|صادق خرازی
به یاد دارم در آن مقطع من در پاریس مشغول مراودات گسترده با مقامات الیزه و وزارت خارجه بودم، چندروز قبل از حمله در جلسهای خصوصی که با مشاور وقت امنیت ملی فرانسه، موریس گودر مونتاین، در کاخ الیزه داشتم، او به صورت خصوصی و سری گفت: «تا دو، سهروز دیگر جنگ شروع میشود، مراقب منطقه باشید! من صبح با پرزیدنت شیراک خصوصی جلسه داشتم، وی گفت به سفیر ایران امروز خبر بده جنگ در حال وقوع است؛ ایرانیها مراقب باشند، شاید هدف بعدی آمریکا باشد.»
موریس در حالی به صورت خصوصی این اخبار را در گوش من زمزمه میکرد که مایل نبود همکار دیگر خودش و دو دستیار و همکار من که مرا در ملاقاتها همراهی میکردند متوجه شوند. من فوری به وی گفتم چطور فکر میکنی که امروز دو پرزیدنت ایران و فرانسه، تلفنی با هم صحبت کنند؟ وی گفت امروز ما به وزارت خارجه دستورالعمل دادیم تا دویلپن با وزیر خارجه شما صحبت کند. من گفتم این اقدام خوبی است امروز بشاراسد به ایران میرود، توصیهام این است که شیراک و خاتمی هم با هم صحبت کنند. او تاملی کرد و گفت (بُنایده) بهمن اجازه بده تا یکساعت دیگر پس از کسب نظر رییسجمهور شیراک تو را مطلع کنم. یکساعتونیمبعد، ساعت یکبعدازظهر موریس تماس گرفت و گفت: پرزیدنت نهتنها ایده تو را قبول کرد بلکه گفت این اقدام مهمی در جهت ثبات منطقه است.
بهسمت دفترم برای هماهنگی و برقراری تماس رفتیم. قرار شد تا مکالمه دو رییسجمهور ساعت 9 شب بهوقت پاریس و ساعت 11:30 بهوقت تهران هماهنگ شود. موقعی که من تهران را از تماس پرزیدنت شیراک مطلع کردم، یکی از مقامات ارشد دفتر رییسجمهور به من گفت: «حالا این ساعت آخر شب دیگر چه صیغهای است! مگر کار مهمی هم دارند که بخواهند با رییسجمهور خاتمی صحبت کنند!» برای مزاح عرض میکنم، من هم پشت تلفن گفتم: «احتمالا پرزیدنت شیراک بخواهد حمدوسوره خودش را درست کند پس ناچار است برای آقای خاتمی بخواند و چند کلمهای احوالپرسی کند!» جهان در حال مهمترین رخداد بود و ما در پروتکلهای دستوپاگیر وا مانده بودیم.
*و تحلیل داخلی از تحولات چه بود؟
تحلیل همه نهادهای سیاسی، امنیتی و حتی دفاعی ایران این بود که جنگ آمریکا با عراق صورت نخواهد گرفت و یا اگر هم صورت بگیرد به این زودیها نخواهد بود؛ البته بیانصافی نکنم، دونفر در بین مقامات ارشد مملکت تحلیل شخصی و تخصصی داشتند که جنگ بهزودی احتمال وقوع دارد: دکتر روحانی دبیر شورایعالی امنیت ملی و آقای شمخانی وزیر دفاع! جالب است که حتی مراکز تحقیقات استراتژیک کشور در دو وزارت مربوطه معتقد به عدم وقوع جنگ بودند. من ساعت 9شب به وقت پاریس وارد کاخ الیزه شدم تا هماهنگیهای مذاکرات دو رییسجمهور روان و آسان شود. آن شب شیراک و خاتمی ٥٤ دقیقه صحبت کردند و میتوانم بگویم یکی از مهمترین مذاکرات استراتژیک در تماس تلفنی دو رییسجمهور صورت گرفت! شیراک مطالب مهمی بیان داشت و گفت: «مراقب باشید حمله ظرف 48 تا 70ساعت آینده انجام خواهد گرفت آمریکا از ما اجازه استفاده از فضای فرانسه برای بمبافکنهای خود را گرفته است.» و افزود: «ایران هدف بعدی آمریکاست. باید رفتار غیرمتعارف آمریکاییها را کنترل کنیم. بهزودی اجلاس سران اتحادیه اروپاست، هدف ما تعامل با ایالات متحده است ولی ایران با موقعیت ویژهاش باید از منطقه مراقبت کند.»
پس از مکالمات، آقای خاتمی گزارش تلفنی فوق سری خود را شبانه به اطلاع رهبری رساند و همان شب کشور به فرمان فرماندهی کل قوا در آمادهباش کامل قرار گرفت. در همین وقت بشاراسد چند ساعتی بود که برای رایزنیهای منطقهای به ایران آمده بود. آقای خاتمی بعدا برایم نقل کرد سر میز صبحانه بشار با آرامش و اعتمادبهنفس خاصی گفت جنگ انجام نخواهد گرفت، تحلیل امنیتی و نظامی و سیاسی سوریه این است که وقوع جنگ بلوف است. آقای خاتمی گفت من به بشار گفتم جنگ صورت میگیرد؛ دیشب پرزیدنت شیراک با من تماس گرفت و گفت تا ساعات آینده جنگ شروع میشود! آقای خاتمی گفت بهقدری پرزیدنت بشار سورپرایز شد و جاخورد که شاید چند دقیقهای لقمه صبحانه همینطور در دستش مانده بود و سفر چند روزهاش را زودتر از موقع مقرر پایان داد و برای کنترل اوضاع به دمشق برگشت.
✅ @karkhone