✳️ " شعر و ایرانیان "
❇️ شعر فارسی، مهم‌ترین منبع برای شناسایی قوم ایرانی و سیر فکر و ادراك او در دوران بعد از اسلام است.
خلاصه و چکیدهٔ آنچه او در طی هزار و اندی سال، اندیشیده و کرده، در کلام موزون جای گرفته.
کتاب‌های بی‌شماری، به نثر، در زمینهٔ علم و تاریخ و اخلاق و فلسفه و تفسیر و فقه و غیره از گذشتهٔ خود در دست داریم.
از معماری و نقاشی و موسیقی و سایر مظاهر تمدّن و فرهنگی نیز آثار برجسته‌ای بر جای مانده؛ ليکن هيچ‌يك به اندازه شعر مبیّن روح ایرانی نیست.
همهٔ استعداد و هنر و جوهر و نبوغ این قوم در شعر به کار افتاده. حتی کسانی که در دانش‌های ریاضی و نجوم و طب کار می‌کرده، یا به فلسفه و فقه می‌پرداخته‌اند، از جاذبهٔ شعر بر کنار نمانده‌اند. برای نمونه می‌توان از ابوعلی سینا و خیام و باباافضل و شیخ بهایی نام برد.
کمتر زبانی است که در آن شعر تا این حد در جميعِ شئون زندگی و تلاش‌های فکری مردم مداخله کرده باشد. حتّی چنان‌که می‌دانیم، در مواردی، دستور زبان و طب و تاریخ و تفسیر نیز به نظم کشيد شده... .
شاعران از یک‌سو سخن‌گوی مردم و ترجمان احساس و ادراک آنان بوده‌اند، و از سوی دیگر، در خدمت قدرت‌مندان. به همین سبب، نظرهای متناقضی دربارهٔ شعر و شاعری بیان گردیده.
گاهی شاعران را در ردیف اولیا قرارداده‌اند و گاهی دروغ‌گوترین دروغ‌گویانشان خوانده‌اند. هر دو نظر، به جای خود درست است.
شاعران این سرزمین، به‌عنوان قافله‌سالار فکر کشور خود، تفکّر مردم را در دو جهت خوب و بد به جلو رانده‌اند.
در برابر هجوم‌ها و ترک‌تازی‌ها و مظالم حکّامِ بیگانه و خودی، جهل عوام و دکان روحانیان متعصّب یا مغرض، شعر پناه‌گاه و گریزگاهی بوده.
مردم در جلو تیرهای حادثه‌ای که از هر طرف به جانب آن‌ها افکنده می‌شده، خود را در زیر سپر شعر کشیده‌اند.
همین رواج بی‌حدّ و حساب شعر، آن را به صورت درخت تناوری درآورده که سایه گسترده و نگذارده که نهال‌های دیگر فکری و ذوقی، چنان‌که باید رشد کنند.
◀️ برای این امر، علل گوناگونی می‌توان جُست که ذکر آن‌ها مستلزم مطالعهٔ دقیق و مفصّلی است. در این‌جا به اشاره از دو علت اصلی یاد می‌کنیم :
✅ یکی : گرایش ذاتی قوم ایرانی به خیال‌پروری و نیازمندی به وزن و آهنگی که خود ریشه‌هایش را باید در وضع طبیعی و اقلیمی و خصوصیات نژادی او جستجو کرد.
چون موسیقی و نقاشی از نظر دین ، ناروا شناخته شده بوده ؛ این نیاز، سراپا در شعر بر آورده شده.
✅ دوم، وضع خاص اجتماعی و حکومتی ایران، که موجب گردیده تا بیان ضمير، نه از طریق نثر که سرد و صريح و مستقیم است، بلکه از طریق شعر که لحنی کنایه‌ای و پوشیده دارد، صورت گیرد.
مردم البته جرأت نمی‌کرده‌اند که آنچه در دل داشته‌اند را بی‌پرده بگویند.
وقتی قومی تا این حد به کنایه و مجاز و غُلُوّ و خیال‌پروری رو بُرد؛ نشانهٔ آن است که استقرار و امنیت و پیوستگیِ فکری خود را از دست داده؛ در تلاش و تکاپوست. در جستجوی تکیه‌گاهی است که سر خود را بر آن بیارماند.
این همان وضعی است که قوم ایرانی در طی تاریخ خود دستخوش آن بوده... .
بدین‌گونه، شعر فارسی، در هر دوران، مبیّن نحوهٔ فکر و انعکاس وضع اجتماعی آن دوران گشت .
❇️ مقدمهٔ کتابِ " جام جهان‌بین "
دکتر محمدعلی اسلامی نُدوشن
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ شعر فارسی، مهم‌ترین منبع برای شناسایی قوم ایرانی و سیر فکر و ادراك او در دوران بعد از اسلام است.
خلاصه و چکیدهٔ آنچه او در طی هزار و اندی سال، اندیشیده و کرده، در کلام موزون جای گرفته.
کتاب‌های بی‌شماری، به نثر، در زمینهٔ علم و تاریخ و اخلاق و فلسفه و تفسیر و فقه و غیره از گذشتهٔ خود در دست داریم.
از معماری و نقاشی و موسیقی و سایر مظاهر تمدّن و فرهنگی نیز آثار برجسته‌ای بر جای مانده؛ ليکن هيچ‌يك به اندازه شعر مبیّن روح ایرانی نیست.
همهٔ استعداد و هنر و جوهر و نبوغ این قوم در شعر به کار افتاده. حتی کسانی که در دانش‌های ریاضی و نجوم و طب کار می‌کرده، یا به فلسفه و فقه می‌پرداخته‌اند، از جاذبهٔ شعر بر کنار نمانده‌اند. برای نمونه می‌توان از ابوعلی سینا و خیام و باباافضل و شیخ بهایی نام برد.
کمتر زبانی است که در آن شعر تا این حد در جميعِ شئون زندگی و تلاش‌های فکری مردم مداخله کرده باشد. حتّی چنان‌که می‌دانیم، در مواردی، دستور زبان و طب و تاریخ و تفسیر نیز به نظم کشيد شده... .
شاعران از یک‌سو سخن‌گوی مردم و ترجمان احساس و ادراک آنان بوده‌اند، و از سوی دیگر، در خدمت قدرت‌مندان. به همین سبب، نظرهای متناقضی دربارهٔ شعر و شاعری بیان گردیده.
گاهی شاعران را در ردیف اولیا قرارداده‌اند و گاهی دروغ‌گوترین دروغ‌گویانشان خوانده‌اند. هر دو نظر، به جای خود درست است.
شاعران این سرزمین، به‌عنوان قافله‌سالار فکر کشور خود، تفکّر مردم را در دو جهت خوب و بد به جلو رانده‌اند.
در برابر هجوم‌ها و ترک‌تازی‌ها و مظالم حکّامِ بیگانه و خودی، جهل عوام و دکان روحانیان متعصّب یا مغرض، شعر پناه‌گاه و گریزگاهی بوده.
مردم در جلو تیرهای حادثه‌ای که از هر طرف به جانب آن‌ها افکنده می‌شده، خود را در زیر سپر شعر کشیده‌اند.
همین رواج بی‌حدّ و حساب شعر، آن را به صورت درخت تناوری درآورده که سایه گسترده و نگذارده که نهال‌های دیگر فکری و ذوقی، چنان‌که باید رشد کنند.
◀️ برای این امر، علل گوناگونی می‌توان جُست که ذکر آن‌ها مستلزم مطالعهٔ دقیق و مفصّلی است. در این‌جا به اشاره از دو علت اصلی یاد می‌کنیم :
✅ یکی : گرایش ذاتی قوم ایرانی به خیال‌پروری و نیازمندی به وزن و آهنگی که خود ریشه‌هایش را باید در وضع طبیعی و اقلیمی و خصوصیات نژادی او جستجو کرد.
چون موسیقی و نقاشی از نظر دین ، ناروا شناخته شده بوده ؛ این نیاز، سراپا در شعر بر آورده شده.
✅ دوم، وضع خاص اجتماعی و حکومتی ایران، که موجب گردیده تا بیان ضمير، نه از طریق نثر که سرد و صريح و مستقیم است، بلکه از طریق شعر که لحنی کنایه‌ای و پوشیده دارد، صورت گیرد.
مردم البته جرأت نمی‌کرده‌اند که آنچه در دل داشته‌اند را بی‌پرده بگویند.
وقتی قومی تا این حد به کنایه و مجاز و غُلُوّ و خیال‌پروری رو بُرد؛ نشانهٔ آن است که استقرار و امنیت و پیوستگیِ فکری خود را از دست داده؛ در تلاش و تکاپوست. در جستجوی تکیه‌گاهی است که سر خود را بر آن بیارماند.
این همان وضعی است که قوم ایرانی در طی تاریخ خود دستخوش آن بوده... .
بدین‌گونه، شعر فارسی، در هر دوران، مبیّن نحوهٔ فکر و انعکاس وضع اجتماعی آن دوران گشت .
❇️ مقدمهٔ کتابِ " جام جهان‌بین "
دکتر محمدعلی اسلامی نُدوشن
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment