🍰 🥬 چالش تربچه و شیرینی

دوپامین از طریق مدار آرزو منشأ آرزو و از طریق مدار کنترل منشأ سرسختی و سماجت است. آرزو، شور و شوقی است که راه را به فرد می‌نمایاند و اراده نیرویی است که او را به هدف نزدیک می‌کند. معمولاً این دو باید در کنار هم کار کنند تا مؤثر واقع شوند. اما وقتی آرزویی مانند پرخوری، رابطه‌ی نامشروع یا مصرف هروئین در دل جای می‌گیرد که سرانجامی جز تباهی ندارد، اراده‌ی دوپامینی می‌تواند در برابر آن بایستد و با مدار آرزو مبارزه کند.

اراده تنها اسلحه‌ی زرادخانه‌ی دوپامین کنترل برای ایستادگی در برابر آرزوها نیست. دوپامین کنترل، از برنامه‌ریزی، راهبرد و انتزاع (مانند فکرکردن به پیامدهای درازمدت گزینه‌ها) نیز استفاده می‌کند. وقتی لازم باشد در برابر تحریک‌ها و تمناهای زیان‌بار مقاومت کنیم، اراده در صف نخست قرار می‌گیرد. البته می‌دانیم که شاید خیلی هم مؤثر نباشد. مثلاً اراده می‌تواند به یک آدم الكلی کمک کند که یک بار به الکل نه بگوید. اما اگر قرار باشد ماه‌ها و سال‌ها به نه‌گفتن ادامه دهد، کارآیی خود را از دست می‌دهد. اراده مثل عضله است، اگر زیاد از آن استفاده کنیم خسته و پس از مدتی کوتاه تسلیم می‌شود. یکی از بهترین مطالعاتی که محدودیت اراده را نشان داد مطالعه‌ی معروف تربچه و شیرینی بود. این مطالعه بر اساس فریب استوار بود و طی آن به داوطلبان گفتند قرار است در مطالعه‌ای به منظور سنجش قدرت چشایی شرکت کنند. به گفته‌ی محققان:

اتاق آزمایشگاه را قبل از ورود داوطلبان مرتب کردند. شیرینی‌های شکلاتی را در اجاق کوچکی که در اتاق گذاشته بودند پختند. بوی دلپذیر و اشتهاآور شیرینی فضای اتاق را پر کرده بود. روی میزی که جلوی داوطلبان گذاشته بودند در یک سمت شیرینی و در سمت دیگر تربچه‌های سفید و قرمز قرار دادند.

به داوطلبان از قبل گفته بودند یک وعده غذا مصرف نکنند که روز مورد نظر حسابی گرسنه باشند، ظاهر شیرینی‌ها برای داوطلبان وسوسه‌انگیز بود. آن‌ها را یک‌به‌یک به اتاقی بردند که اجاق شیرینی‌پزی در آن قرار داشت. شیرینی‌های داغ را تازه از اجاق درآورده بودند. داوطلبان را به چند گروه تقسیم کردند و به بعضی از گروه‌ها گفتند دو سه تا شیرینی و به بعضی گروه‌ها گفتند دو سه تا تربچه بردارند و بخورند. مسئول مطالعه قبل از آنکه داوطلبان دست به کار شوند از اتاق بیرون می‌رفت و قبل از رفتن به داوطلبان گفت فقط غذایی را که به آنان گفته شده، حق دارند تست کنند.

در عمل هیچ‌یک از داوطلبانی که باید تربچه می‌خوردند با وجودی که خیلی وسوسه شده بودند، قانون را زیر پا نگذاشتند و به شیرینی‌ها دست نزدند. محققان که از پشت پرده اوضاع را تحت نظر داشتند دیدند که تعدادی از داوطلبان با نگاه‌های حسرت‌بار به شیرینی‌ها خیره شده و حتی در مواردی آن‌ها را برداشته و بو کرده بودند.

آن‌ها پس از گذشت ۵ دقیقه به اتاق برگشتند و به داوطلبان گفتند که مرحله‌ی بعدی کاملاً با مرحله‌ی قبلی متفاوت است. در مرحله‌ی دوم داوطلبان باید مسئله‌ای را حل می‌کردند. چیزی که به داوطلبان نگفتند این بود که مسئله غیرقابل حل بود. محققان می‌خواستند بدانند هر یک از داوطلبان تا چه حد برای حل مسئله وقت صرف می‌کنند؟

معلوم شد داوطلبانی که شیرینی خورده بودند ۱۹ دقیقه و داوطلبانی که تربچه خورده بودند و نفس خود را مهار کرده بودند ۸ دقیقه - تقریباً نصف گروه اول - صرف حل مسئله کرده‌اند. محققان نتیجه گرفتند «مقاومت در برابر وسوسه بهای روانی دارد. یعنی داوطلبانی که در برابر وسوسه مقاومت کرده بودند در برابر شکست زودتر تسلیم می‌شدند.» به عبارتی اگر کسی رژیم لاغری بگیرد به ازای هر بار مقاومت در برابر وسوسه‌ی خوردن، در برابر وسوسه‌ی بعدی توان ایستادگی کمتری خواهد داشت. پس اراده منبعی محدود و پایان‌پذیر است.

#دوپامین، مولکولی با خواص شگفت‌انگیز
صفحه‌ی 101-102

@SciBookReader

گروه کتابخوانی علمی👇
https://t.me/joinchat/AtGPR0K5wDFPnbmDztxYRQ