سراب خودروی با کیفیت خارجی با همان قیمت خودروی بیکیفیت داخلی
حتما زیاد شنیدهاید و خواندهاید که عدهای ماشینهای مدل روز خارجی به قیمتهای زیر 20هزار دلار را لیست و با نرخ دلار آزاد به ریال تبدیل میکنند و نتیجه میگیرند که اگر واردات خودرو آزاد شود مردم میتوانند با همان پولی که ماشینهای بیکیفیت داخلی را میخرند، ماشینهای خارجی مدل روز بسیار با کیفیتتر را تهیه کنند.
اما بنظر میرسد این حساب و کتابشان یک باگ اساسی دارد که به آن توجه نمیشود.
اولا این را در نظر بگیرید که وقتی برای ماشین بیکیفیت داخلی حدود 5میلیون تقاضای ثبتنامی داریم، قاعدتا با وارد شدن ماشین خارجی همین تقاضا برای آنها نیز وجود خواهد داشت.
پس اگر واردات به تعداد محدود اعلامی (100هزار دستگاه) انجام شود، حتی با صفر در نظر گرفتن تعرفه گمرک، یا قیمتشان بخاطر تقاضای میلیونی، تا چند برابر بالا میرود و یا در صورت عدم افزایش قیمت، چارهای نمیماند که با قرعهکشی این 100هزار دستگاه را بین چند میلیون متقاضی توزیع کنند.
ثانیا اگر تمام محدودیتهای وارداتی برای خودرو برداشته شود و هر کس هر تعداد که خواست خودرو وارد کند آنگاه چه اتفاقی میافتد؟
در اینصورت حداقل یک میلیون خودروی وارداتی نیاز است تا به عطش بازار پاسخ بدهد و این یعنی افزایش تقاضای ارز به میزان حداقل 15میلیارد دلار که به جهش سنگین قیمت ارز آزاد تا 200هزار تومان میانجامد!
اینکه برخی افراد میگویند محل تامین ارز برای خودروی وارداتی از منابع شخصی افراد در داخل و خارج کشور است و ربطی به منابع ارزی دولت ندارد و افراد بصورت ریالی وارد میکنند، این یک حرف کاملا غلط است که از عدم درک تراز تجاری در یک اقتصاد بسته، ناشی میشود، زیرا فردی که با ارز خودش، خودرو وارد میکند تبعا بعد از فروش ریالی آن خودرو در داخل، دوباره اقدام به تبدیل ریال به دلار در بازار آزاد ارزی خواهد کرد (به همان دلیلی که قبلا دلار نگاه داشته) و با توجه به حجم پایین بازار آزاد دلار و ممانعت دولت از افزایش صادرات، این مقدار تقاضای سنگین باعث افرایش نرخ دلار آزاد تا حتی 200هزار تومان خواهد شد.
اما اگر تامین این 15میلیارد دلار از طریق سامانه نیما که حجم کل مبادلات سالانه آن حدود 60میلیارد دلار است، صورت پذیرد، آنگاه نرخ تثبیتی در این سامانه باید حدود 40هزار تومان تعیین شود که بخاطر سیاست تثبیت کالاهای اساسی عملا امکانپذیر نیست.
بنابراین آرزوی سوار شدن خودروی با کیفیت خارجی با هزینه مشابه خودروی داخلی یک سراب است که بخاطر کنترل نرخ ارز و محدودیت واردات شکل گرفته و عملا امکانپذیر نیست و با آزادسازی واردات، قیمت ریالی آن با تعدیل نرخ ارز، به چند برابر مقدار فعلی خواهد رسید.
مگر اینکه کشور، ناگهان میلیاردها دلار درامد اضافه ارزی پیدا کند تا بتواند چنین چیزی را جامه عمل بپوشاند و این اتفاق در اقتصادی که با قیمتگذاری دستوری به صلابه کشیده شده و صنعت و تولید آن روز به روز بیشتر آب میرود امکان پذیر نیست.
✅ @karkhone