ادعا را تأیید می‌کنند، از جمله تأثیرات تستوسترون بر سلطه و خشونت، احساس خشم (که با تصویر دندان نیش و مشت‌های گره‌کرده نمایان می‌شود)، پاسخ ستیز و گریز سیستم عصبی خودکار - که نامش خود لودهنده است و این واقعیت که مختل‌شدن سیستم‌های مهاری مغز (در نتیجه‌ی مصرف الکل، آسيب لوب فرونتال یا آمیگدال، یا نقصان در ژن‌هایی که مسئول متابوليسم سروتونین هستند) می‌تواند به حملات تهاجمی منجر شود که آغازش از مدارهایی در سیستم لیمبیک است.

در تمام فرهنگ‌ها، پسران بی‌آنکه کسی بهشان بگوید بازی‌های «پرافت‌وخیز» را ترجیح می‌دهند، که آشکارا تمرینی برای مبارزه است. آن‌ها همچنین به ائتلاف‌های متعددی تقسیم می‌شوند تا با هم رقابت کنند (تداعی‌کننده‌ی آن قول منتسب به دو ولینگتون، که معتقد بود «پیروزی در نبرد واترلو، در زمین‌های بازی آیتون رقم خورده). و کودکان، پیش از آنکه به اسباب‌بازی‌های جنگی و کلیشه‌های فرهنگی آلوده شوند، حسابی خشونت می‌ورزند. خشن‌ترین بازه‌ی سنی نه بلوغ، که نوپایی است: در یک مطالعه‌ی گسترده که اخيراً انجام شده، تقریباً نیمی از پسرهای بزرگتر از دو سال و اندکی کمتر از دخترها، ضربه می‌زنند، گاز می‌گیرند، و لگد می‌زنند. مؤلف مقاله می‌نویسد، «بچه‌ها همدیگر را نمی‌کشند، زیرا ما چاقو و تفنگ را از دسترس‌شان دور نگاه داشته‌ایم. پرسشی... که ما در ۳۰ سال گذشته در پی پاسخش بوده‌ایم، آن است که کودکان چگونه یاد می‌گیرند خشونت بورزند. حال آنکه این پرسش نادرستی است. سؤال درست این است که آن‌ها چطور یاد می‌گیرند خشونت نورزند.»

خشونت در طول زندگی در ذهن ما جاری و ساری است. بنابر مطالعات مستقلی که داگلاس کنریک و دیوید باس روان‌شناس در کشورهای مختلف انجام داده‌اند، بیش از ۸۰ درصد زنان و ۹۰ درصد مردان در ذهن، خیال کشتن آدم‌هایی را می‌پرورانند که از آن‌ها خوششان نمی‌آید؛ خاصه رقبای عشقی، والدین ناتنی، و کسانی که آنان را در سپهر عمومی تحقیر و تمسخر کرده‌اند. اگر نگاهی به محبوبیت قتل‌های پررمزوراز، درام‌های جنایی، تریلرهای جاسوسی، تراژدی‌های شکسپیری، داستان‌های کتاب مقدس، اسطوره‌های قهرمانی و شاعراني حماسی بیندازیم و آن را معیار قضاوت بدانیم، می‌توان گفت که مردم تمام فرهنگ‌ها از اندیشیدن به قتل لذت می‌برند. (یکی از شخصیت‌های فیلم روزنکرانس و گیلاسترن، مرده‌اند اثر تام استوپارد می‌پرسد، تو با تراژدی‌های بزرگ قدیمی آشنایی، نه؟ با کلاسیک‌های جنایی چطور؟») مردم همچنین از تماشای مبارزه‌ی قاعده‌مندی که آن را «ورزش» می‌خوانیم و مملو از هدفگیری‌ها، تعقیب‌وگریز و مبارزه است و فاتح و مغلوب دارد، استقبال می‌کنند. اگر زبان را راهنمایی از ذهن بدانیم، خواهیم دید که بسیاری از کنش‌های ما در قالب تهاجم بیان شده‌اند: در مباحثات فکری (شکست‌خوردن، پیروزشدن، تخریب‌کردن، و در هم کوبیدن خصم یا یک ایده)، در اصلاحات اجتماعی (مبارزه با جرم، قیام علیه تبعیض، جنگ با فقر، جنگ با اعتیاد)، و درمان پزشکی (مبارزه با سرطان، شکست‌دادن ایدز، و مبارزه با دیابت).

📘 #لوح_سپید
✍️استیون پینکر
📄 ۳۱۵-۳۱۶

@SciBookReader

گروه کتابخوانی علمی👇
https://t.me/joinchat/AtGPR0K5wDHIQWUt-2hxZQ