✳️ آیا اضافه استعاری همیشه مکنیه است؟

❇️ در اضافه استعاری گفته می شود مضاف در معنای حقیقی نیست. لکن گاه به نمونه هایی برمی خوریم که مضاف معنای حقیقی دارد و این مضاف الیه است که معنای حقیقی ندارد. در این نمونه :

خانه های خاک و خون خورده
مهد شیران و دلیران بود.

◀️ «مهد شیران» چه نوع اضافه ای است؟‌ آیا مضاف الیه در،معنای راستین است؟ مسلماً خیر.

شیران مشبه بهی است حاضر از مشبه غایب ِرزمندگان و مردم شهر.
این همان استعاره مصرحه است.

✅ نمونه ای دیگر:

سبک تیغ تیز از میان برکشید
برِ شیر بیدار دل بردرید.

بر شیر (پهلوی شیر) اضافه ای است که مضاف در معنای خود به کار رفته اما مضاف الیه استعاره ای آشکار از سهراب است.

نمی توانیم بگوییم اضافه اختصاصی، چون شیر مجازی است نه حقیقی.
با وجود این نمونه ها مسلما می توان شمار زیاد از استعاره های آشکار در حالت اضافی یافت که باید آن را هم به گونه اضافات استعاری افزود، اما این بار نه پنهان، بلکه اضافه استعاری آشکار.

◀️ استاد شمیسا در توضیح اضافه استعاری(مکنیه) می گوید: اضافه استعاری دو نوع است. اضافه با مضاف الیه اسم که مشبه است؛( کام ظلم)
اضافه با مضاف الیه صفت که مشبه مضاف است( عزم تیزگام)
که عزم مانند اسبی فرض شده.

◀️ آقای دکتر شمیسا به نوعی از اضافه استعاری که مضاف الیه آن مشبه به باشد اشاره نمی کند، این همان اضافه مورد بحث ماست.

و «کنام پلنگان و شیران» در این نمونه:
دریغ است ایران که ویران شود
کنام پلنگان و شیران شود.

مضاف الیه این ترکیب (پلنگان و شیران) مشبه به هایی است از دشمنان درنده خوی ایران

در حالیکه در بخش بندی انواع اضافه استعاری این نمونه ها بحث نشده است.

❇️ دکتر محمود علی اصغری

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan