بیست رباعی که روی ده پایه ی آرامگاه خیام نوشته شده است .
شماره ۱:
ای دل، غم این جهان فرسوده مخور
بیهوده نیی غمان بیهوده مخور
چون بوده گذشت و نیست نابوده پدید
خوش باش غم بوده و نابوده مخور
شماره ۲:
نیکی و بدی که در نهاد بشر است
شادی و غمی که در قضا و قدر است
با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل
چرخ از تو هزار بار بیچارهتر است
شماره ۳:
تا چند اسیر رنگ و بو خواهی شد
چند از پی هر زشت و نکو خواهی شد
گر چشمه ی زمزمی و گر آب حیات
آخر به دل خاک فرو خواهی شد!
شماره ۴:
هر سبزه که بر کنار جویی رُستهاست
گویی ز لب فرشتهخویی رُستهاست
پا بر سر سبزه تا به خواری ننهی
کان سبزه ز خاک لالهرویی رُستهاست
شماره ۵:
آنانکه محیط فضل و آداب شدند
در جمع کمال شمع اصحاب شدند
ره زین شب تاریک نبردند برون
گفتند فسانهای و در خواب شدند
شماره ۶:
ای دل همه اسباب جهان خواسته گیر
باغ طربت به سبزه آراسته گیر
و آنگاه بر آن سبزه شبی چون شبنم
بنشسته و بامداد برخاسته گیر
شماره ۷:
این کوزه چو من عاشق زاری بودهست
در بند سر زلف نگاری بودهست
این دسته که بر گردن او میبینی
دستیست که بر گردن یاری بودهست
شماره ۸:
آن مایه ز دنیا که خوری یا پوشی
معذوری اگر در طلبش میکوشی
باقی همه رایگان نیرزد هشدار
تا عمر گرانبها بدان نفروشی !
شماره ۹:
ما لُعبتگانیم و فلک لُعبتباز
از روی حقیقتی نه از روی مجاز
یکچند درین بساط بازی کردیم
رفتیم به صندوق عدم یکیک باز!
شماره ۱۰ :
چون عمر به سر رسد چه شیرین و چه تلخ
پیمانه چو پر شود چه بغداد و چه بلخ
می نوش که بعد از من و تو ماه بسی
از سَلخ به غُره آید از غُره به سَلخ !
شماره ۱۱ :
برخیز و مخور غم جهانِ گذران
بنشین و دمی به شادمانی گذران
در طبع جهان اگر وفایی بودی
نوبت به تو خود نیامدی از دگران
شماره ۱۲ :
مرغی دیدم نشسته بر باره ی توس
در پیش نهاده کَلّه ی کیکاووس
با کَلّه همی گفت که افسوس افسوس
کو بانگ جرسها و کجا ناله ی کوس !؟
شماره ۱۳ :
چون چرخ به کامِ یک خردمند نگشت
خواهی تو فلک هفت شُمَر خواهی هشت
چون باید مُرد و آرزوها همه هشت
چه مور خورد به گور و چه گرگ به دشت
شماره ۱۴ :
از دی که گذشت هیچ ازو یاد مکن
فردا که نیامدهست فریاد مکن
بر نامده و گذشته بنیاد مکن
حالی خوش باش و عمر بر باد مکن
شماره ۱۵ :
دشمن به غلط گفت که من فلسفی اَم
ایزد داند که آن چه او گفت نی اَم
لیکن چو در این غم آشیان آمدهام
آخِر کم از آنکه من بدانم که کی اَم
شماره ۱۶ :
در کارگه کوزهگری رفتم دوش
دیدم دو هزار کوزه گویا و خموش
ناگاه یکی کوزه برآورد خروش
کو کوزهگر و کوزهخر و کوزه فروش
شماره ۱۷ :
در دایرهای کآمدن و رفتن ماست
او را نه بدایت نه نهایت پیداست
کس مینزند دمی در این معنی راست
کاین آمدن از کجا و رفتن به کجاست!؟
شماره ۱۸ :
ابر آمد و باز بر سر سبزه گریست
بی باده ی گلرنگ نمی باید زیست
این سبزه که امروز تماشاگه ماست
تا سبزه ی خاک ما تماشاگه کیست؟
شماره ۱۹ :
هم دانه ی امّید به خرمن ماند
هم باغ و سرای، بی تو و من ماند
سیم و زرِ خویش از درمی تا به جوی
با دوست بخور گر نه به دشمن ماند
شماره ۲۰ :
این قافله ی عمر عجب میگذرد
دریاب دمی که با طرب میگذرد
ساقی، غم فردای حریفان چه خوری؟
پیش آر پیاله را که شب میگذرد!
#خیام_نیشابوری
گردآوری : خدابخش صفادل_نیشابور
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan