فوتوریسم
 
محمدامین مروتی
 
فوتوریسم در بستری از ناامنی و هرج و مرج در ایتالیای پس از اتحاد 1860-61سربرآورد.
فیلیپو تومّاسو مارینتّی(1876-1944) در بیانیه فوتوریسم(1909) از سرعت و خشونت و ویرانی سنت و بازآفرینی دنیایی جدید که سرعت اتومبیل و هواپیما نماد آن است دفاع می کند.
از شور و شیدایی و سرمستی و اراده معطوف به هنر، تقدیس جنگ و میهن پرستی و تحقیر زنان سخن می گوید. وی در بیانیه گفته بود موزه ها گورستان هنرند و ایتالیا به سمساری آثار کهنه تبدیل شده. لذا همه مفاخر گذشته باید نابود و سوزانده شوند. فوتوریسم طغیانی علیه ذوق سلیم و هارمونی بود.
او که در کودکی مرگ و میر مادران هنگام زایمان را به وفور دیده بود، از آن استعاره ای برای ویرانی دنیای کهن و ساختن دنیایی جدید ساخت. به باور مارینتّی، ایتالیا هم باید از نو متولد شود.
 
مارینتّی ملهم از برگسون و نیچه بود. برگسون که به زمان و مکان کمی قائل نبود و به جایش سخن از زمان و مکان کیفی و مستمر سخن می گفت که با شهود قابل دریافت است. در نقاشی های فوتوریستی، از ساده سازی های واقعیت به دایره و سایر اشکال هندسی استفاده می شود ولی بر تعداد این اشکال می افزایند تا القای حرکت کنند. فوتوریست ها به وزن در شعر هم باور نداشتند و "ولادیمیر مایاکوفسکی" روس نیز از طرفداران ایشان بود.
نیچه هم که پیامبر آینده گرایی بود.
در هنر سنتی اصل بر بازنمایی واقعیت عینی بود در هنر مدرن اصل بر بازنمایی ذهنیت هنرمند است، لذا بیان احساسات بعضا متناقض و دمدمی مزاجی هنرمند موضوعیت پیدا می کند.
در فلسفه کلاسیک و به خصوص افلاطونی، زیبایی نوعی نزدیک شدن به صورت مثالی اشیا است و بنابراین ذات و تعریف دارد. در هنر مدرن زیبایی ذات ندارد و تابع احوال هنرمند است. در هنر مسیحی و دینی، هنر جلوه گر و صورتگر مبانی اعتقادی آدمیان است. هنر مدرن در پی صورتگری نیست و شاید بیشتر به بازی شبیه باشد و مشروعیت فلسفی اش را نه از ذات انگاری که از بازی های ذهنی و زبانی می گیرد.
 
مارینتّی از ستایشگران فاشیسم شد و فاشیسم را بیانی از فوتوریسم می دانست و هنر را در خدمت سیاست قرار می داد.
چنین نهضت هایی معمولاً در بستر هرج و مرج و ناتوانی حکومت ها از اداره کشور به وجود می آیند. در چنین شرایطی مردم امنیت را بر آزادی فردی ترجیح می دهند و راه را برای توتالیتاریانیسم باز می کنند.
 
منبع:
فوتوریسم، فرهنگ عاطفی، نشر نقد فرهنگ
 
12 مهر 1405

Comments

Be the first to add a comment