❇️علم گرایی پشتوانه توتالیتاریسم !

دیدگاه معرفتی هایک(تقسیم معرفت) در مورد انسان و جامعه درست در نقطه مقابل(علم گرایی) قرار دارد.منظور وی ازاین اصطلاح (علم گرایی)، تقلید کورکورانه از روش و زبان خاص علوم «فیزیکی» در علوم اجتماعی است. علم گرایی از خردگرایی صنعگرا (یا «ساده لوحانه» به قول پوپر) ناشی می شود که خود متکی بر اعتماد نامحدود به امکانات عقل است. دکارت» یکی از اولین و بزرگترین نمایندگان این طرز‌ تفکر است.«عقلانیت صنعگرا» و به دنبال آن علم گرایی، با متفکرین فرانسوی هجده و نوزده، از اصحاب دایرة المعارف و «ژان ژاک روسو» گرفته
تا مکتب پلی تکنیسین ها وطرفداران سن سیمون و آگوست کنت رشد فوق العاده ای یافت. در انگلستان اندیشمندانی نظیر « بیکن»، «هابز» و «بنتام» در این نحله فکری قرار دارند. علم گرایی ، خصلت ذهنی دانش در علوم اجتماعی را رد می کند و به عینی بودن معرفت علمی در تمامی زمینه ها معتقد است، هایک این «عینیت گرایی» در علوم اجتماعی را که یکی از ویژگیهای جامعه شناسی (کنت) است، یک اشتباه «روش شناسی» بزرگ توصیف می کند. یکی دیگر از ویژگیهای «علم گرایی»، که در عین حال وجهه دیگری از اشتباه معرفتی این دیدگاه فکری است، نقش پراهمیت مفاهیم کلی در تجزیه و تحلیل پدیده های اجتماعی است. این کل گرایی مفهومی، که باز هم باید گفت یکی از ویژگیهای جامعه شناسی است، مفاهیم کلی ای نظیر جامعه، اقتصاد، سرمایه داری، امپریالیسم و مانند آن را موجودات و موضوعاتی کاملا مشخص و قابل شناخت تلقی می کند. جستجوی «قوانین توسعه جوامع» و «فلسفه تاریخ» و مانند آن نتیجه توهمات متفکرین «کل گرا» است. هگل، کنت، مارکس، سومبارت و اشپنگلر درصدد کشف چنین قوانين خیالی بودند. «مارکسیسم» مهم ترین نماینده این طرز تفکر در دوران معاصر است. «کل گرایی علمی» رابطه بسیار نزدیک تمامت خواهی سیاسی» یا «توتالیتاریسم» دارد. علم گرایی با این تصور که تمدن زاییده خرد است، به بازساختن و هدایت آگاهانه و عقلایی جامعه باور دارد. پشتوانه فکری توتالیتاریسم سیاسی و اصولا هر نوع مهندسی اجتماعی نیز این باور ساده لوحانه به ساختن مصنوعی جامعه و نهادهای آن است.
از کتاب درباره هایک نوشته موسی غنی نژاد

@austrianschool

Comments

Be the first to add a comment