تفاوت علم و تکنولوژی: (پایا،183،1396).
1. برساخته‌هایی که برای پاسخ‌گویی به نیازهای معرفتی بشر به وجود آمده‌اند و آن‌ها را علم یا معرفت می‌نماند.
2. برساخته‌هایی که برای پاسخ‌گویی به نیازهای غیرمعرفتی ساخته شده‌اند و آن‌ها را می‌توان به طور کلی ذیل عنوان «تکنولوژی» (در معنای وسیع این واژه) جای داد.
در همین کتاب وی به تفاوت‌های دیگر علم و تکنولوژی می‌پردازد و این تفاوت¬ها را بدین شیوه بیان می‌نماید(همان،189-187):
علم، در قالب گزاره‌های کلی بیان می‌شود. اگر این گزاره‌ها صادق باشند، در همه ظرف‌ها و زمینه‌ها همواره صادق هستند. درحالی که تکنولوژی‌ها به‌شدت به ظرف و زمینه حساس هستند و باید با آن سازگار شوند. به عبارت دیگر، تغییر ظرف و زمینه موجب تغییر در صدق گزاره صادق علمی نمی‌شود، اما موجب تغییر در کارکرد یا بازده تکنولوژی‌ها می‌شود. معیار پیشرفت در علم، نزدیک شدن به حقیقت است. در حالی که برای تکنولوژی صدق یا کذب معنی ندارد. در تکنولوژی، ملاک پیشرفت و موفقیت، موثر بودن یا کم‌اثر بودن در رفع نیازهای بشر است. علم به فرض‌های عینی تکیه دارد که از ویژگی عمومیت و کلیت برخوردارند، در حالی که تکنولوژی عمدتا (هرچند نه انحصارا) به معرفت‌های ضمنی و یا معرفتی که به مهارت نیاز دارد، متکی است. دانشمندان می‌کوشند علم را از نظام‌های ارزشی، فرهنگی سنتی، و محلی خود، و یا پیش‌فرض‌ها و تعصب‌های پیشینیان تا حد امکان، عاری کنند. اما تکنولوژی‌ها هرچه با این نیازها و مسائل مرتبط با آن‌ها، از جمله پیشینه فرهنگی، سنتی، و تاریخی و یا نظام ارزشی و اخلاقی مورد قبول کاربر بیشتر منطبق باشد، پذیرفتنی‌تر است. علم باید برای معتبر بودن، عام و عینی باشد، در حالی که تکنولوژی به دلیل وابستگی به ظرف و زمینه باید بومی باشد. از این‌رو اساساً علم برای تکنولوژی نه شرط لازم است و نه کافی.
@PhilosophyCafe ♨️
1. برساخته‌هایی که برای پاسخ‌گویی به نیازهای معرفتی بشر به وجود آمده‌اند و آن‌ها را علم یا معرفت می‌نماند.
2. برساخته‌هایی که برای پاسخ‌گویی به نیازهای غیرمعرفتی ساخته شده‌اند و آن‌ها را می‌توان به طور کلی ذیل عنوان «تکنولوژی» (در معنای وسیع این واژه) جای داد.
در همین کتاب وی به تفاوت‌های دیگر علم و تکنولوژی می‌پردازد و این تفاوت¬ها را بدین شیوه بیان می‌نماید(همان،189-187):
علم، در قالب گزاره‌های کلی بیان می‌شود. اگر این گزاره‌ها صادق باشند، در همه ظرف‌ها و زمینه‌ها همواره صادق هستند. درحالی که تکنولوژی‌ها به‌شدت به ظرف و زمینه حساس هستند و باید با آن سازگار شوند. به عبارت دیگر، تغییر ظرف و زمینه موجب تغییر در صدق گزاره صادق علمی نمی‌شود، اما موجب تغییر در کارکرد یا بازده تکنولوژی‌ها می‌شود. معیار پیشرفت در علم، نزدیک شدن به حقیقت است. در حالی که برای تکنولوژی صدق یا کذب معنی ندارد. در تکنولوژی، ملاک پیشرفت و موفقیت، موثر بودن یا کم‌اثر بودن در رفع نیازهای بشر است. علم به فرض‌های عینی تکیه دارد که از ویژگی عمومیت و کلیت برخوردارند، در حالی که تکنولوژی عمدتا (هرچند نه انحصارا) به معرفت‌های ضمنی و یا معرفتی که به مهارت نیاز دارد، متکی است. دانشمندان می‌کوشند علم را از نظام‌های ارزشی، فرهنگی سنتی، و محلی خود، و یا پیش‌فرض‌ها و تعصب‌های پیشینیان تا حد امکان، عاری کنند. اما تکنولوژی‌ها هرچه با این نیازها و مسائل مرتبط با آن‌ها، از جمله پیشینه فرهنگی، سنتی، و تاریخی و یا نظام ارزشی و اخلاقی مورد قبول کاربر بیشتر منطبق باشد، پذیرفتنی‌تر است. علم باید برای معتبر بودن، عام و عینی باشد، در حالی که تکنولوژی به دلیل وابستگی به ظرف و زمینه باید بومی باشد. از این‌رو اساساً علم برای تکنولوژی نه شرط لازم است و نه کافی.
@PhilosophyCafe ♨️
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment