👉ግንባታ ሥራዎች ጨረታ ላይ የምንጠቀማቸው የተለያዩ የባንክ ቦንዶች (Bank Bonds) ምንነትና ዝርዝርና ማብራሪያ
         (ጠቃሚ መረጃ ስለሆነ ሼር ማድረጉን አትርሱ)
📶 በግንባታ ሥራዎች “Bank Bonds” ወይም “Bank Guarantees” ተብለው የሚጠሩት ባንክ በተቋራጩ ስም ለአሰሪው/ለፕሮጀክቱ ባለቤት የሚሰጥ የገንዘብ ዋስትና ነው። ይህም ተቋራጩ የውሉን ግዴታ እንደሚፈጽም ለማረጋገጥ ይጠቅማል።
እነዚህ ቦንዶች በመንግሥትና በግል የግንባታ ፕሮጀክቶች ላይ በስፋት ይጠቀማሉ፣ በEthiopiaም በጣም የተለመዱ ናቸው።

1. የጨረታ ዋስትና (Bid Bond / Tender Security)

ትርጉም
ተጫራቹ ከጨረታ ሰነዱ ጋር የሚያቀርበው የባንክ ዋስትና ሲሆን ተጫራቹ ለሥራው እውነተኛ ፍላጎትና የፋይናንስ አቅም እንዳለው ያረጋግጣል።
ባንኩ ገንዘብ የሚከፍለው ተጫራቹ፦
·        ጨረታውን ከጊዜው በፊት ካቋረጠ
·        አሸንፎ ውል ለመፈረም ካልተቀበለ
·        የአፈጻጸም ዋስትና ካላቀረበ
ዓላማ
·        ለጨረታ በቁም ነገር ያልገቡ ተጫራቾችን ለመከላከል
·        ጨረታ መቋረጥን ለመከላከል
·        የግዥ ሂደት መዘግየትን ለመቀነስ
መጠን
በአብዛኛው፦ 1% – 3% ከጠቅላላ የጨረታ ዋጋ
ምሳሌ፦
የጨረታ ዋጋ = 50,000,000 ብር
2% = 1,000,000 ብር
የቆይታ ጊዜ ብዙውን ጊዜ
የጨረታ ዋጋ የሚጸናበት ጊዜ
ተጨማሪ ቀናት
በተለምዶ 90–120 ቀን

2. የአፈጻጸም ዋስትና (Performance Bond)

ትርጉም
ተቋራጩ ሥራውን በውሉ መሠረት እንደሚያጠናቅቅ የሚያረጋግጥ የባንክ ዋስትና ነው።
ተቋራጩ ካልፈጸመ አሰሪው ጥያቄ ሊያቀርብ ይችላል።
ዓላማ
·        የሥራ መዘግየት
·        የውል ጥሰት
·        ሥራ መተው
·        ዝቅተኛ አፈጻጸም
እንዳይፈጠር ለመጠበቅ
መጠን ብዙውን ጊዜ
5% – 10%
ምሳሌ፦
80,000,000 ብር × 10%
= 8,000,000 ብር

3. የቅድመ ክፍያ ዋስትና (Advance Payment Bond)

ትርጉም
አሰሪው ሥራ ከመጀመሩ በፊት ለተቋራጩ ቅድመ ክፍያ ሲሰጥ፣ ገንዘቡ በአግባቡ እንዲጠቀምበት ወይም ካልተጠቀመበት እንዲመለስ የሚሰጥ ዋስትና ነው።
ዓላማ
የቅድመ ክፍያን ለመጠበቅ
መጠን ብዙውን ጊዜ
100% የተሰጠውን ቅድመ ክፍያ
ምሳሌ፦
10,000,000 ብር
→ 10,000,000 ብር ዋስትና

4. የማስያዣ ገንዘብ ዋስትና (Retention Bond)

ትርጉም
አሰሪው ከክፍያ የሚቆርጠውን retention በቦንድ መተካት ነው።
ዓላማ
በኋላ የሚታዩ ጉድለቶች እንዲስተካከሉ
መጠን በተለምዶ
5% – 10%

5. የክፍያ ዋስትና (Payment Bond)

ትርጉም
ለ:
·        ንዑስ ተቋራጮች
·        አቅራቢዎች
·        ሠራተኞች
ክፍያ እንዲደርሳቸው የሚያረጋግጥ ዋስትና ነው።
ዓላማ
·        የቁሳቁስ እጥረት እንዳይፈጠር
·        የሠራተኛ ክርክር እንዳይኖር
·        የፕሮጀክት ሥራ እንዳይቆም

6. የጥገና / የጉድለት ጊዜ ዋስትና
(Maintenance Bond / Defects Liability Bond)

ትርጉም
ሥራው ከተጠናቀቀ በኋላ በተወሰነው ጊዜ ውስጥ የሚከሰቱ ጉድለቶችን ተቋራጩ እንዲያስተካክል የሚያረጋግጥ ዋስትና ነው።
መጠን 1% – 5%
ጊዜ
·        6 ወር
·        12 ወር
·        24 ወር

7. የጉምሩክ / ከውጭ እቃ ማስገቢያ ዋስትና
(Customs / Import Bond)

ትርጉም
ከውጭ የሚገቡ የግንባታ ቁሳቁሶችና ማሽኖች ላይ የጉምሩክ ክፍያን ለማረጋገጥ የሚሰጥ ዋስትና ነው።
የሚያገለግለው
·        ከባድ ማሽኖች
·        ልዩ ቁሳቁሶች

በተግባር የሚከተለው ቅደም ተከተል
·        ጨረታ → Bid Bond
·        ውል → Performance Bond
·        ቅድመ ክፍያ → Advance Payment Bond
·        የሂደት ክፍያ → Retention Bond
·        ርክክብ → Maintenance Bond
በEthiopia የመንግሥት ጨረታዎች ላይ በጣም ተለመዱት፦
·        የጨረታ ዋስትና
·        የአፈጻጸም ዋስትና
·        የቅድመ ክፍያ ዋስትና ናቸው።
እነዚህን ልዩነቶች በቅደም ተከተል ማወቅ በፈተና፣ በቃለ መጠይቅ እና በተግባራዊ የግንባታ ሥራ ላይ በጣም ይጠቅማል።

@etconp