یک برداشت غلط تاریخی رو اصلاح کنیم…
خیلی وقتها وقتی حرف از گنبد، مسجد، مقرنس، ایوان، خوشنویسی، کاشیکاری و… میشه، فوری میگیم: «معماری اسلامی»!
اما واقعاً این هنر، اسلامیست یا ایرانی؟!
واقعیت اینه که چیزی به نام “معماری اسلامی” در اصل، یک نامگذاری جغرافیاییـدینیه، نه سبکی مستقل.
اسلام بهعنوان یک دین، خودش سبک معماری نداشت. بلکه وقتی وارد ایران شد، از بستر غنی معماری ایرانی که هزاران سال سابقه داشت، استفاده کرد. نتیجه؟ شکوفایی عظیمی که ما امروزه به اشتباه بهش میگیم «معماری اسلامی».
🎓 بسیاری از پژوهشگران برجسته مثل:
▫️ آرتور پوپ (Arthur Pope)
▫️ آندره گدار (André Godard)
▫️ هیلن برند (Robert Hillenbrand)
▫️ حسن کریمیان و دکتر آیتاللهزاده شیرازی
در آثارشون نوشتن که معماری مساجد ایران، دقیقاً ادامهی آتشگاههای ساسانیه.
🔥 آتشگاهها چطور بودن؟
یک پلان مربع یا چهارگوش، با یک گنبد روی آن. دقیقاً همون چیزی که بعدها در مساجد دیدیم!
📐 در واقع، اون گنبدهایی که در مساجد میبینیم، با تکنیکهای قدیمی ایرانی ساخته شدن:
از ترنزیشنِ مربع به دایره با گوشوارهها یا pendentives استفاده میشده، اختراعی که در زمان ساسانیان کامل شده بود.
📖 منابع تاریخی و باستانشناسی میگن که مسجد جامع نایین، مسجد تاریخانه دامغان، و حتی مسجد جامع فهرج، همگی با الهام و گاهی بازسازی مستقیم از معابد یا آتشگاههای پیش از اسلام ساخته شدن.
✨ پس بهتره از این به بعد بگیم:
«معماری ایرانی در دوران اسلامی»
نه «معماری اسلامی» بهعنوان یک سبک مستقل.
📢 این اشتباه نامگذاری فقط باعث نادیدهگرفتن تاریخ و افتخارات معماری ایرانی شده. ما گم نکردیم، فقط اشتباه صداش زدیم!
➖➖➖ 🌐🌐 @PN_KFP