احتکار یا کمک به تولید؟
چندی پیش، مطرح شد که مرغ در میادین به قیمت 47 هزار تومن و پائین‌تر از قیمت مصوب (گویا 55 هزار تومن!) رسیده‌است. یکی از مسئولین، از مردم خواست که با خرید بیشتر مرغ و ذخیره سازی آن، به تولیدکنندگان کمک کنند چرا که اگر قیمت بیشتر کاهش یابد و تولیدکنندگان ضرر کنند، بسیاری از آنان جوجه ریزی نخواهند داشت و در نتیجه، در آینده نزدیک، مرغ به شدت گران خواهد شد! امروز یه کلیپی (در ادامه ارسال میکنم) دیدم که در آن بیان می‌شود که مردم به کمک تولیدکنندگان آمدند و در پایان نیز، دو نفر از مردم می‌گویند می‌خریم و در فریزر ذخیره می‌کنیم که کمک به تولیدکننده باشد!
در علم اقتصاد، یک پدیده ای است به نام قضیه تار عنکبوتی! این قضیه دقیقا همین را بویژه در زمینه کالاهای کشاورزی (هر کالائی که تولیدش زمان‌بر است و عرضه آن یک مرتبه رخ می‌دهد!) بیان می‌کند که اگر در یک سال، مثلا قیمت سیب زمینی بسیار بالا باشد، بسیاری از کشاورزان برای سال آینده سیب زمینی بیشتری خواهند کاشت و در نتیجه سال آینده قیمت سیب زمینی به شدت کاهش می‌یابد. مجددا کشاورزان چون بسیار متضرر شده‌اند، سیب‌زمینی کمتری می‌کارند و سال آینده قیمت سیب‌زمینی بسیار گران می‌شود. این موضوع به قضیه تارعنکبوتی موسوم است.
راه حلی که بازار برای این موضوع ابداع کرده است، امروزه به نام مدیریت زنجیره عرضه Supply Chain Management شناخته می‌شود. داستان از این قرار است که کارآفرینانی (ترجمه Entrepreneur) شروع به ایجاد فعالیت جدیدی می‌کنند. آنها در زمانی که کالا ارزان است، اقدام به خرید و ذخیره سازی برای زمانی می‌کنند که کالا کمیاب و گران خواهد شد. این اقدام آنها، در زمانی که کالا فراوان است و عرضه بیش از تقاضا و در نتیجه قیمت در حال کاهش است، باعث می‌شود که تقاضای جدیدی ایجاد شود و در نتیجه از کاهش بیشتر قیمت جلوگیری کند. در نتیجه، تولیدکننده متحمل ضرر و زیان بسیار زیادی نشود. از سوی دیگر، در زمان کمیابی آینده و کمبود عرضه نسبت به تقاضا، که قیمت‌ها به شدت در حال افزایش است، با عرضه محصول خود، باعث می‌شوند بخشی از شکاف عرضه و تقاضا کاهش یافته و قیمت بیش از حد افزایش نیابد.
اما ما در ایران، نام این افراد را محتکر و دلال و باعث و بانی گرانی گذاشته‌ایم! مدام با آنها به مبارزه برمی‌خیزیم و همواره آنها را با ترس از مصادره اموال به دلیل احتکار و عامل گران‌فروشی مواجه می‌کنیم. (هرچند این بدین معنی نیست که بازار واسطه گری بی‌ایراد و منزه است. آنجا هم مثل هرجای دیگر اقتصاد ایران، فساد و رانت وجود دارد.)
در نبود این کارکرد بازار، چون دولت با مشکل اعتراض مردم در زمان کمبود عرضه و افزایش قیمت مواجه می‌شود، خود در خصوص برخی کالاهای استراتژیک اقدام به ذخیره سازی می‌کند. هرچند، ذخیره سازی دولت به دلیل بروکراسی اداری بسیار پرهزینه است و البته احتمالا دولت ناچار از تقبل هزینه‌های بالائی در بودجه نیز می‌شود.
حال، در نبود این کارکرد درست بازار، حاکمیت از مردم می‌خواهد که آن کارکرد را خود انجام دهند! خرید بیشتر در زمان ارزانی و ذخیره سازی آن برای زمانی که عرضه کاهش یافته و قیمت‌ها افزایش خواهد یافت. این موضوع چند نکته دارد:
1- گویا اگر یک فرد این کار را انجام دهد، احتکار است اما اگر همه مردم هرکسی به سهمی انجام دهد، دیگر احتکار نیست!
2- نگهداری از فرآورده‌های گوشتی، باید تحت شرایط خاص استانداردی انجام شود. نگهداری در یخچال و فریزرهای خانگی، این استاندارد را ندارد و امکان ذخیره سازی برای مدت بیشتر فراهم نیست.
3- امکان ذخیره سازی برای گروه‌های پائین درآمدی که فریزر ندارند یا حتی یخچال معمولی هم ندارند، میسر نیست. در نتیجه، این ذخیره‌سازی توسط خانوارهای با سطح درامدی متوسط و بالاتر میسر خواهد بود. در نتیجه، اثرات مثبت آن نیز بیشتر برای این گروه خواهد بود و فقرا از مواهب مدیریت زنجیره عرضه خانگی!!! محروم خواهند بود.
وقتی به علم باور نداریم، راهی ابداع می‌کنیم که صدها آسیب دیگر دارد.
✅ @karkhone
چندی پیش، مطرح شد که مرغ در میادین به قیمت 47 هزار تومن و پائین‌تر از قیمت مصوب (گویا 55 هزار تومن!) رسیده‌است. یکی از مسئولین، از مردم خواست که با خرید بیشتر مرغ و ذخیره سازی آن، به تولیدکنندگان کمک کنند چرا که اگر قیمت بیشتر کاهش یابد و تولیدکنندگان ضرر کنند، بسیاری از آنان جوجه ریزی نخواهند داشت و در نتیجه، در آینده نزدیک، مرغ به شدت گران خواهد شد! امروز یه کلیپی (در ادامه ارسال میکنم) دیدم که در آن بیان می‌شود که مردم به کمک تولیدکنندگان آمدند و در پایان نیز، دو نفر از مردم می‌گویند می‌خریم و در فریزر ذخیره می‌کنیم که کمک به تولیدکننده باشد!
در علم اقتصاد، یک پدیده ای است به نام قضیه تار عنکبوتی! این قضیه دقیقا همین را بویژه در زمینه کالاهای کشاورزی (هر کالائی که تولیدش زمان‌بر است و عرضه آن یک مرتبه رخ می‌دهد!) بیان می‌کند که اگر در یک سال، مثلا قیمت سیب زمینی بسیار بالا باشد، بسیاری از کشاورزان برای سال آینده سیب زمینی بیشتری خواهند کاشت و در نتیجه سال آینده قیمت سیب زمینی به شدت کاهش می‌یابد. مجددا کشاورزان چون بسیار متضرر شده‌اند، سیب‌زمینی کمتری می‌کارند و سال آینده قیمت سیب‌زمینی بسیار گران می‌شود. این موضوع به قضیه تارعنکبوتی موسوم است.
راه حلی که بازار برای این موضوع ابداع کرده است، امروزه به نام مدیریت زنجیره عرضه Supply Chain Management شناخته می‌شود. داستان از این قرار است که کارآفرینانی (ترجمه Entrepreneur) شروع به ایجاد فعالیت جدیدی می‌کنند. آنها در زمانی که کالا ارزان است، اقدام به خرید و ذخیره سازی برای زمانی می‌کنند که کالا کمیاب و گران خواهد شد. این اقدام آنها، در زمانی که کالا فراوان است و عرضه بیش از تقاضا و در نتیجه قیمت در حال کاهش است، باعث می‌شود که تقاضای جدیدی ایجاد شود و در نتیجه از کاهش بیشتر قیمت جلوگیری کند. در نتیجه، تولیدکننده متحمل ضرر و زیان بسیار زیادی نشود. از سوی دیگر، در زمان کمیابی آینده و کمبود عرضه نسبت به تقاضا، که قیمت‌ها به شدت در حال افزایش است، با عرضه محصول خود، باعث می‌شوند بخشی از شکاف عرضه و تقاضا کاهش یافته و قیمت بیش از حد افزایش نیابد.
اما ما در ایران، نام این افراد را محتکر و دلال و باعث و بانی گرانی گذاشته‌ایم! مدام با آنها به مبارزه برمی‌خیزیم و همواره آنها را با ترس از مصادره اموال به دلیل احتکار و عامل گران‌فروشی مواجه می‌کنیم. (هرچند این بدین معنی نیست که بازار واسطه گری بی‌ایراد و منزه است. آنجا هم مثل هرجای دیگر اقتصاد ایران، فساد و رانت وجود دارد.)
در نبود این کارکرد بازار، چون دولت با مشکل اعتراض مردم در زمان کمبود عرضه و افزایش قیمت مواجه می‌شود، خود در خصوص برخی کالاهای استراتژیک اقدام به ذخیره سازی می‌کند. هرچند، ذخیره سازی دولت به دلیل بروکراسی اداری بسیار پرهزینه است و البته احتمالا دولت ناچار از تقبل هزینه‌های بالائی در بودجه نیز می‌شود.
حال، در نبود این کارکرد درست بازار، حاکمیت از مردم می‌خواهد که آن کارکرد را خود انجام دهند! خرید بیشتر در زمان ارزانی و ذخیره سازی آن برای زمانی که عرضه کاهش یافته و قیمت‌ها افزایش خواهد یافت. این موضوع چند نکته دارد:
1- گویا اگر یک فرد این کار را انجام دهد، احتکار است اما اگر همه مردم هرکسی به سهمی انجام دهد، دیگر احتکار نیست!
2- نگهداری از فرآورده‌های گوشتی، باید تحت شرایط خاص استانداردی انجام شود. نگهداری در یخچال و فریزرهای خانگی، این استاندارد را ندارد و امکان ذخیره سازی برای مدت بیشتر فراهم نیست.
3- امکان ذخیره سازی برای گروه‌های پائین درآمدی که فریزر ندارند یا حتی یخچال معمولی هم ندارند، میسر نیست. در نتیجه، این ذخیره‌سازی توسط خانوارهای با سطح درامدی متوسط و بالاتر میسر خواهد بود. در نتیجه، اثرات مثبت آن نیز بیشتر برای این گروه خواهد بود و فقرا از مواهب مدیریت زنجیره عرضه خانگی!!! محروم خواهند بود.
وقتی به علم باور نداریم، راهی ابداع می‌کنیم که صدها آسیب دیگر دارد.
✅ @karkhone
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment