♦️بحران فرونشست زمین در ایران به ۲۶۵ شهرستان گسترش یافته و بخش‌های وسیعی از کشور را با خطر آسیب به ساختمان‌ها، زیرساخت‌های شهری، زمین‌های کشاورزی و منابع آب زیرزمینی روبه‌رو کرده است. در برخی مناطق استان کرمان، سرعت فرونشست به بیش از ۴۲ سانتی‌متر در سال می‌رسد و در اصفهان و تهران نیز این پدیده به یکی از نگرانی‌های جدی درباره ایمنی شهرها و تأسیسات حیاتی تبدیل شده است.
به گزارش رکنا، پژوهشی که سال ۲۰۲۴ در نشریه علمی Science Advances منتشر شد، با بررسی بیش از شش هزار تصویر راداری ماهواره‌ای، فرونشست زمین را در ۲۶۵ شهرستان از مجموع ۴۲۹ شهرستان بررسی‌شده ایران شناسایی کرده است. بر اساس این پژوهش، در هشت شهرستان، وسعت پهنه‌های درگیر فرونشست از هزار کیلومترمربع فراتر رفته است.
استان کرمان، به‌ویژه دشت رفسنجان، از مناطق بحرانی به شمار می‌رود. در برخی نقاط رفسنجان، نرخ فرونشست سالانه بین ۲۰ تا ۲۵ سانتی‌متر گزارش شده است. پژوهش سال ۲۰۲۴ نیز بیشینه این نرخ را در شهرستان رفسنجان حدود ۳۷ سانتی‌متر برآورد کرده است. برداشت گسترده آب‌های زیرزمینی برای آبیاری باغ‌های پسته از عوامل اصلی تشدید این وضعیت عنوان شده است.
در اصفهان، فرونشست زمین علاوه بر زیرساخت‌های شهری، مدارس و بناهای تاریخی را نیز تهدید می‌کند. در گزارش‌های منتشرشده از قرارگرفتن حدود ۲۷۵ مدرسه و ۲۸۵ مسجد در پهنه‌های فرونشست سخن گفته شده است. همچنین گزارش‌هایی در شهریور ۱۴۰۴ از تعطیلی یا تخلیه ۴۰ مدرسه به دلیل نگرانی‌های ایمنی منتشر شد. با این حال، قرارگرفتن ساختمان‌ها در پهنه فرونشست لزوماً به معنای خطر فوری فروریختن آن‌ها نیست و ارزیابی ایمنی هر بنا به بررسی تخصصی نیاز دارد.
در تهران نیز بخش‌هایی از مناطق جنوبی و جنوب‌غربی با فرونشست شدید روبه‌رو هستند. در برخی گزارش‌ها، بیشینه نرخ سالانه فرونشست در جنوب پایتخت ۳۳ سانتی‌متر اعلام شده است. پژوهش‌های پیشین نیز از ثبت نرخ‌هایی تا ۳۶ سانتی‌متر در سال در بخش‌هایی از دشت تهران خبر داده‌اند. این وضعیت می‌تواند شبکه‌های انتقال آب، خطوط فاضلاب، راه‌آهن، جاده‌ها و ساختمان‌های واقع در مناطق آسیب‌پذیر را تحت تأثیر قرار دهد.
کارشناسان، برداشت بیش از ظرفیت طبیعی آبخوان‌ها را از مهم‌ترین عوامل فرونشست در دشت‌های ایران می‌دانند. با کاهش سطح آب زیرزمینی، لایه‌های خاک به‌تدریج فشرده می‌شوند و بخشی از ظرفیت ذخیره آب برای همیشه از بین می‌رود. به همین دلیل، حتی افزایش بارندگی یا بالا آمدن دوباره سطح آب زیرزمینی نیز لزوماً زمین را به وضعیت پیشین بازنمی‌گرداند.
پژوهشگران هشدار می‌دهند که مهار این بحران به کاهش برداشت آب‌های زیرزمینی، اصلاح الگوی کشت، کنترل چاه‌ها و پایش مستمر مناطق پرخطر نیاز دارد. ادامه فرونشست، علاوه بر تهدید ایمنی شهروندان، می‌تواند آینده کشاورزی، میراث تاریخی و زیرساخت‌های حیاتی ایران را با خسارت‌های گسترده و در مواردی جبران‌ناپذیر روبه‌رو کند.
@indypersian
به گزارش رکنا، پژوهشی که سال ۲۰۲۴ در نشریه علمی Science Advances منتشر شد، با بررسی بیش از شش هزار تصویر راداری ماهواره‌ای، فرونشست زمین را در ۲۶۵ شهرستان از مجموع ۴۲۹ شهرستان بررسی‌شده ایران شناسایی کرده است. بر اساس این پژوهش، در هشت شهرستان، وسعت پهنه‌های درگیر فرونشست از هزار کیلومترمربع فراتر رفته است.
استان کرمان، به‌ویژه دشت رفسنجان، از مناطق بحرانی به شمار می‌رود. در برخی نقاط رفسنجان، نرخ فرونشست سالانه بین ۲۰ تا ۲۵ سانتی‌متر گزارش شده است. پژوهش سال ۲۰۲۴ نیز بیشینه این نرخ را در شهرستان رفسنجان حدود ۳۷ سانتی‌متر برآورد کرده است. برداشت گسترده آب‌های زیرزمینی برای آبیاری باغ‌های پسته از عوامل اصلی تشدید این وضعیت عنوان شده است.
در اصفهان، فرونشست زمین علاوه بر زیرساخت‌های شهری، مدارس و بناهای تاریخی را نیز تهدید می‌کند. در گزارش‌های منتشرشده از قرارگرفتن حدود ۲۷۵ مدرسه و ۲۸۵ مسجد در پهنه‌های فرونشست سخن گفته شده است. همچنین گزارش‌هایی در شهریور ۱۴۰۴ از تعطیلی یا تخلیه ۴۰ مدرسه به دلیل نگرانی‌های ایمنی منتشر شد. با این حال، قرارگرفتن ساختمان‌ها در پهنه فرونشست لزوماً به معنای خطر فوری فروریختن آن‌ها نیست و ارزیابی ایمنی هر بنا به بررسی تخصصی نیاز دارد.
در تهران نیز بخش‌هایی از مناطق جنوبی و جنوب‌غربی با فرونشست شدید روبه‌رو هستند. در برخی گزارش‌ها، بیشینه نرخ سالانه فرونشست در جنوب پایتخت ۳۳ سانتی‌متر اعلام شده است. پژوهش‌های پیشین نیز از ثبت نرخ‌هایی تا ۳۶ سانتی‌متر در سال در بخش‌هایی از دشت تهران خبر داده‌اند. این وضعیت می‌تواند شبکه‌های انتقال آب، خطوط فاضلاب، راه‌آهن، جاده‌ها و ساختمان‌های واقع در مناطق آسیب‌پذیر را تحت تأثیر قرار دهد.
کارشناسان، برداشت بیش از ظرفیت طبیعی آبخوان‌ها را از مهم‌ترین عوامل فرونشست در دشت‌های ایران می‌دانند. با کاهش سطح آب زیرزمینی، لایه‌های خاک به‌تدریج فشرده می‌شوند و بخشی از ظرفیت ذخیره آب برای همیشه از بین می‌رود. به همین دلیل، حتی افزایش بارندگی یا بالا آمدن دوباره سطح آب زیرزمینی نیز لزوماً زمین را به وضعیت پیشین بازنمی‌گرداند.
پژوهشگران هشدار می‌دهند که مهار این بحران به کاهش برداشت آب‌های زیرزمینی، اصلاح الگوی کشت، کنترل چاه‌ها و پایش مستمر مناطق پرخطر نیاز دارد. ادامه فرونشست، علاوه بر تهدید ایمنی شهروندان، می‌تواند آینده کشاورزی، میراث تاریخی و زیرساخت‌های حیاتی ایران را با خسارت‌های گسترده و در مواردی جبران‌ناپذیر روبه‌رو کند.
@indypersian
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment