بیش از یک هفته همراه ولیعهد در شوروی بودم. غیر ممکن بود که آنجا خاطراتی نوشت، چون هر قدر هم که نقل و رمز کیف دستی ام پیچیده باشد، عوامل روسی مشکلی در باز کردن آن نخواهند داشت. مثل همیشه مردم شوروی تنها فکر و ذکرشان کمبود مواد غذایی و مسکن است. به کشورشان و میراث اسلاو آن افتخار می کنند، اما به رغم این همه تبلیغات به نظر نمی رسد اعتقاد چندانی به کمونیسم داشته باشند. دارودستۀ رؤسای حزبی با استفاده از پلیس مخفی مردم را به سکوت وادار کرده اند. البته باید اذعان کرد که آنها در تأمین حداقل خدمات اساسی مثل مدارس، وسایل حمل و نقل عمومی تهیۀ مسکن و آب و برق پیشرفتهایی داشته اند، با وجود این فکر کردن دربارۀ همۀ این مسائل سفر مرا ضایع کرد. در مملکت خودمان ادعا میکنیم که ایران را به دروازه های تمدن بزرگ رسانده ایم، اما مملکت دائماً گرفتار قطع برق است و ما حتی نمی توانیم آب و برق را در پایتخت تأمین کنیم. لعنت بر بی کفایتی دولتمان، تصمیم دارم این دولت را ظرف دوازده ماه آینده تعویض کنم، نه خاطر جاه طلبی شخصی، بلکه به خاطر اینکه وفاداری ام به شاه آن را ضروری می سازد....
از بعضی جهات صنایع شوروی پیشرفتهای زیادی کرده است. یکی از مزایای این سفر این بود که چشمان ولیعهد را گشود و به او یاد داد که همسایۀ شمالی ما را دست کم نگیرد. تا همین هفتۀ پیش تصورش بر این بود که اف - ۱۴ آمریکایی می تواند هر تعداد میگ - ۲۳ را از میدان به در کند، حالا می داند که این طور نیست. اشتباه است که او را دربارۀ این خرس بزرگ روسی که می تواند ما را یک لقمۀ چپ کند گمراه کرد.
به طور کلی والاحضرت خیلی مواظب رفتارش بود و سؤالات هوشمندانه ای می کرد. به عنوان مثال هنگام بازدید از تالار شورای عالی، دربارۀ معنای آرمی که با گچ بری روی یک دیوار حک شده بود، سؤال کرد: داس و چکشی که بزرگتر از کرۀ زمین بود. مهمانداران ما نمی دانستند چه جوابی بدهند.
فقط یک بار اشتباه کرد. ضیافتی در سفارت برپا بود که در آن آقای نیازبگف، میزبان ما ابراز امیدواری کرد که روابط ایران و شوروی هرگز با حضور گربۀ سیاه خراب نشود - یک ضرب المثل قدیمی روسی که از خرافاتی ریشه می گیرد که راه رفتن گربۀ سیاه روی دیوار بین دو خانه علامت نفاق بین دو همسایه است ولیعهد شب را به تعریف از مزایای شراب ایرانی گذرانده بود و یکی دو گیلاس بیشتر از حد معمول نوشیده بود. به محض این که صحبت از گربۀ سیاه پیش آمد، پرید وسط و گفت: بله، درست مثل کادیلاک سیاه آمریکایی، من خیلی خجلت زده شدم اما ترجیح دادم ساکت بمانم تا شبِ پسرک را ضایع نکنم. روز بعد به بازدید از مرکز فضایی شوروی پرداختیم. والاحضرت سخنرانی فی البداهۀ بسیار خوبی ایراد کرد و از همۀ فضانوردان آمریکایی و روسی به یکسان تجلیل کرد. بیرون وقتی داشتیم سوار اتومبیل می شدیم به او گفتم بیاناتش جبران اشتباه دیشب را کرده بود. حیران به طرف من برگشت و پرسید منظورم از اشتباه چه بود، اما فرصتی برای توضیح نبود. تا وقتی به اقامتگاه برگشتیم من تقریباً این مکالمه را فراموش کرده بودم. اما پسرک یک راست آمد به اطاق من که در حال استراحت بودم و از من خواست منظورم را بیان کنم. او را بردم بیرون توی راهرو تا از میکروفونهای مخفی احتراز کنم و در گوشی به او گفتم که مقایسۀ او بین کادیلاک سیاه و گربۀ سیاهِ بد یمن می تواند به عنوان انتقاد غیر مستقیم از آمریکایی ها، متحدین طبیعی ما و تنها قدرتی که توانایی محافظت از ما را در برابر روسها دارد، تلقی شود. پسرک خیلی وحشت زده شد، اما به او گفتم که لازم نیست خودش را سرزنش کند، در جلسۀ رسمی نبود و خیلی هم حرف بدی نزده است...


📚#گفتگوهای_من_با_شاه
#خاطرات_محرمانه_امیر_اسدالله_علم
🖌#امیر_اسدالله_علم
جلد 2 & صفحۀ 796 و 797 و 798 و 799
زیر نظر #عبدالرضا_هوشنگ_مهدوی
تهران، طرح نو


#جمعه & 1355/4/11
#خرداد_ماه #تاریخ_معاصر #تونل_زمان #تقویم #سیاسی #تاریخ_شفاهی #تاریخ_شفاهی_ایران #یادداشتهای_علم #روزشمار #خاطرات_محرمانه_اسدالله_علم #یادداشتهای_روزانه #تاریخ #تاریخ_ایران #امروز_در_تاریخ #اسدالله_علم #شاه #خاطرات #محمد_رضا_پهلوی #دوره_پهلوی #سفر_در_زمان #پهلوی_دوم #دهه_پنجاه #یازده_تیر #یازدهم_تیر #یازدهم_تیرماه

Comments

Be the first to add a comment