اتفاق دیگری در تهران افتاد که خیلی باعث ناراحتی شد. آن این که به عذر اضافه کردن خطوط کمربندی اتوبوسرانی، یک دفعه ترتیب کار را طوری دادند که کرایۀ اتوبوس سه برابر ترقی کرد، تمام مردم ناراحت شدند و در نتیجه دانشگاهها اعتصاب کردند و دانشجویان به بلوا پرداختند و شروع به شکستن در و پنجرۀ اتوبوسها نمودند. کار داشت بالا می گرفت، زیرا همۀ مردم طرفدار دانشجویان بودند تا این که شاهنشاه امر دادند نرخ به صورت اولیه برگشت. اوّل که بلوا شروع شد گویا به پیشنهاد دولت شاهنشاه فرموده بودند به بلوا که نمی شود تسلیم شد، باید سرکوبی شود! من اتفاقاً آن شب در لوزان... بودم. با تهران صحبت کردم، بعد با سنت موریتز صحبت کردم و سرهنگ وزیری هم به من گفت غائله را امر دادند قوای انتظامی خاموش کنند. من فوری تلفنی به شاه عرض کردم، عرض کردم آن وقت که غائله را با زور خاموش کردیم (من نخست وزیر بودم و غائله ی پانزدهم خرداد به اغوای بختیار و آخوندها و کمونیستها پیش آمده بود، بر علیه اصلاحات شاهنشاه) یک عده را برای منافع بزرگ ملی پایمال می کردیم و همۀ مردم طرفدار عمل ما بودند و حالا قضیه برعکس است. امر فرمایید قطعاً این تصمیم دولت لغو شود، قبول فرمودند. خدا رحم کرد و شانس شاه بلند است که باز هم این کثافتکاری در غیاب معظم له شد و مردم دانستند که امر شاه آن را لغو کرد{1} اصولاً تصمیمات فعلی هیچ گونه هماهنگی ندارد و من واقعاً نگرانم که عاقبت کار چه می شود. درست است که حالا سیاستهای خارجی به ما کاری ندارند، ولی زمینهٔ داخلی ما به نظر من خوب نیست و من که خیلی خونسرد هستم گاهی دچار اضطراب میشوم. هر وزیری به طور علیحدّه گزارشاتی به عرض شاهنشاه میرساند و شاهنشاه هم اوامری صادر می فرمایند. روح نخست وزیر بدبخت بی لیاقت هم اطلاع از هیچ جریانی ندارد. شاید علت بقای او هم همین باشد، کسی چه میداند؟ حالا شش سال است که نخست وزیر است. چون تصمیمات به این صورت هستند و شاهنشاه هم که وقت ندارند همۀ جهات کارها را ببینند، از یک جایی خراب می شود و از اختیار خارج می گردد. درست است که ماشاء الله شاه با ۲۸ سال تجربۀ سلطنت و گذراندن دورانهای خطرناک فوق العاده، مجرب شده اند و ماشاء الله ذکاوت و عقل خدادادی هم اضافه بر این موهبت است ولی اصولاً در دنیای امروز کار مشکلتر از این حرفهاست، من مکرر عرض کرده ام اجازه بفرمایید هیئتهای مشاورینی درست کنیم و همۀ امور را مطالعه نمایند، بعد شاهنشاه تصمیم اتخاذ فرمایند. می فرمایند این که دولت در دولت می شود، من دستگاههای مطالعاتی در ساواک و قسمتهای نظامی دارم، کافیست. عرض کردم همۀ رؤسای کشورهای بزرگ چنین هیئتهایی دارند، با مشاورین رئیس جمهور آمریکا هم که خودتان ملاقات فرموده اید که به کلی سوای دستگاههای دولتی هستند، ولی شاهنشاه از این امر خوششان نمی آید، چه باید کرد؟ اما من می ترسم که روزی تاوان این کار را بدهیم.

{1}- پس از اعتصاب دانشجویان و تظاهراتی که در شهر تهران ،شد نخست وزیر جلسه ای با حضور چندتن از وزیران و همه رؤسای دانشگاهها و مؤسسات آموزشی عالی منطقه تهران تشکیل داد نظر حاضران بر این بود که باید افزایش تعرفه اتوبوس لغو شود نخست وزیر از همان جا به شاه در سن موریتز تلفن کرد ولی جرأت اظهار نظر حاضران در جلسه را نداشت. اردشیر زاهدی که در جلسه بود صریحاً وضع شهر و نظر جلسه را گزارش داد و از شاه پاسخ مثبت گرفت.


📚#خاطرات_اسدالله_علم
🖌#امیر_اسدالله_علم
جلد 1 & صفحۀ 390 و 391
تهران، کتاب سرا
ویرایش از #دکتر_عالیخانی
#یکشنبه & 1348/12/3
#خاطره #خاطرات_روزانه #یادداشت_های_علم #خاطرات_علم #خاطره_نگاری #روزنوشت #تاریخ_امروز #یادداشتهای_اسدالله_علم #دهه_پنجاه #کتابخوانی #کتاب_بخوانیم #سیاسی #تاریخچه #سه_اسفند #سوم_اسفند_ماه
#اتوبوس #بلیط #بلوا #غائله #پانزدهم_خرداد #پانزده_خرداد #قبام #هویدا #بدبخت #لیاقت #دولت #کرایه #تهران #ساواک #سرکوب