✍️زنجیره رشد
آیا بخش معدن می‌تواند به پیشران رشد اقتصادی کشور تبدیل شود؟
✳️بخش معدن شامل فعالیت‌های اکتشاف، استخراج و فرآوری مواد معدنی تا مرحله تغلیظ است. معادن تامین‌کننده مواد اولیه مورد نیاز بسیاری از صنایع بوده و در امر خودکفایی صنعتی، ایجاد اشتغال مولد و افزایش تولید ناخالص ملی و درآمد سرانه یک کشور می‌توانند نقش فعالی داشته باشند.
✳️اقتصاد ایران طی سال‌های ۱۳۳۹ تا ۱۳۹۶ با افت و خیزهایی در رشد اقتصادی مواجه بوده است به طوری که نمودار شماره ۱ نشان می‌دهد در برخی سال‌ها کاهش رشد اقتصادی ملاحظه می‌شود به طوری که میانگین رشد اقتصادی کشور به قیمت جاری طی دوره ۱۳۳۹ تا ۱۳۶۰ برابر با ۵/ ۱۷درصد، دوره ۱۳۶۱ تا ۱۳۸۹ در حدود ۱/ ۲۶ درصد، دوره ۱۳۸۱ تا ۱۳۹۰ در حدود ۲۴ درصد و دوره ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۶ در حدود ۶/ ۱۵ درصد بوده است. در این میان رشد بخش معدن به قیمت جاری به ترتیب دوره‌های برشمرده‌شده برابر با ۲/ ۱۸ درصد، ۷/ ۳۰ درصد، ۸/ ۲۷ درصد و ۳/ ۱۶ درصد بوده است. آمار نشان می‌دهد که در برخی سال‌ها رشد معدن از رشد اقتصادی کشور بیشتر و برخی سال‌ها کمتر است. نکته قابل توجه آن است که در سال‌هایی که کشور با رشد منفی اقتصادی مواجه بوده است، بخش معدن نیز رشد منفی داشته و این رشد منفی بیشتر از رشد منفی اقتصاد کشور بوده است. به عنوان نمونه در سال ۱۳۹۴ نرخ رشد اقتصادی کشور به قیمت جاری برابر با منفی ۲/ ۱ درصد و رشد معدن برابر با منفی ۶/ ۱۶ درصد بوده که بخش معدن دارای رشد منفی ۱۴ برابر رشد منفی کشور بوده است. آمار نشان می‌دهد طی دوره ۱۳۷۰ تا ۱۳۹۶ از ۲۷ سال، بخش معدن در ۱۳ سال دارای نرخ رشد بیشتری از نرخ رشد اقتصادی کشور بوده است و در سال‌های اخیر (۱۳۹۰ تا ۱۳۹۶) میانگین رشد بخش معدن تقریباً برابر رشد اقتصادی کشور (۳/ ۱۷ درصد) بوده است. به نظر می‌رسد بخش معدن توانسته است در تلاطم‌های رشد اقتصادی کشور، به رشد خود ادامه دهد.
✳️بخش معدن کشور گرچه از لحاظ تاریخی سهم اندکی در اقتصاد ملی کشور داشته اما از طرف دیگر مزیت‌هایی برای اقتصاد ملی به همراه داشته است. بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ در حدود ۷/ ۰ درصد شاغلان ۱۰ساله و بیشتر در بخش معدن مشغول کار بوده‌اند به طوری که اطلاعات مرکز آمار از معادن در حال بهره‌برداری حاکی از آن است که در سال ۱۳۹۵ در حدود ۹۳ هزار و ۴۸۶ نفر در معادن کشور مشغول به کار بوده‌اند که به جز سال‌های ۹۲ و ۹۳ روند رو به رشد شاغلان در معادن در حال بهره‌برداری مشاهده می‌شود.
✳️در هر کشوری به دلیل وجود مزایا و ظرفیت‌های خاص، بخش‌هایی از اقتصاد به عنوان بخش پیشران مطرح می‌شوند. اقتصاد ایران نیز، به دلیل ویژگی‌های خاص جغرافیایی و منطقه‌ای خود از مزیت‌ها و ظرفیت‌های منحصربه‌فردی برخوردار است که بهره‌برداری از این مزیت‌ها و ظرفیت‌ها، باعث می‌شود بخش‌هایی از اقتصاد بتوانند به عنوان پیشران رشد مطرح شوند. بخش معدن هم یکی از این بخش‌هاست اما برای اینکه بتواند ایفاگر این نقش باشد ضروری است فضای کسب‌وکار مناسب، کارآمد و بهره‌ور را داشته باشد؛ محیطی که برای فعالان اقتصادی حوزه معدن محیطی بی‌تنش و سالم و با کمترین چالش باشد که امکان جذب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی را در حوزه معدن فراهم سازد. از طرف دیگر در بخش معدن دولت ضرورت دارد زیربناها و زیرساخت‌های لازم را فراهم کند تا معادنی که در مکان‌های دورافتاده هستند و نیاز به وجود زیرساخت‌هایی ازجمله برق، آب، جاده و حمل‌ونقل دارند مهیا باشد تا از نظر سرمایه‌گذار توجیه اقتصادی داشته باشد.
✳️در خاتمه باید به این نکته توجه داشت که توسعه هر فعالیتی از جمله توسعه فعالیت‌های بخش معدن در راستای توسعه پایدار و حفاظت و صیانت از محیط زیست و منابع کشور باشد. بر اساس اطلاعات مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۶ در حدود ۱۴۵۰ معدن در حال بهره‌برداری کشور دارای فاضلاب بودند که در حدود ۷/ ۳ میلیون مترمکعب فاضلاب تولید کرده‌اند. نکته جالب توجه از منظر زیست‌محیطی آن است که تعداد ۶۰۰ معدن دارای فاضلاب بدون تصفیه بوده و محل دفع فاضلاب معادن به ترتیب زمین‌های غیرکشاورزی (۳۱۷ مورد)، چاه (۱۶۲ مورد)، زمین‌های کشاورزی (۶۹ مورد)، رودخانه ( ۱۹ مورد)، شبکه فاضلاب (دو مورد)، دریاچه و تالاب (یک مورد) و سایر (۴۴ مورد) است. نادیده گرفتن مسائل محیط زیستی در توسعه فعالیت‌های بخش معدن، هزینه‌های جبران‌ناپذیری را برای نسل فعلی و نسل‌های آتی به همراه خواهد داشت.از این‌رو لزوم گزارش توجیهی زیست‌محیطی به همراه توجیه اقتصادی و اجتماعی برای پیشران رشد اقتصادی کشور بر پایه بخش معدن را اجتناب‌ناپذیر می‌‌نماید.
منتشر شده :دنیای اقتصاد ، نهم آبان 1398🇮🇷
🌸 برای مطالعه ادامه مطلب لطفا به وب سایت نویسنده مراجعه فرمایید:
🌸http://chawosh.org🌸
Telegram
attach 📎
آیا بخش معدن می‌تواند به پیشران رشد اقتصادی کشور تبدیل شود؟
✳️بخش معدن شامل فعالیت‌های اکتشاف، استخراج و فرآوری مواد معدنی تا مرحله تغلیظ است. معادن تامین‌کننده مواد اولیه مورد نیاز بسیاری از صنایع بوده و در امر خودکفایی صنعتی، ایجاد اشتغال مولد و افزایش تولید ناخالص ملی و درآمد سرانه یک کشور می‌توانند نقش فعالی داشته باشند.
✳️اقتصاد ایران طی سال‌های ۱۳۳۹ تا ۱۳۹۶ با افت و خیزهایی در رشد اقتصادی مواجه بوده است به طوری که نمودار شماره ۱ نشان می‌دهد در برخی سال‌ها کاهش رشد اقتصادی ملاحظه می‌شود به طوری که میانگین رشد اقتصادی کشور به قیمت جاری طی دوره ۱۳۳۹ تا ۱۳۶۰ برابر با ۵/ ۱۷درصد، دوره ۱۳۶۱ تا ۱۳۸۹ در حدود ۱/ ۲۶ درصد، دوره ۱۳۸۱ تا ۱۳۹۰ در حدود ۲۴ درصد و دوره ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۶ در حدود ۶/ ۱۵ درصد بوده است. در این میان رشد بخش معدن به قیمت جاری به ترتیب دوره‌های برشمرده‌شده برابر با ۲/ ۱۸ درصد، ۷/ ۳۰ درصد، ۸/ ۲۷ درصد و ۳/ ۱۶ درصد بوده است. آمار نشان می‌دهد که در برخی سال‌ها رشد معدن از رشد اقتصادی کشور بیشتر و برخی سال‌ها کمتر است. نکته قابل توجه آن است که در سال‌هایی که کشور با رشد منفی اقتصادی مواجه بوده است، بخش معدن نیز رشد منفی داشته و این رشد منفی بیشتر از رشد منفی اقتصاد کشور بوده است. به عنوان نمونه در سال ۱۳۹۴ نرخ رشد اقتصادی کشور به قیمت جاری برابر با منفی ۲/ ۱ درصد و رشد معدن برابر با منفی ۶/ ۱۶ درصد بوده که بخش معدن دارای رشد منفی ۱۴ برابر رشد منفی کشور بوده است. آمار نشان می‌دهد طی دوره ۱۳۷۰ تا ۱۳۹۶ از ۲۷ سال، بخش معدن در ۱۳ سال دارای نرخ رشد بیشتری از نرخ رشد اقتصادی کشور بوده است و در سال‌های اخیر (۱۳۹۰ تا ۱۳۹۶) میانگین رشد بخش معدن تقریباً برابر رشد اقتصادی کشور (۳/ ۱۷ درصد) بوده است. به نظر می‌رسد بخش معدن توانسته است در تلاطم‌های رشد اقتصادی کشور، به رشد خود ادامه دهد.
✳️بخش معدن کشور گرچه از لحاظ تاریخی سهم اندکی در اقتصاد ملی کشور داشته اما از طرف دیگر مزیت‌هایی برای اقتصاد ملی به همراه داشته است. بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ در حدود ۷/ ۰ درصد شاغلان ۱۰ساله و بیشتر در بخش معدن مشغول کار بوده‌اند به طوری که اطلاعات مرکز آمار از معادن در حال بهره‌برداری حاکی از آن است که در سال ۱۳۹۵ در حدود ۹۳ هزار و ۴۸۶ نفر در معادن کشور مشغول به کار بوده‌اند که به جز سال‌های ۹۲ و ۹۳ روند رو به رشد شاغلان در معادن در حال بهره‌برداری مشاهده می‌شود.
✳️در هر کشوری به دلیل وجود مزایا و ظرفیت‌های خاص، بخش‌هایی از اقتصاد به عنوان بخش پیشران مطرح می‌شوند. اقتصاد ایران نیز، به دلیل ویژگی‌های خاص جغرافیایی و منطقه‌ای خود از مزیت‌ها و ظرفیت‌های منحصربه‌فردی برخوردار است که بهره‌برداری از این مزیت‌ها و ظرفیت‌ها، باعث می‌شود بخش‌هایی از اقتصاد بتوانند به عنوان پیشران رشد مطرح شوند. بخش معدن هم یکی از این بخش‌هاست اما برای اینکه بتواند ایفاگر این نقش باشد ضروری است فضای کسب‌وکار مناسب، کارآمد و بهره‌ور را داشته باشد؛ محیطی که برای فعالان اقتصادی حوزه معدن محیطی بی‌تنش و سالم و با کمترین چالش باشد که امکان جذب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی را در حوزه معدن فراهم سازد. از طرف دیگر در بخش معدن دولت ضرورت دارد زیربناها و زیرساخت‌های لازم را فراهم کند تا معادنی که در مکان‌های دورافتاده هستند و نیاز به وجود زیرساخت‌هایی ازجمله برق، آب، جاده و حمل‌ونقل دارند مهیا باشد تا از نظر سرمایه‌گذار توجیه اقتصادی داشته باشد.
✳️در خاتمه باید به این نکته توجه داشت که توسعه هر فعالیتی از جمله توسعه فعالیت‌های بخش معدن در راستای توسعه پایدار و حفاظت و صیانت از محیط زیست و منابع کشور باشد. بر اساس اطلاعات مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۶ در حدود ۱۴۵۰ معدن در حال بهره‌برداری کشور دارای فاضلاب بودند که در حدود ۷/ ۳ میلیون مترمکعب فاضلاب تولید کرده‌اند. نکته جالب توجه از منظر زیست‌محیطی آن است که تعداد ۶۰۰ معدن دارای فاضلاب بدون تصفیه بوده و محل دفع فاضلاب معادن به ترتیب زمین‌های غیرکشاورزی (۳۱۷ مورد)، چاه (۱۶۲ مورد)، زمین‌های کشاورزی (۶۹ مورد)، رودخانه ( ۱۹ مورد)، شبکه فاضلاب (دو مورد)، دریاچه و تالاب (یک مورد) و سایر (۴۴ مورد) است. نادیده گرفتن مسائل محیط زیستی در توسعه فعالیت‌های بخش معدن، هزینه‌های جبران‌ناپذیری را برای نسل فعلی و نسل‌های آتی به همراه خواهد داشت.از این‌رو لزوم گزارش توجیهی زیست‌محیطی به همراه توجیه اقتصادی و اجتماعی برای پیشران رشد اقتصادی کشور بر پایه بخش معدن را اجتناب‌ناپذیر می‌‌نماید.
منتشر شده :دنیای اقتصاد ، نهم آبان 1398🇮🇷
🌸 برای مطالعه ادامه مطلب لطفا به وب سایت نویسنده مراجعه فرمایید:
🌸http://chawosh.org🌸
Telegram
attach 📎
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment